​رشد ۵۲ هزار واحدی بورس در پایان معاملات: شاخص کل به ۴ میلیون و ۵۹۳ هزار واحد رسید

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

بازار سرمایه ایران امروز (چهارشنبه ۲۰ خرداد ۱۴۰۵) نیز روند صعودی خود را ادامه داد. شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات با رشد ۵۲ هزار واحدی به سطح ۴ میلیون و ۵۹۳ هزار واحد رسید. این رشد در حالی رقم خورد که روز گذشته (سه‌شنبه) نیز شاخص کل با جهش ۱۱۵ هزار واحدی مواجه شده بود. در دو روز متوالی، شاخص کل بیش از ۱۶۰ هزار واحد رشد کرده است. نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز بازار، به ویژه گروه‌های فلزات اساسی، بانکی و پتروشیمی، بیشترین تأثیر را در این رشد داشتند. فولاد، فملی، شپنا و وبملت از جمله نمادهای سبزپوش بودند. ارزش معاملات خرد (سهام و حقتقدم) امروز نیز بالای ۱۵ هزار میلیارد تومان باقی ماند که نشان از حضور پرقدرت نقدینگی حقیقی‌ها در بازار دارد. خالص خرید اشخاص حقیقی بیش از ۸۰۰ میلیارد تومان ثبت شد.

افزایش نرخ دلار در بازار آزاد (که به کانال ۷۰ هزار تومان نزدیک شده است) و رشد قیمت‌های جهانی کامودیتی‌ها (نفت، مس، سنگ آهن و روی) از جمله عوامل اصلی رشد بورس در روزهای اخیر بوده است. شاخص هم وزن (که تأثیر نمادهای بزرگ را خنثی می‌کند) نیز امروز با رشد بیش از ۱.۵ درصدی همراه شد. این نشان می‌دهد که رشد بازار فراگیر بوده و محدود به چند نماد بزرگ نیست. نمادهای پالایشی و پتروشیمی نیز به دلیل افزایش نرخ خوراک و فرآورده‌های نفتی در بازار جهانی، عملکرد خوبی داشتند. نمادهای شپنا، شتران، شبندر و پارس با رشد ۲ تا ۴ درصدی بسته شدند. کارشناسان معتقدند اگر روند صعودی قیمت دلار و کامودیتی‌ها ادامه یابد، بورس می‌تواند به زودی به سقف تاریخی ۵ میلیون واحد نیز نزدیک شود. با این حال، ریسک‌های سیاسی و نظامی همچنان به قوت خود باقی است.

