آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
هفتاد و نهمین دوره جشنواره بینالمللی فیلم کن، شبانگاه دوم خرداد ۱۴۰۵ با معرفی برندگان خود به کار خود پایان داد. نخل طلای این دوره (بالاترین جایزه جشنواره) به فیلم «فیورد» (FJORD) به کارگردانی «کریستیان مونجیو» از رومانی رسید. این دومین نخل طلای مونجیو پس از سال ۲۰۰۷ (برای فیلم «۴ ماه، ۳ هفته، ۲ روز») است. او به جمع معدود کارگردانانی پیوست که دو بار این جایزه معتبر را از آن خود کردهاند. جایزه بزرگ (GRAND PRIX) دومین جایزه معتبر جشنواره، به فیلم «مینوتور» (Minotaur) ساخته «آندری زویاگینتسف» کارگردان برجسته روس تعلق گرفت.
جایزه بهترین کارگردان به صورت مشترک به «خاویر کالوو» و «خاویر آمبروسی» برای فیلم «توپ سیاه» (LA BOLA NEGR) اهدا شد. در بخش بازیگری، جایزه بهترین بازیگر زن به صورت مشترک به «ویرژینی افیرا» و «تائو اوکاموتو» برای بازی در فیلم «ناگهان» ساخته «ریوسوکه هاماگوچی» رسید. جایزه بهترین بازیگر مرد نیز به صورت مشترک به «امانوئل ماکیا» و «ولنتین کامپین» برای بازی در فیلم «ترسو» (Coward) به کارگردانی «لوکاس دونت» اهدا شد. در گزارش پیش رو، جزئیات کامل برندگان هفتاد و نهمین دوره جشنواره کن، تحلیل آثار برگزیده و حواشی این رویداد را برای شما مخاطبان عزیز تشریح خواهیم کرد.
کریستیان مونجیو؛ دومین نخل طلا و جایگاه در تاریخ سینما
کریستیان مونجیو، کارگردان ۵۸ ساله رومانیایی، با فیلم «فیورد» (FJORD) به دومین نخل طلای خود دست یافت. او پیش از این در سال ۲۰۰۷ برای فیلم «۴ ماه، ۳ هفته، ۲ روز» (که داستان سقط جنین غیرقانونی در دوران کمونیسم رومانی را روایت میکرد) برنده نخل طلا شده بود. این فیلم یکی از آثار شاخص «موج نوی سینمای رومانی» محسوب میشود. مونجیو همچنین در سال ۲۰۱۲ برای فیلم «پس از هیلها» برنده جایزه بهترین فیلمنامه کن و در سال ۲۰۱۶ برای «دانشآموخته» برنده جایزه بهترین کارگردان شده است. فیلم جدید مونجیو، «فیورد»، داستان یک مهندس زن را روایت میکند که برای کار به یک منطقه دورافتاده و یخزده (احتمالاً در نروژ یا آلاسکا) سفر میکند. فیلم به مسائلی مانند تنهایی، هویت، و رابطه انسان با طبیعت میپردازد. منتقدان حاضر در کن، فیلم را «بصیرتافکن، تکاندهنده و از نظر بصری خیرهکننده» توصیف کردهاند.
مونجیو با این دومین نخل طلا، به جمع کارگردانان افسانهای پیوست که دو بار این جایزه را بردهاند: «فرانسیس فورد کوپولا» (۱۹۷۴ و ۱۹۷۹)، «بیله آگوست» (۱۹۸۸ و ۱۹۹۲)، «امیر کوستوریتسا» (۱۹۸۵ و ۱۹۹۵)، «شوهای ایمامورا» (۱۹۸۳ و ۱۹۹۷)، «برادران داردن» (۱۹۹۹ و ۲۰۰۵)، «میشائل هانکه» (۲۰۰۹ و ۲۰۱۲) و «کن لوچ» (۲۰۰۶ و ۲۰۱۶). این دستاورد، نام او را در تالار مشاهیر سینمای جهان ثبت میکند.
آندری زویاگینتسف و «مینوتور»؛ نگاهی به بحران هویت روسی
آندری زویاگینتسف، کارگردان ۶۲ ساله روس، با فیلم «مینوتور» (Minotaur) موفق به کسب جایزه بزرگ (دومین جایزه معتبر جشنواره) شد. زویاگینتسف که پیش از این با فیلمهای «بازگشت» (شیر طلای ونیز ۲۰۰۳)، «لویاتان» (بهترین فیلمنامه کن ۲۰۱۴) و «بیعشق» (جایزه هیأت داوران کن ۲۰۱۷) شناخته میشود، این بار با اثری اقتباسی از اسطوره یونان باستان (تسئوس و مینوتور) اما در فضایی امروزی و روسی، به جشنواره آمده است.
داستان «مینوتور» در یک شهر صنعتی زنگزده و آلوده در سیبری میگذرد. شخصیت اصلی، یک کارگر ساده کارخانه است که به طور تصادفی معمای قتل یک دختر جوان را کشف میکند. در ادامه، او با فساد گسترده، بیعدالتی و «دیوهای درون» خود روبرو میشود. منتقدان فیلم را «حماسهای یونانی در قالب یک تریلر روسی» توصیف کردهاند. بازی «الکسی سربریاکف» (بازیگر نقش اصلی) نیز مورد تحسین گسترده قرار گرفته است.
با توجه به اینکه زویاگینتسف به دلیل انتقاد از حکومت ولادیمیر پوتین (در فیلمهای قبلی خود) مدتی است در تبعید زندگی میکند، فیلم «مینوتور» نیز پیامهای سیاسی تلویحی علیه استبداد و سرکوب دارد. با این حال، هیأت داوران جایزه بزرگ را به دلیل کیفیت سینمایی و عمق فلسفی آن اهدا کرده است، نه صرفاً به خاطر مضامین سیاسی.
