آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
جمهوری اسلامی در اعتراض به تداوم حملات اسرائیل در لبنان (که نقض آتشبس شکننده محسوب میشود)، تبادل پیام با آمریکا از طریق میانجیها را متوقف کرد. تیم مذاکرهکننده ایرانی تأکید کرده است که «آتشبس در همه جبههها از جمله لبنان» یکی از پیششرطهای اولیه مذاکرات بوده و حالا که اسرائیل این آتشبس را نقض کرده، ادامه گفتگوها فاقد وجاهت است. ایران از آمریکا خواسته است که فوراً عملیات نظامی اسرائیل در غزه و لبنان را متوقف کند و خواهان عقبنشینی کامل رژیم صهیونیستی از مناطق اشغال شده در لبنان شده است. در بیانیه رسمی ایران آمده است: «تا زمانی که نظر ایران و جبهه مقاومت در این زمینه تأمین نشود، هیچ گفتگویی در کار نخواهد بود.»
در واکنش به حملات اسرائیل، جبهه مقاومت و ایران عزم خود را برای «انسداد کامل تنگه هرمز» و فعال کردن سایر جبههها از جمله تنگه بابالمندب، در دستور کار قرار دادهاند. با وجود توقف مذاکرات، آمریکا در آخرین پیشنهاد خود از زیادهخواهیهای هستهای عقبنشینی کرده و دیگر بحث «انتقال مواد هستهای به خارج از ایران» را مطرح نمیکند.
نقض آتشبس توسط اسرائیل؛ نقطه عطف مذاکرات
در توافق آتشبسی که بین ایران و آمریکا با میانجیگری عمان و قطر حاصل شد، یکی از بندهای کلیدی «آتشبس در همه جبههها از جمله لبنان و غزه» بود. بر اساس این بند، اسرائیل موظف بود عملیات نظامی خود در غزه و حملات پهپادی به لبنان را متوقف کند. با این حال، در هفتههای اخیر، حملات اسرائیل به جنوب لبنان (از جمله ترور چند تن از فرماندهان حزبالله) و بمباران مناطق مسکونی غزه از سر گرفته شده است. ایران این اقدامات را نقض آشکار توافق میداند و به همین دلیل مذاکرات را متوقف کرده است.
تغییر موضع آمریکا در موضوع هستهای؛ عقبنشینی از خواستههای قبلی
بر اساس اظهارات سعید آجرلو (عضو تیم رسانهای هیأت مذاکرهکننده ایران)، آمریکا در آخرین متن پیشنهادی خود (که پیش از توقف مذاکرات ارسال شده بود) از سه خواسته قبلی خود عقبنشینی کرده است. خواسته اول (انتقال مواد هستهای ایران به آمریکا) و خواسته دوم (انتقال مواد به خارج از آمریکا و سپس نابودی آن ها) به طور کامل حذف شده است. اکنون آمریکا صرفاً عبارت «تعیین تکلیف مواد هستهای» یا «حل و فصل مسئله مواد» را مطرح میکند که یک عبارت مبهم و قابل تفسیر است. ایران این تغییر را مثبت ارزیابی میکند اما هنوز آن را برای بازگشت به میز مذاکره کافی نمیداند.
موضوع تنگه هرمز؛ اختلاف باقیمانده
در حالی که موضوع هستهای به سمت توافق پیش میرود، موضوع «مدیریت تنگه هرمز» همچنان محل اختلاف باقی مانده است. جمهوری اسلامی بر «مدیریت ایرانی» تنگه هرمز (به معنای حق بازرسی کشتیها، دریافت عوارض و کنترل تردد) تأکید دارد. آمریکا و اسرائیل این خواسته را نقض آزادی کشتیرانی بینالمللی میدانند. در آخرین پیشنهاد آمریکا، واشنگتن پیشنهاد «مدیریت مشترک با مشارکت کشورهای منطقه (عمان، امارات و عربستان)» را داده که ایران آن را نپذیرفته است. این اختلاف احتمالاً به مراحل بعدی مذاکرات موکول خواهد شد.
تهدید به انسداد تنگه هرمز و بابالمندب؛ تشدید تنش نظامی
در بیانیه جمهوری اسلامی، به صراحت به «انسداد کامل تنگه هرمز» و «فعال کردن سایر جبههها از جمله تنگه بابالمندب» اشاره شده است. این یک تهدید جدی علیه امنیت انرژی جهان است؛ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت (یک پنجم مصرف جهان) از تنگه هرمز عبور میکند. همچنین تنگه بابالمندب (مقابل یمن) مسیر حیاتی نفتکشها از اروپا به آسیاست. انصارالله یمن (که همسو با جبهه مقاومت است) قبلاً توانسته است چندین نفتکش را در بابالمندب هدف قرار دهد. در صورت اجرایی شدن این تهدید، قیمت نفت احتمالاً به بالای ۲۰۰ دلار در هر بشکه خواهد رسید.
نقش میانجیها و چشمانداز بازگشت به مذاکرات
میانجیهای قطری، عمانی و پاکستانی با شدت در حال تلاش برای احیای مذاکرات هستند. آن ها از آمریکا خواستهاند که فشار بر اسرائیل برای توقف حملات در لبنان را افزایش دهد. نورالدین الدغیر (خبرنگار الجزیره در تهران) میگوید: «پرونده لبنان اکنون مسیری است یا به سوی توافق، یا شاید به سوی جنگ.» اگر اسرائیل ظرف ۴۸ ساعت آینده حملات را متوقف کند و آمادگی خود را برای خروج از جنوب لبنان اعلام نماید، احتمال بازگشت به مذاکرات وجود دارد. در غیر این صورت، منطقه وارد دور جدیدی از درگیری نظامی (احتمالاً با مشارکت مستقیم جمهوری اسلامی) خواهد شد.