آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
کره شمالی رسماً اعلام کرد که یک سامانه سبک پرتاب موشکی چندمنظوره و یک موشک کروز تاکتیکی مجهز به فناوری هوش مصنوعی را با موفقیت آزمایش کرده است؛ موشکی که میتواند در فاصله ۱۰۰ کیلومتری با دقت میلیمتری به هدف اصابت کند. این نخستین بار است که پیونگیانگ از بهکارگیری هوش مصنوعی در کنترل پایانی موشک (کنترل ترمینال) خبر میدهد؛ فناوری که موشک را قادر میسازد در لحظات آخر برخورد، مسیر خود را بر اساس تغییرات لحظهای هدف تنظیم کند. اگر شما تحولات نظامی جهان و منطقه را دنبال میکنید، این گزارش کامل را تا انتها بخوانید؛ جزئیات فنی سیستم ناوبری خودهدایتشونده، نقشهبرداری توپوگرافی و تأثیر این فناوری بر توازن قوا در شرق آسیا در ادامه آمده است.
سیستم ناوبری این موشک کروز ترکیبی از سه فناوری پیشرفته است: هدایت لیزری خودکار، نقشهبرداری سهبعدی از زمین (توپوگرافی) و الگوریتم هوش مصنوعی برای تشخیص هدف در میان اهداف جعلی. کارشناسان نظامی معتقدند این آزمایش، جهشی بزرگ در توانمندی موشکی کره شمالی محسوب میشود؛ چرا که موشکهای کروز معمولی در فاصله ۱۰۰ کیلومتری خطای چند ده متری دارند، اما هوش مصنوعی این خطا را به کمتر از یک متر کاهش میدهد. آزمایش مذکور در حالی انجام شده که رزمایش مشترک آمریکا و کره جنوبی در منطقه در جریان است و پیونگیانگ این آزمایش را پاسخی مستقیم به تهدیدات نظامی واشنگتن معرفی کرده است. سامانه پرتاب چندگانه تاکتیکی که همراه با این موشک آزمایش شده، قابلیت شلیک همزمان چند موشک با اهداف متفاوت را دارد و هر موشک به طور مستقل توسط هوش مصنوعی خود هدایت میشود.
کنترل ترمینال مبتنی بر هوش مصنوعی چیست و چه تفاوتی با موشکهای معمولی دارد؟
در موشکهای کروز معمولی، مسیر حرکت از پیش تعیین شده و موشک با استفاده از جیپیاس یا اینرسی به سمت هدف میرود. اما در فاز پایانی (ترمینال)، به دلیل اختلالات الکترونیکی یا تغییر موقعیت هدف، خطا افزایش مییابد. فناوری جدید کره شمالی به موشک اجازه میدهد در فاصله ۵ تا ۱۰ کیلومتری هدف، دوربین فروسرخ و لیدار خود را فعال کند و با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی، هدف اصلی را از میان اهداف فریبنده تشخیص دهد. این یعنی حتی اگر هدف در لحظه آخر حرکت کند (مثلاً یک خودروی زرهی متحرک)، موشک با تحلیل الگوریتمی الگوی حرکت، مسیر خود را اصلاح و اصابت را تضمین میکند. چنین سطح از دقت، تا پیش از این فقط در موشکهای فوق پیشرفته آمریکایی مانند هلفایر و جیسیایام دیده شده بود.
سیستم ناوبری نقشهبرداری توپوگرافی؛ عبور از محدودیت GPS
یکی از نقاط ضعف موشکهای کروز معمولی، وابستگی به جیپیاس است که در زمان جنگ به راحتی پارازیت یا خاموش میشود. اما کره شمالی در این موشک از سیستم «ناوبری تطبیقی زمینی» استفاده کرده است. به این معنا که موشک پیش از پرتاب، یک نقشه سهبعدی از مسیر (شامل ارتفاع کوهها، درهها، رودخانهها و حتی ساختمانها) در حافظه خود ذخیره میکند. در حین پرواز، حسگر لیزری موشک مدام زمین زیر خود را اسکن میکند و با نقشه توپوگرافی مقایسه مینماید. اگر اختلافی مشاهده شود، هوش مصنوعی تشخیص میدهد که آیا این اختلاف ناشی از خطای حسگر است یا هدف جابجا شده. این فناوری، موشک را کاملاً مستقل از جیپیاس و ماهوارههای خارجی میکند و عملاً هرگونه جنگ الکترونیک را بیاثر میسازد.