جوایز بازیگری؛ تأکید بر بازیهای گروهی و مشترک
جشنواره کن ۲۰۲۶ در بخش جوایز بازیگری، رویکرد «اشتراکی» را در پیش گرفت و جوایز بهترین بازیگر زن و مرد را به صورت مشترک اهدا کرد. این اقدام نشان میدهد که هیأت داوران به «هماهنگی بازیگران» و «تأثیر جمعی» بیش از «فردیت» اهمیت داده است.
بهترین بازیگر زن (مشترک): «ویرژینی افیرا» (فرانسوی) و «تائو اوکاموتو» (ژاپنی) برای فیلم «ناگهان» (Suddenly) ساخته «ریوسوکه هاماگوچی». ویرژینی افیرا (۴۹ ساله) بازیگر سرشناس فرانسوی (بازی در فیلمهای «بند انگشتی» (۲۰۱۸)، «به لطف خدا» (۲۰۱۹) و «زندگی من به عنوان کدو سبز») و تائو اوکاموتو (۲۸ ساله) بازیگر ژاپنی (بازی در فیلم «راننده ماشین من» (۲۰۲۱) ساخته همان کارگردان). فیلم «ناگهان» داستان برخورد دو زن (یک فرانسوی و یک ژاپنی) را در یک ایستگاه قطار روایت میکند که زندگی آنها را برای همیشه تغییر میدهد.
بهترین بازیگر مرد (مشترک): «امانوئل ماکیا» و «ولنتین کامپین» برای فیلم «ترسو» (Coward) ساخته «لوکاس دونت».
این دو بازیگر جوان بلژیکی (۲۳ و ۲۵ ساله) در فیلمی درام درباره قلدری مدرسه (Bullying) و ترس از افشای هویت بازی میکنند. فیلم «ترسو» (Coward) دومین فیلم بلند لوکاس دونت (پس از فیلم موفق «دختر» (۲۰۱۸) که دوربین طلایی کن را برد) است. منتقدان اجرای این دو بازیگر را «باورنکردنی» و «باورپذیرترین نمایش ترس و ضعف انسانی» توصیف کردهاند.
غیبت سینمای ایران و نمایندگان منطقه
جشنواره کن ۲۰۲۶ در حالی به پایان رسید که هیچ فیلم ایرانی در بخش مسابقه اصلی (نخل طلا) و بخش «نوعی نگاه» حضور نداشت. این در حالی است که سال گذشته (۲۰۲۵) جعفر پناهی برنده نخل طلا شده بود و امسال اصغر فرهادی با فیلم «داستانهای موازی» (Parallel Tales) در بخش مسابقه اصلی حضور داشت، اما این فیلم (با بازیگران فرانسوی) موفق به کسب جایزه نشد. از میان کشورهای منطقه، تنها یک فیلم از فلسطین (در بخش «نوعی نگاه») و یک فیلم از ترکیه (در بخش «هفته منتقدان») حضور داشتند که هیچ جایزهای کسب نکردند. سینمای عربستان، امارات و قطر نیز هیچ نمایندهای در جشنواره نداشتند (با وجود سرمایهگذاری کلان این کشورها در صنعت فیلم). این نشان میدهد که سینمای خاورمیانه هنوز فاصله زیادی با استانداردهای جهانی دارد.
جوایز دیگر و نکات قابل توجه
-
جایزه هیأت داوران
«ماجراجویی رویایی» (Das geträumte Abenteuer) ساخته «والسکا گریزباخ» (آلمانی). فیلمی سورئال و رویاگونه درباره مرزهای واقعیت و خیال.
-
بهترین فیلمنامه
«امانوئل مار» برای فیلم «مردی از زمانهاش» (Man of His Time A). فیلمی تاریخی درباره یک انقلابی در فرانسه قرن ۱۹.
-
دوربین طلایی (بهترین فیلم اول)
«بنیمانا (Ben’imana) ساخته «ماری-کلمنتین دوسابژامبو» (رواندا). فیلمی درباره نسلکشی رواندا (۱۹۹۴) از نگاه یک کودک. این دومین سال متوالی است که یک فیلم آفریقایی برنده دوربین طلایی میشود (سال گذشته یک فیلم از سنگال برنده شده بود).
-
نخل طلای فیلم کوتاه
(Para los contrincantes) ساخته «فدریکو لوئیس» (اروگوئه).
نکات قابل توجه دیگر
- هیأت داوران به ریاست «پارک چان-ووک» (کارگردان کرهای) در بیانیه خود بر «تنوع ژانرها» و «کیفیت بالای فنی» فیلمهای امسال تأکید کرد.
- جشنواره امسال با انتقادات اندکی نسبت به «عدم حضور فیلمسازان زن» (تنها ۴ فیلم از ۲۲ فیلم بخش مسابقه توسط زنان کارگردانی شده بود) مواجه شد.
- مراسم اختتامیه با اجرای «کاترین دنو» (اسطوره سینمای فرانسه) برگزار شد و جوایز توسط «جولیت بینوش» (بازیگر فرانسوی) اهدا گردید.
- هفتاد و نهمین دوره جشنواره فیلم کن با وجود حواشی سیاسی و اجتماعی، از نظر هنری یکی از موفقترین دورههای اخیر ارزیابی میشود. اکنون جهان منتظر است تا ببیند که آیا فیلمهای برنده (به ویژه «فیورد» و «مینوتور») در اکران عمومی نیز موفق خواهند بود یا خیر.