تحلیل رشد ۵۲ هزار واحدی و عوامل مؤثر بر آن

رشد ۵۲ هزار واحدی شاخص کل در یک روز، نشان از قدرت خرید بالای سرمایه‌گذاران (به ویژه سهامداران حقوقی و نهادی) دارد. برای درک ابعاد این رشد، باید توجه داشت که کل شاخص کل در ابتدای هفته جاری حدود ۴ میلیون و ۴۸۰ هزار واحد بود. یعنی در سه روز معاملاتی، شاخص کل بیش از ۱۱۳ هزار واحد (حدود ۲.۵ درصد) رشد کرده است. این رشد در شرایطی رخ می‌دهد که بسیاری از تحلیلگران انتظار داشتند بازار پس از رشد شدید روز گذشته (۱۱۵ هزار واحدی) دچار اصلاح شود، اما بر خلاف انتظار، بازار دوباره صعود کرد. عوامل اصلی این رشد را می‌توان در سه دسته خلاصه کرد: اول، «عوامل بنیادی»: افزایش نرخ دلار در بازار آزاد به بالای ۶۹ هزار تومان (و نزدیک به کانال ۷۰ هزار تومان) ارزش دلاری سهام شرکت‌های صادرات محور (فلزات، پتروشیمی، فرآورده‌های نفتی) را افزایش داده است. دوم، «عوامل برون‌زا»: رشد قیمت‌های جهانی مس (به بالای ۱۰,۰۰۰ دلار در هر تن)، سنگ آهن (به بالای ۱۲۰ دلار در هر تن) و نفت (به بالای ۸۵ دلار در هر بشکه) به دلیل تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه و افزایش تقاضای چین. سوم، «عوامل روانی»: خوش‌بینی به مذاکرات احتمالی هسته‌ای (با وجود تکذیب‌های رسمی، بازار به شایعات مثبت واکنش نشان می‌دهد) و همچنین ورود نقدینگی جدید به بازار از سوی صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سهامداران حقوقی. نکته دیگر، «سبزپوشی همگانی» است. بیش از ۷۵ درصد نمادهای حاضر در بورس امروز با رشد مثبت بسته شدند. شاخص هم وزن (که تأثیر نمادهای بزرگ را خنثی می‌کند) نیز با رشد بیش از ۱.۵ درصدی همراه شد. این نشان از ورود نقدینگی گسترده و اعتماد عمومی به بازار دارد. در روزهایی که تنها چند نماد بزرگ شاخص را بالا می‌برند و بقیه بازار قرمز است، رشد پایدار نیست. اما امروز، شاهد یک «رشد فراگیر» بودیم که سیگنال مثبتی برای ادامه روند صعودی است.

نقش گروه‌های مختلف بازار در رشد امروز

بررسی عملکرد گروه‌های مختلف بازار نشان می‌دهد که «فلزات اساسی» (فولاد، مس، روی، آلومینیوم) پیشتاز رشد امروز بودند. نماد «فولاد» (شرکت فولاد مبارکه اصفهان) با رشد ۴.۵ درصدی و «فملی» (شرکت ملی مس ایران) با رشد ۵.۲ درصدی، بیشترین تأثیر را در رشد شاخص داشتند. دلیل آن، رشد ۳ تا ۵ درصدی قیمت جهانی مس و سنگ آهن در بازارهای بین‌المللی در دو روز اخیر بود. همچنین دلار ۶۹,۵۰۰ تومانی، درآمد صادراتی این شرکت‌ها را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. تحلیلگران اعتقاد دارند که گروه فلزات همچنان پتانسیل رشد دارد، زیرا قیمت جهانی مس به دلیل کمبود عرضه (کاهش تولید در شیلی و پرو) در حال افزایش است. گروه «بانکی» نیز امروز عملکرد خوبی داشت. نمادهایی مانند «وبملت» (بانک ملت)، «وتجارت» (بانک تجارت) و «وبصادر» (بانک صادرات) با رشد ۲ تا ۳ درصدی بسته شدند. علت اصلی این رشد، انتشار خبر واریز ۱۰۰ همت (۱۰۰ هزار میلیارد تومان) از محل تنخواه گردان بانک مرکزی به حساب بانک‌های دولتی و خصوصی برای تسویه بدهی دولت به بانک‌ها بود. این خبر، نقدینگی بانک‌ها را افزایش می‌دهد و قدرت وام‌دهی و سودآوری آنها را بالا می‌برد. همچنین کاهش نرخ سود بین بانکی (از ۲۳ درصد به ۲۲.۵ درصد) نیز به نفع بانک‌ها تلقی شد.

گروه «پالایشی و پتروشیمی» نیز امروز روز خوبی را پشت سر گذاشتند. نمادهای «شپنا» (پالایش نفت اصفهان)، «شتران» (پالایش نفت تهران)، «شبندر» (پالایش نفت بندرعباس) و «پارس» (پتروشیمی پارس) همگی با رشد ۲ تا ۴ درصدی بسته شدند. دلیل آن، افزایش نرخ خوراک و فرآورده‌های نفتی (بنزین، گازوئیل، نفت کوره) در بازار جهانی به دلیل تشدید تنش‌ها در خلیج فارس (درگیری ایران و آمریکا در تنگه هرمز) بود. همچنین خبر افزایش نرخ خوراک پتروشیمی‌ها (خوراک گازی) که از سوی وزارت نفت اعلام شد، تأثیر منفی بر صورت مالی آنها نداشت و بازار آن را یک فاکتور مثبت تلقی کرد.