سامانه سبک پرتاب چندمنظوره و قابلیت پرتاب چندگانه تاکتیکی
بخشی از آزمایش کره شمالی به «سامانه سبک پرتاب موشکی چندمنظوره» اختصاص دارد که میتواند روی شاسی خودروهای معمولی و حتی قایقهای تندرو نصب شود. وزن پایین این سامانه (کمتر از ۳ تن) به کره شمالی اجازه میدهد دهها فروند از این موشکها را در تونلها و پناهگاههای زیرزمینی مخفی کند. سامانه پرتاب چندگانه تاکتیکی نیز قابلیت شلیک همزمان ۴ تا ۸ فروند موشک کروز به سمت اهداف متفاوت را دارد؛ هر موشک پس از پرتاب به طور مستقل توسط هوش مصنوعی خود هدایت میشود و موشکها میتوانند از مسیرهای مختلف به هدف حمله کنند تا سامانههای پدافندی دچار سردرگمی شوند. این قابلیت، به ویژه برای درهم شکستن سامانه پدافندی تاد (ساخت آمریکا) در کره جنوبی طراحی شده است.
پیامدهای این آزمایش برای امنیت منطقه شرق آسیا
آمریکا و کره جنوبی همواره برتری هوایی و موشکی خود را راهبردی امنیتی در برابر کره شمالی میدانستند. اما ورود هوش مصنوعی به موشکهای کروز کره شمالی، معادله را به طور کامل تغییر میدهد. با این فناوری، کره شمالی میتواند با هزینه بسیار پایین (هر موشک حدود ۲۰۰ هزار دلار)، به اهدافی مانند ناوهای جنگی آمریکا در فاصله ۱۰۰ کیلومتری ساحل یا پایگاههای هوایی سئول حمله دقیق کند. کارشناسان مرکز مطالعات استراتژیک کره در واشنگتن پیشبینی میکنند که ظرف یک سال آینده، کره شمالی نسخه برد بلندتری از این موشک (با برد ۵۰۰ کیلومتر) را آزمایش خواهد کرد که توکیو و پایگاههای آمریکا در ژاپن را نیز در تیررس قرار میدهد. این آزمایش احتمالاً پاسخ نظامی شدید آمریکا در قالب فروش موشکهای ضدموشک پیشرفته به کره جنوبی را در پی خواهد داشت.
Hیا هوش مصنوعی کره شمالی واقعی است یا تبلیغات نظامی؟
برخی تحلیلگران غربی ادعای کره شمالی درباره بهکارگیری هوش مصنوعی در موشک را اغراقآمیز میدانند و معتقدند پیونگیانگ بیشتر از واژه «هوش مصنوعی» برای ارعاب رسانهای استفاده میکند. با این حال، تصاویر منتشر شده از آزمایش نشان میدهد که موشک در فاز ترمینال مسیری غیرخطی و بسیار پیچیده را طی کرده که فقط با الگوریتمهای یادگیری ماشین قابل محاسبه است. همچنین کره شمالی از چند سال پیش برنامه توسعه «سلاحهای خودمختار مجهز به هوش مصنوعی» را رسماً اعلام کرده و در نمایشگاه نظامی ۲۰۲۳ خود، نمونههای آزمایشگاهی آن را به نمایش گذاشته بود. حتی اگر ادعای هوش مصنوعی تا حدودی بزرگنمایی شده باشد، همین سطح از اتوماسیون و خودهدایتی، موشکهای کره شمالی را از نسل قبل به نسل بعد ارتقا داده است. نکته مهم آنکه بر خلاف موشکهای بالستیک، موشکهای کروز با هوش مصنوعی در ارتفاع پایین (کمتر از ۵۰ متر) پرواز میکنند و رادارهای معمولی قادر به کشف آن ها نیستند.