آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
دقایقی پیش خبری که همه فوتبالدوستان ایران منتظر آن بودند، روی خروجی خبرگزاری رویترز قرار گرفت: ویزای آمریکا برای بازیکنان تیم ملی ایران صادر شده است. بر اساس این گزارش، یک مقام کاخ سفید روز جمعه به طور رسمی تأیید کرده که بازیکنان تیم ملی فوتبال ایران برای ورود به خاک آمریکا و شرکت در جام جهانی، روادید لازم را دریافت کردهاند. این خبر در حالی منتشر میشود که تنها ساعاتی پیش، ابوالفضل پسندیده، سفیر ایران در مکزیک، اعلام کرده بود که اعضای تیم ملی هنوز ویزای آمریکا را دریافت نکردهاند. مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران، نیز صبح امروز گفته بود که سرنوشت ویزای بازیکنان امروز روشن خواهد شد و در صورت عدم صدور، فدراسیون تصمیم جدیدی خواهد گرفت.
نکته مهم و تأملبرانگیز این است که بر اساس گزارش رویترز، این ویزا تنها برای بازیکنان تیم ملی صادر شده و مشخص نیست که کادر فنی، مربیان و همراهان تیم نیز شامل این روادید میشوند یا خیر. یکی از ابهامات اساسی که هنوز پابرجاست، نوع ویزا است. مشخص نیست این روادید به صورت مولتی (چندبار ورود) صادر شده یا ایران برای دیدار دوم خود برابر بلژیک باید دوباره درخواست صدور ویزا بدهد. رویترز جزئیات بیشتری از این خبر منتشر نکرده و مشخص نیست چه فردی از کاخ سفید این موضوع را تأیید کرده است. همچنین سخنگوی فدراسیون فوتبال ایران بلافاصله برای اظهار نظر در دسترس نبوده است. قرار است اعضای تیم ملی بامداد یکشنبه وارد شهر تیخوانا در کشور مکزیک شوند و آخرین اردوی آمادهسازی خود را پیش از ورود به آمریکا آغاز کنند.
تحلیل ابعاد دیپلماتیک صدور ویزا در شرایط حساس سیاسی
صدور ویزای آمریکا برای تیم ملی ایران در شرایطی رخ میدهد که روابط سیاسی بین دو کشور همچنان در سختترین سطح ممکن قرار دارد. عدم وجود روابط دیپلماتیک رسمی و تعطیلی سفارت آمریکا در تهران، همیشه صدور روادید برای شهروندان ایرانی را به یک فرآیند پیچیده و چندلایه تبدیل کرده است. در این شرایط، تأیید صدور ویزا توسط یک مقام کاخ سفید، یک اقدام کمسابقه و معنادار محسوب میشود. نکته قابل توجه، فاصله زمانی بین اظهارات سفیر ایران در مکزیک (که ساعاتی پیش از صدور ویزا گفته بود چنین اتفاقی نیفتاده) و تأیید کاخ سفید است. این تناقض نشان میدهد که فرآیند صدور ویزا یا در ساعات پایانی شب به صورت فشرده انجام شده، یا هماهنگی اطلاعاتی بین نهادهای ایرانی و آمریکایی به موقع صورت نگرفته است. معمولاً در موارد مشابه، فدراسیون فوتبال از طریق واسطههای خود در سوئیس یا مکزیک، موضوع را پیگیری میکند. از منظر دیپلماسی ورزشی، صدور ویزا برای تیم ملی ایران نشان میدهد که حتی در بحرانیترین روابط سیاسی، قوانین بینالمللی ورزشی (مانند میزبانی جام جهانی در یک کشور) همچنان قابل احترام است. آمریکا به عنوان میزبان بخشی از مسابقات، عملاً نمیتوانست بدون ایجاد جنجال جهانی، از صدور روادید برای یکی از تیمهای حاضر در جام جهانی خودداری کند.
ابهام بزرگ درباره شمول ویزا برای کادر فنی و همراهان
یکی از نگرانکنندهترین بخشهای گزارش رویترز این جمله است: «ویزا تنها برای بازیکنان تیم ملی صادر شده و مشخص نیست آیا کادر فنی و تیم هم ویزا دریافت کردهاند یا خیر.» این ابهام میتواند به یک بحران جدی برای تیم ملی تبدیل شود. تصور کنید کارلوس کیروش و دستیارانش در مرز آمریکا زمینگیر شوند و نتوانند همراه با بازیکنان وارد خاک این کشور شوند.
طبق قوانین معمول درخواست ویزای گروهی، وقتی یک تیم ورزشی برای رقابتهای بینالمللی درخواست روادید میدهد، لیست کامل اعضای اعزامی (بازیکنان، مربیان، پزشکان، سرپرست و حتی چند خبرنگار همراه) به صورت یکجا ارائه میشود. اینکه تنها ویزای بازیکنان صادر شده باشد، بسیار غیرمعمول است و احتمالاً یا خبر رویترز ناقص است، یا یک مانع فنی و سیاسی خاص در صدور ویزای مابقی اعضا وجود دارد. اگر کادر فنی و مربیان ویزا دریافت نکرده باشند، عملاً تیم ملی بدون هدایت تاکتیکی و بدون برنامه تمرینی منسجم وارد مسابقات خواهد شد. این مسأله میتواند بهانهای برای شکستهای احتمالی یا حتی انصراف از حضور در جام جهانی شود. فدراسیون فوتبال ایران باید ظرف ساعات آینده به طور شفاف در این مورد واکنش نشان دهد.
