آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
از صبح امروز، مأموریت برگزاری امتحانات مجازی دوره متوسطه به شبکه آموزشی شاد واگذار شد و مدارس سراسر کشور میتوانند آزمونهای پایان ترم خود را به صورت آنلاین برگزار کنند. مشاور مرکز فناوری اطلاعات آموزش و پرورش تأکید کرده که این بار خبری از ارسال فایل پیدیاف یا پاسخنامههای کاغذی نیست؛ بلکه هر دانشآموز با دریافت یک لینک اختصاصی و رمز یکبارمصرف، وارد اتاق آزمون مجازی میشود. اگر فرزند شما در مقطع متوسطه اول یا دوم تحصیل میکند و هنوز مدرسه او زمان دقیق امتحانات مجازی را اعلام نکرده است، این گزارش کامل را تا انتها بخوانید؛ جزئیات فنی شرکت در آزمون، نحوه رفع خطاهای احتمالی و نمره غیبت در اینجا توضیح داده شده است.
بر اساس بخشنامه جدید، مدارس موظف شدهاند از امروز تا حداکثر ۴۸ ساعت قبل از اولین امتحان، لینک اختصاصی هر دانشآموز را از طریق پنل شاد یا پیامک ارسال کنند. در غیر این صورت، تقصیر عدم اطلاعرسانی به گردن مدرسه خواهد بود. نگرانی بزرگ والدین، احتمال تقلب یا قطعی اینترنت حین امتحان است؛ اما شبکه شاد برای نخستین بار سامانه «ضدتقلب هوشمند» را فعال کرده که جابهجایی بین برگههای مرورگر و خروج از صفحه آزمون را ثبت و به معلم گزارش میدهد. تجربه سال گذشته نشان داد که آزمونهای غیرهمزمان (آفلاین) با مشکلاتی مانند ارسال دیرهنگام پاسخها همراه بود؛ اما امسال همه امتحانات به صورت همزمان (لایو) و با زمان محدود برگزار میشود تا عدالت آموزشی بیشتری برقرار شود. دانشآموزانی که به هر دلیل (قطع برق، اختلال اینترنت، مشکل گوشی) نتوانند در ساعت مقرر در آزمون مجازی شرکت کنند، تا ۲۴ ساعت بعد فرصت دارند با هماهنگی مدیر مدرسه در نوبت جایگزین امتحان بدهند.
سازوکار فنی لینک اختصاصی و رمز یکبارمصرف در شاد
بر خلاف سالهای قبل که آزمونها به صورت فایل در گروه شاد ارسال میشد، امسال زیرساخت «آزمونگاه مجازی» در خود شبکه شاد طراحی شده است. هر دانشآموز با ورود به پنل شخصی خود در شاد (نه از طریق گروه کلاس)، یک لینک یکتا حاوی توکن امنیتی دریافت میکند. این توکن پس از اولین ورود به جلسه امتحان، برای همیشه غیرفعال میشود و در صورت قطع شدن اینترنت، دانشآموز نمیتواند با همان لینک دوباره وارد شود؛ بلکه باید از معلم خود کد اضطراری دوم را بگیرد. این طراحی از تقلب «چند نفره با یک لینک» جلوگیری میکند، اما در صورت قطع ناگهانی وایفای، میتواند چالشساز باشد.
روش ثبت غیبت و نمره دهی در امتحانات مجازی
سیستم شاد به معلم این امکان را میدهد که در پنجره زمانی تعیین شده (مثلاً ۹ تا ۱۱ صبح)، لحظه ورود و خروج هر دانشآموز را ببیند. اگر دانشآموزی اصلاً وارد لینک نشود، سیستم خودکار غیبت غیرموجه ثبت میکند و نمره صفر برای آن درس لحاظ میشود. در صورت ورود دیرهنگام (مثلاً ۴۵ دقیقه تأخیر)، معلم میتواند به صورت دستی غیبت را به موجه تبدیل کند، اما فقط برای مواردی مانند قطعی برق یا اینترنت که با مدارک معتبر (مثلاً عکس از صفحه خاموش مودم) اثبات شود. مدارس موظف شدهاند حداکثر تا ۷۲ ساعت پس از امتحان، نتایج را در پنل والدین بارگذاری کنند.
سامانه ضدتقلب هوشمند؛ چه چیزهایی جریمه دارد؟
برای نخستین بار، شبکه شاد از یک افزونه مرورگر-محور (که روی کروم و اج کار میکند) برای جلوگیری از تقلب استفاده میکند. این سامانه موارد زیر را ثبت و به معلم گزارش میدهد:
۱) خروج از صفحه امتحان به هر دلیلی (حتی برای چک کردن ساعت)
۲) باز کردن برگه جدید در مرورگر
۳) استفاده از کلیدهای میانبر مانندAlt+Tab
۴) کپی کردن متن سوالات. هر سه بار خروج از صفحه، امتحان دانشآموز را به طور خودکار خاتمه میدهد و نمره او صفر میشود. همچنین دوربین گوشی یا لپتاپ در تمام مدت امتحان روشن میماند و هر ۳۰ ثانیه یک عکس از چهره دانشآموز ذخیره میشود تا حضور او تأیید شود.
مشکلات احتمالی و راهکارهای فوری برای والدین
بیشترین مشکلات گزارش شده در فاز آزمایشی این سامانه، شامل «عدم باز شدن لینک»، «خطای رمز یکبارمصرف» و «خروج اجباری از امتحان» بوده است. برای رفع خطای باز نشدن لینک، والدین باید حتماً از مرورگر کروم یا فایرفاکس استفاده کنند (اینترنت اکسپلورر و سافاری پشتیبانی نمیشوند). در صورت خطای رمز، دانشآموز باید ظرف ۵ دقیقه با معلم خود تماس بگیرد تا کد اضطراری را دریافت کند؛ این کد فقط یک بار قابل استفاده است. در مواردی که سیستم به اشتباه دانشآموز را به دلیل قطعی اینترنت اخراج میکند، مدرسه موظف است با بررسی لاگ سرور، نوبت دوم امتحان را در همان روز یا حداکثر فردا برگزار کند.
تفاوت امتحانات مجازی شاد با نمونههای خارجی و آینده آموزش در ایران
سامانه شاد از نظر فنی شبیه پلتفرمهای بینالمللی مانند گوگل کلاسروم و مودل است، اما با دو تفاوت اساسی:
- اول، وابستگی کامل به سرورهای داخلی که باعث میشود در زمان اوج مصرف (مثلا ۱۰ صبح که میلیونها دانشآموز وارد میشوند)، سرعت افت شدید پیدا کند.
- دوم، نبود قابلیت «حالت مرورگر امن» روی تبلتهای اندرویدی که باعث میشود برخی دانشآموزان با دو گوشی (یکی برای امتحان، یکی برای جستجوی پاسخ) تقلب کنند.
کارشناسان آموزش پیشبینی میکنند تا دو سال آینده، برگزاری امتحانات ترکیبی (حضوری-مجازی) در ایران عادی شود و شبکه شاد به سمت استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل الگوی چشمان دانشآموز در هنگام تقلب حرکت کند.