آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
سازمان اطلاعات و امنیت دانمارک (پت) در ارزیابی تازه خود اعلام کرده است که جمهوری اسلامی ایران در پی تحولات اخیر جهانی، نقش پررنگتری در «تهدیدهای امنیتی علیه دانمارک» ایفا میکند. سازمان امنیت و اطلاعات دانمارک (PET) که مسئولیت مقابله با تهدیدات علیه امنیت ملی این کشور را بر عهده دارد، در جدیدترین گزارش سالانه خود به تشدید فعالیتهای اطلاعاتی ایران در خاک دانمارک اشاره کرده است. این ارزیابی در حالی منتشر میشود که روابط ایران و کشورهای اروپایی در ماههای اخیر به دنبال حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در خاک ایران و اتهامات غرب مبنی بر ارسال موشکهای ایرانی به روسیه، با تنشهای جدی مواجه بوده است.
سازمان پت تأکید کرده است که «تحولات جهانی» عامل اصلی افزایش نقش ایران در تهدیدات امنیتی علیه دانمارک است، اما جزئیات دقیقی از این تحولات ارائه نداده است. کارشناسان مسائل امنیتی حدس میزنند که این تحولات شامل جنگ غزه، تشدید تنشهای جمهوری اسلامی و اسرائیل، و احتمالاً افزایش فعالیتهای اطلاعاتی ایران در اروپا در واکنش به تحریمها و اقدامات تروریستی علیه دیپلماتهای جمهوری اسلامی باشد. در سالهای اخیر، مقامات دانمارکی چندین بار ایران را به تلاش برای ترور مخالفان خود در خاک این کشور متهم کرده بودند؛ اتهامی که ایران همواره آن را رد کرده است.
پیشینه روابط پرتنش ایران و دانمارک
روابط جمهوری اسلامی و دانمارک در دهه گذشته فراز و نشیبهای زیادی داشته است. در سال ۲۰۱۸، دانمارک در پی حمله برنامهریزی شده به یک فعال مخالف ایرانی در خاک این کشور، دو دیپلمات ایرانی را اخراج کرد. ایران نیز در واکنش، کاردار دانمارک را احضار و اقدام متقابل انجام داد. در سال ۲۰۲۰، سرویس اطلاعات دانمارک اعلام کرد که جمهوری اسلامی قصد ترور یک رهبر جداییطلب عرب را در خاک این کشور داشته است. در سال ۲۰۲۳ نیز دانمارک به همراه هلند، فرانسه و آلمان، چهار دیپلمات ایرانی را به اتهام جاسوسی اخراج کردند. جمهوری اسلامی این اتهامات را «بیاساس» و «تبلیغاتی» خوانده و همواره بر پایبندی خود به قوانین بینالمللی تأکید کرده است.
«تحولات جهانی» مورد اشاره پت چیست؟
سازمان اطلاعات دانمارک به طور مشخص به این تحولات اشاره نکرده است، اما تحلیلگران امنیتی سه عامل را محتمل میدانند.
- جنگ غزه و افزایش تنشها بین جمهوری اسلامی و اسرائیل. ایران از حماس و حزبالله حمایت میکند و دانمارک به عنوان یکی از متحدان اسرائیل در اروپا، ممکن است در تیررس عملیات تلافیجویانه ایران قرار گرفته باشد.
- حمله نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی (از ۹ اسفند ۱۴۰۴). ایران کشورهای غربی (از جمله دانمارک را به دلیل عضویت در ناتو) را در حمله به تأسیسات خود مقصر میداند و ممکن است فعالیتهای اطلاعاتی خود را در این کشورها افزایش داده باشد.
- تحریمهای شدید علیه ایران. ایران به دنبال راههای دور زدن تحریمها است و ممکن است از طریق شبکههای اطلاعاتی در اروپا، به دنبال خرید تجهیزات نظامی یا فروش نفت باشد.
واکنش احتمالی ایران به این ارزیابی
پیشبینی میشود ایران این ارزیابی را «بیاساس» و «هماهنگ با پروژه ایرانهراسی غرب» توصیف کند. وزارت امور خارجه ایران احتمالاً بیانیهای صادر و در آن ضمن رد اتهامات، بر تعهد خود به اصول حسن همجواری و عدم مداخله در امور داخلی کشورها تأکید خواهد کرد. ایران همچنین ممکن است از دانمارک بخواهد «مستندات خود را ارائه دهد» و در غیر این صورت، این اتهامات را تبلیغاتی تلقی کند. در سطح عملی، احتمالا جمهوری اسلامی روابط دیپلماتیک خود را با دانمارک تنزل نخواهد داد (چرا که به حفظ کانالهای ارتباطی با اروپا نیاز دارد)، اما ممکن است همکاریهای اقتصادی و فرهنگی را کاهش دهد.
جایگاه دانمارک در راهبرد امنیتی اروپا در قبال ایران
دانمارک به عنوان یکی از اعضای کوچک اما مؤثر ناتو و اتحادیه اروپا، همواره در مسائل امنیتی هماهنگ با آمریکا و انگلیس عمل کرده است. این کشور میزبان پایگاههای نظامی مهمی است (از جمله پایگاه هوایی کاروپ که توسط ناتو استفاده میشود) و در جنگ اوکراین از حامیان جدی کییف بوده است. ارزیابی تازه پت ممکن است مقدمهای برای افزایش نظارتهای امنیتی بر جامعه ایرانیان مقیم دانمارک و اعمال محدودیتهای جدید علیه نهادهای جمهوری اسلامی در این کشور باشد. همچنین احتمال دارد دانمارک خواستار تشکیل جلسه اضطراری شورای امنیت اروپا و افزایش تحریمها علیه ایران شود.
سناریوهای آینده در روابط ایران و اتحادیه اروپا
این گزارش میتواند دو سناریو را پیش روی روابط ایران و اتحادیه اروپا (و به تبع آن دانمارک) قرار دهد.
- سناریوی اول (بدبینانه): اتحادیه اروپا با استناد به گزارش پت و سایر سرویسهای امنیتی (مانند MI۶ انگلیس و BND آلمان) تحریمهای جدیدی علیه ایران وضع کند؛ احتمالاً شامل ممنوعیت سفر برای مقامات ایرانی، مسدود شدن داراییهای بانکی و محدودیتهای بیشتر فروش فناوریهای دوگانه. در این صورت، روابط دو طرف به پایینترین سطح از زمان برجام خواهد رسید.
- سناریوی دوم (واقعبینانه): اتحادیه اروپا و ایران با میانجیگری عمان یا قطر، «خط ارتباطی محرمانه» ایجاد کنند تا از وخامت بیشتر روابط جلوگیری شود. در این سناریو، ارزیابی پت صرفاً «در سطح کارشناسی» باقی میماند و به اقدام سیاسی عملی تبدیل نمیشود. با توجه به اینکه اتحادیه اروپا به حفظ دیپلماسی تمایل دارد، سناریوی دوم محتملتر است.