افزایش ارزش معاملات و ورود نقدینگی حقیقی‌ها

1. یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سلامت بورس، «ارزش معاملات خرد» (سهام و حقتقدم) است. امروز این رقم از مرز ۱۵ هزار میلیارد تومان عبور کرد (۱۵,۲۰۰ میلیارد تومان) که نسبت به میانگین ماهانه (حدود ۸ هزار میلیارد تومان) رشد ۹۰ درصدی داشته است. ارزش معاملات خرد به بالاترین سطح خود در ۴۵ روز اخیر رسید. این بدان معناست که نقدینگی قابل توجهی از حساب‌های بانکی و بازارهای موازی (مسکن، خودرو، طلا و ارز) به سمت بورس سرازیر شده است. دلیل اصلی این موضوع، نبود شفافیت و التهاب در بازارهای موازی است.
2. عامل دوم، «خالص خرید بالای حقیقی‌ها» (سرمایه‌گذاران خرد) است. امروز، اشخاص حقیقی بیش از ۸۵۰ میلیارد تومان خرید خالص (خرید منهای فروش) انجام دادند. این رقم بسیار بالاست و نشان می‌دهد که سهامداران خرد (که معمولاً خیلی سریع از بازار خارج می‌شوند) امروز به عنوان خریدار ظاهر شده‌اند. تحلیلگران معتقدند که بسیاری از سهام به محدوده حمایتی خود رسیده بودند و از نظر تکنیکال، زمان مناسبی برای خرید بود. همچنین «تله موش» (خرید سهام توسط حقوقی‌ها برای فروش به حقیقی‌ها) نیز در برخی نمادهای کوچک دیده شد.
3. عامل سوم، «ورود پرقدرت سرمایه‌گذاران نهادی» است. صندوق‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های بیمه، صندوق‌های بازنشستگی و بانک‌ها امروز خریداران عمده بودند. آنها در ماه‌های اخیر نقدینگی خود را به دلیل ریسک‌های سیاسی (تنش با اسرائیل و آمریکا) کاهش داده بودند، اما امروز با کاهش ریسک (آتش‌بس در لبنان و کاهش تنش در مرزهای شرقی)، وارد بازار شدند. این حضور نهادی، شاخص را به طور مکانیکی بالا می‌برد و به سایر سهامداران سیگنال خرید می‌دهد.

تحلیل شاخص هم وزن و بازار اول و دوم

شاخص هم وزن (که وزن همه نمادها را یکسان در نظر می‌گیرد و تأثیر نمادهای بزرگ را خنثی می‌کند) امروز با رشد ۱.۵۵ درصدی همراه شد و به سطح ۱ میلیون و ۲۳۹ هزار واحد رسید. این رشد تقریباً هم‌پای رشد شاخص کل (۱.۱۵ درصد) بود. یعنی بازار امروز «تک سهمی» نبود و همه گروه‌های کالایی و صنعتی در این رشد سهیم بودند. حتی نمادهای کوچک و متوسط (که گاهی در روزهای رشد شاخص کل قرمز می‌مانند) امروز عمدتاً سبز بودند. این یک نشانه مثبت برای ادامه روند صعودی است. در بازار اول و دوم فرابورس نیز شاهد رشد بودیم. شاخص فرابورس (آیفکس) نیز با رشد ۱.۳ درصدی همراه شد و به سطح ۶۳ هزار واحد رسید. نمادهای فرابورسی مانند «زاگرس» (پتروشیمی زاگرس)، «آریا» (ذوب آهن آریا) و «شیران» (پالایش نفت شیراز) نیز با رشد قابل توجهی (۳ تا ۵ درصدی) بسته شدند. ارزش معاملات فرابورس نیز برای دومین روز متوالی از مرز ۵ هزار میلیارد تومان عبور کرد. نکته قابل توجه، ورود نقدینگی به بازار پایه (فرابورس) بود. بازار پایه که محل عرضه سهام شرکت‌های با شفافیت کمتر است، معمولاً دیرتر از بازار اصلی رشد می‌کند. اما امروز بازار پایه نیز با رشد بیش از ۱ درصدی همراه شد.