معمای مولتی بودن یا نبودن ویزا و تأثیر آن بر برنامه مسابقات
دومین ابهام بزرگ اما به همان اندازه حیاتی، «تکبارورود یا چندبارورود» بودن ویزا است. تیم ملی ایران در گروه G سه مسابقه در دو شهر مختلف برگزار میکند: اول برابر نیوزیلند در لسآنجلس، دوم برابر بلژیک در همان لسآنجلس و سوم برابر مصر در سیاتل. اگر ویزا فقط برای یک بار ورود صادر شده باشد، تیم ملی پس از خروج از آمریکا برای بازی دوم (که در همان کشور است) با مشکل مواجه نخواهد شد، چون اصلاً از خاک آمریکا خارج نمیشود. اما مشکل اصلی جای دیگری است. تیم ملی ایران برای رفتن از لسآنجلس به سیاتل، در داخل خاک آمریکا حرکت میکند و نیازی به خروج و ورود مجدد نیست. بنابراین بحث «مولتی بودن» ویزا برای مسابقات گروهی حیاتی نیست. مسئله زمانی بحرانی میشود که ایران به مرحله حذفی صعود کند. در آن صورت، احتمال دارد تیم مجبور شود از یک شهر به شهر دیگر پرواز کند و در برخی سناریوها حتی از خاک آمریکا خارج و وارد شود.
اما مهمتر از آن، این ابهام نشان میدهد که فرآیند صدور ویزا با عجله و بدون ارائه جزئیات کامل انجام شده است. معمولاً ویزای ورزشکاران برای مدت زمان کل مسابقات به صورت چندبارورود صادر میشود. اینکه خبرگزاری رویترز به این ابهام اشاره کرده، نشان میدهد خود مقام کاخ سفید نیز در پاسخ خود دقیق نبوده یا خبر کامل را ارائه نداده است.
بررسی تناقضهای زمانی در گزارشها و اظهارات مسئولان
سه منبع موازی در کمتر از ۲۴ ساعت اظهارات متناقضی داشتهاند: مهدی تاج صبح امروز گفته بود تا پایان روز سرنوشت ویزا مشخص میشود. ابوالفضل پسندیده (سفیر ایران در مکزیک) ساعاتی پیش اعلام کرد ویزا صادر نشده است. اما یک مقام کاخ سفید دقایقی پیش به رویترز گفته که ویزا در طول شب صادر شده است. این تناقض زمانی نشان میدهد که هماهنگی بین فدراسیون فوتبال ایران و سفارت ایران در مکزیک (که نقش واسطه را ایفا میکند) به درستی کار نمیکند.
احتمال دوم این است که خبر صدور ویزا به دلیل حساسیت سیاسی بسیار بالا، تا آخرین لحظه مخفی نگه داشته شده تا مانع از هرگونه اعتراض یا کارشکنی احتمالی در داخل آمریکا شود. گاهی سفارت آمریکا در کشور ثالث (در این مورد احتمالاً سوئیس یا امارات) ویزا را صادر میکند اما تا زمانی که پاسپورتها به دست سفارت ایران نرسد، هیچکس از صدور آن مطلع نمیشود.
نکته قابل تأمل دیگر، عدم واکنش فوری فدراسیون فوتبال ایران است. رویترز به صراحت نوشته: «سخنگوی فدراسیون فوتبال ایران بلافاصله برای اظهار نظر در دسترس نبود.» این سکوت خبری خود میتواند معنادار باشد. یا فدراسیون خودش از این خبر شگفتزده شده، یا در حال رایزنی برای شفافسازی جزئیات (به خصوص درباره کادر فنی) است و تا روشن شدن کامل، از هرگونه اظهار نظر خودداری میکند.
تحلیل برنامه سفر تیم ملی و گامهای پیش رو
بر اساس برنامه اعلام شده، اعضای تیم ملی بامداد یکشنبه وارد شهر تیخوانا در کشور مکزیک میشوند. انتخاب تیخوانا یک انتخاب هوشمندانه است: این شهر درست در مرز آمریکا و مکزیک قرار دارد و کمتر از نیم ساعت با خاک آمریکا فاصله دارد. به این ترتیب، اگر ویزا در لحظه آخر صادر شود یا مشکل خاصی وجود داشته باشد، تیم ملی میتواند از مرز زمینی وارد آمریکا شود و حتی نیازی به پرواز مجدد نداشته باشد. اردوی نهایی در تیخوانا از بامداد یکشنبه آغاز میشود. تیم ملی نخستین مسابقه خود را برابر نیوزیلند در لسآنجلس برگزار خواهد کرد. طبق برنامه، پس از پایان اردوی کوتاه در مکزیک، کاروان تیم ملی راهی لسآنجلس میشود. اولین بازی ایران در گروه G برابر نیوزیلند، یک بازی حساس و سرنوشتساز است که میتواند مسیر صعود ایران را مشخص کند.
توصیه تخصصی به فدراسیون فوتبال: بلافاصله پس از دریافت پاسپورتها با ویزا، از مولتی بودن یا نبودن آن و همچنین شمول ویزا برای کادر فنی اطمینان حاصل کند و در سریعترین زمان ممکن با انتشار یک بیانیه رسمی، ابهامات را برطرف نماید. همچنین بهتر است یک وکیل حقوقی در آمریکا برای پیگیری مسائل احتمالی در فرودگاه و مرز استخدام شود. هرگونه مشکل در بدو ورود به آمریکا میتواند کل حضور ایران در جام جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.