آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
عصر روز یکشنبه ۱۰ خرداد ۱۴۰۵، خبری در برخی رسانهها منتشر شد مبنی بر اینکه مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، با ارسال نامهای به مجتبی خامنهای، خواستار کنارهگیری از سمت خود شده است؛ خبری که بلافاصله از سوی خبرگزاری تسنیم و منابع نزدیک به دولت تکذیب شد. خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در واکنش به این خبر، آن را «شایعهسازی» خواند و تکذیب کرد. الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاعرسانی دولت نیز در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رئیسجمهور پزشکیان با تمام توان مشغول پیگیری امور کشور و خدمت به مردم است.» حضرتی تأکید کرد: «برای چندمین بار در ماههای اخیر، برخی رسانههای خارجی و شبکههای همسو با آنها شایعه استعفای رئیسجمهور را مطرح کردهاند؛ شایعهای که هیچ نسبتی با واقعیت ندارد و پیش از این نیز بارها تکذیب شده است.»
در همین حال، مسعود پزشکیان روز یکشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رویارویی با چالشهای بزرگ بدون تحمل سختیها شدنی نیست. عبور از این مسیر پر فراز و نشیب تنها با آگاهی و همکاری عمومی ممکن است.» پزشکیان در ادامه افزود: «باید واقعیتهای موجود را برای مردم تبیین کنیم تا همه بخشهای جامعه در حل مشکلات مشارکت داشته باشند.»
ریشهیابی شایعه استعفا؛ منبع خبر چه بود؟
خبر استعفای مسعود پزشکیان برای اولین بار در برخی رسانههای نزدیک به اپوزیسیون خارج از ایران منتشر شد. این رسانهها مدعی شدند که رئیسجمهور در نامهای به مجتبی خامنهای (رهبر جدید جمهوری اسلامی) از «کنار گذاشته شدن دولت از روند تصمیمگیریهای کلان کشور» انتقاد کرده و خواستار کنارهگیری فوری خود شده است. با این حال، هیچ متن یا تصویری از این نامه منتشر نشد و هیچ منبع موثقی (از جمله نزدیکان دولت یا دفتر رهبری) آن را تأیید نکرد. الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاعرسانی دولت، این خبر را «تکرار یک شایعه قدیمی» خواند که در ماههای اخیر چندین بار از سوی همان منابع مطرح شده بود.
واکنش سپاه و دولت؛ هماهنگی در تکذیب
واکنش سریع و هماهنگ خبرگزاری تسنیم (وابسته به سپاه) و الیاس حضرتی (نماینده دولت) نشاندهنده آن است که در بالاترین سطوح حاکمیت، هیچ ارادهای برای برجسته کردن این مسائل وجود ندارد. کارشناسان سیاسی معتقدند چنانچه واقعاً نامه استعفایی ارسال شده بود، به احتمال قریب به یقین ابتدا دفتر رهبری و سپس رسانههای نزدیک به آن نسبت به تکذیب یا تأیید آن اقدام میکردند. اما سکوت دفتر رهبری در کنار تکذیب همزمان سپاه و دولت، به این معناست که اصل خبر فاقد وجاهت است و شاید هدف از انتشار آن، آزمودن واکنش نهادهای رسمی بوده است.
پیام پزشکیان در شبکه اجتماعی؛ واقعیتگرایی بدون اشاره به استعفا
پیام پزشکیان در شبکه اجتماعی ایکس که ساعاتی پس از انتشار شایعه منتشر شد، حاوی جملات کلی و غیر مستقیم بود: «رویارویی با چالشهای بزرگ بدون تحمل سختیها شدنی نیست. عبور از این مسیر پر فراز و نشیب تنها با آگاهی و همکاری عمومی ممکن است.» او همچنین بر «تبیین واقعیتها برای مردم» تأکید کرد. تحلیلگران این پیام را نه تکذیب صریح شایعه، بلکه «تغییر جهت دادن بحث» به سمت مسائل اقتصادی و اجتماعی ارزیابی میکنند. پزشکیان در روزهای اخیر درباره بحران کمبود انرژی، تورم و مشکلات معیشتی اظهارنظرهای صریحی داشته است.
پیشینه شایعات مشابه در ماههای اخیر
این نخستین بار نیست که شایعه استعفا یا برکناری مسعود پزشکیان مطرح میشود. در اسفند ۱۴۰۴ (آغاز جنگ)، رسانههای خارجی مدعی شدند که پزشکیان به دلیل «ناتوانی در مدیریت جنگ» استعفا داده است. در اردیبهشت ۱۴۰۵ نیز خبر مشابهی منتشر شد که با تکذیب دولت مواجه گردید. به نظر میرسد پشت صحنه این اخبار، تلاشی برای نشان دادن «شکاف در حاکمیت» و «تضعیف روحیه عمومی» در شرایط جنگی است. با این حال، تکرار این شایعات بدون ارائه مدرک، از تأثیرگذاری آن ها کاسته است.
فضای سیاسی ایران در شرایط کنونی؛ چرا خبر استعفای پزشکیان تکرار میشود؟
با توجه به ادامه جنگ، تحریمهای فلجکننده و بحرانهای اقتصادی، ایران در حساسترین شرایط سیاسی دهه اخیر قرار دارد. برخی تحلیلگران غربی معتقدند که نهادهای قدرت در ایران (به ویژه سپاه و دولت) بر سر اولویتبندی هزینهها (نظامی در برابر معیشتی) اختلاف نظر دارند، اما این اختلافات هنوز به سطح «شکاف غیرقابل ترمیم» نرسیده است. تکرار شایعات استعفا، شاید بازتابی از همین گمانهزنیهای خارجی است. تا زمانی که پزشکیان در مراسم رسمی (نظیر جلسات هیئت دولت یا دیدار با مقامات نظامی) حضور فعال داشته باشد و از او حمایت علنی ابراز شود، این شایعات بیاعتبار خواهند بود.