برخی تحلیلگران معتقدند که با ادامه این روند، ممکن است در هفته آینده شاهد «هجوم نقدینگی» به بازار پایه نیز باشیم. دلیل آن، «اثر سرریز» (Spillover effect) است: وقتی نمادهای بزرگ و متوسط بازار اصلی گران می‌شوند، سرمایه‌گذاران خرد به دنبال سهام ارزان‌تر در بازار پایه می‌گردند. این پدیده در سال ۱۳۹۹ نیز رخ داد و منجر به رشد چند صد درصدی برخی نمادهای بازار پایه شد. باید احتیاط کرد، اما فرصت‌های سودآوری نیز وجود دارد.

چشم‌انداز آینده و توصیه‌های سرمایه‌گذاری

آیا این رشد ادامه‌دار خواهد بود یا موقتی؟ پاسخ به این سؤال به سه عامل بستگی دارد:

1. عامل اول: «تداوم روند صعودی قیمت دلار و کامودیتی‌ها». اگر نرخ دلار در بازار آزاد بالای ۷۰ هزار تومان تثبیت شود و قیمت جهانی مس و نفت همچنان بالا بماند، شرکت‌های صادرات محور بورس سودآوری بالایی خواهند داشت و بازار تمایل به خرید سهام آنها خواهد داشت. پیش‌بینی برخی تحلیلگران این است که دلار تا پایان تابستان به ۸۰ هزار تومان نیز برسد. در این صورت، شاخص کل می‌تواند تا سطح ۵ میلیون واحد نیز رشد کند.
2. عامل دوم: «تحولات سیاسی و نظامی». مهم‌ترین ریسک بازار سرمایه، ریسک سیاسی (جنگ، تحریم، نااطمینانی سیاسی) است. اگر تنش‌ها در خاورمیانه کاهش یابد و اخبار مثبتی از مذاکرات هسته‌ای (حتی اگر به توافق نهایی منجر نشود) منتشر شود، بازار با جهش دیگری روبرو خواهد شد. اما اگر تنش‌ها تشدید شود و اسرائیل یا آمریکا دست به اقدام نظامی علیه ایران بزنند، بورس بلافاصله ریزش خواهد کرد (مشابه آنچه در اردیبهشت ماه رخ داد). بنابراین سرمایه‌گذاران باید اخبار سیاسی را به دقت دنبال کنند.
3. عامل سوم: «رفتار سرمایه‌گذاران نهادی و حقیقی». تا زمانی که خالص خرید حقیقی‌ها بالای ۵۰۰ میلیارد تومان باقی بماند و ارزش معاملات بالای ۱۰ هزار میلیارد تومان باشد، روند صعودی ادامه خواهد یافت. اما اگر سهامداران حقوقی شروع به فروش سنگین کنند و حقیقی‌ها نیز به دنبال آنها از بازار خارج شوند، اصلاح شدید (ریزش ۵۰ تا ۱۰۰ هزار واحدی) محتمل است. توصیه به سرمایه‌گذاران: از تصمیمات هیجانی پرهیز کنید. نه در قله بخرید و نه در دره بفروشید. سبد سرمایه‌گذاری خود را متنوع کنید (ترکیبی از سهام کالایی، بانکی، پالایشی و پتروشیمی). با دید میان‌مدت (چند ماهه) وارد بازار شوید، نه برای معاملات روزانه. همواره حد ضرر (Stop Loss) تعیین کنید.