آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
سازمان هواشناسی کشور از ناپایداری جوی در دو منطقه متفاوت از کشور خبر داد. از یک سو، شمال و شمال غرب درگیر رگبار و رعد و برق است و از سوی دیگر، شرق و مرکز کشور درگیر طوفان شن و گرد و خاک. بر اساس اعلام سازمان هوشاسی، امروز (پنجشنبه ۲۱ خرداد ۱۴۰۵) در شمال آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و اردبیل و نیز در دامنهها و ارتفاعات تهران، البرز، قزوین، سمنان، مازندران و گیلان، افزایش ابر، رگبار و رعد و برق و وزش باد شدید موقت پیشبینی میشود. شدیدترین بارشها در آذربایجان شرقی و غربی و اردبیل پیشبینی میشود که ممکن است منجر به آبگرفتگی معابر و جاری شدن روانآب شود. مسافران شمال کشور عصرها منتظر رگبار باشند. در مناطق مستعد، احتمال خیزش گرد و خاک وجود دارد. این پدیده به ویژه برای بیماران تنفسی، سالمندان و کودکان بسیار خطرناک است.
اما هشدار جدیتر برای شرق کشور است. در شمال سیستان و بلوچستان، توفان شن با سرعت بیش از ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت پیشبینی شده است. این سرعت باد در دسته بادهای بسیار شدید (طوفانی) قرار میگیرد. وزش باد شدید و گرد و خاک همچنین در استانهای سمنان، البرز، اصفهان، یزد، کرمان، خراسان رضوی و جنوبی و همچنین تهران پیشبینی میشود. در مجموع، ۱۰ استان تحت تأثیر این پدیده قرار خواهند گرفت. شهروندان ساکن در این مناطق باید از تردد غیرضروری در فضای باز خودداری کنند، درهای منزل را بسته نگه دارند و در صورت خروج حتمی، از ماسکهای استاندارد (N95 یا FFP2) استفاده نمایند. در نقطه مقابل، روند افزایش دما تا اوایل هفته آینده ادامه خواهد داشت. به ویژه در نوار شمالی کشور، پس از پایان بارشها، هوا به تدریج گرمتر میشود. این نوسانات دمایی میتواند برای سالمندان و بیماران قلبی نگرانکننده باشد.
تحلیل سامانه بارشی شمال غرب و البرز (رگبار و رعد و برق)
سامانه بارشی که امروز وارد شمال غرب و دامنههای البرز شده است، از نوع «امواج میانی جو» (Mid-level waves) است. این امواج که در ترازهای میانی جو (ارتفاع ۵ تا ۱۰ کیلومتر) شکل میگیرند، با رطوبت دریای خزر و ارتفاعات البرز برخورد کرده و ابرهای کومولونیمبوس (ابرهای بارانزای عمودی) ایجاد میکنند. این ابرها قادر به تولید بارشهای ناگهانی و سنگین (رگباری)، رعد و برق و گاهی تگرگ هستند. شدت بارشها در آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل نسبت به سایر مناطق بیشتر است. علت آن، نزدیکی به منبع رطوبتی (دریای سیاه و مدیترانه) و همچنین توپوگرافی کوهستانی این مناطق است که باعث صعود و تقویت ابرها میشود. پیشبینی میشود در برخی نقاط، بارش ۳۰ تا ۵۰ میلیمتر (که برای جاری شدن روانآب کافی است) رخ دهد. مسافران و ساکنان این مناطق باید مراقب لغزندگی جادهها، کاهش شعاع دید در اثر باران و مه، و خطر صاعقه (به ویژه برای کوهنوردان و طبیعتگردان) باشند. کوهنوردان باید از صعود به ارتفاعات جداً خودداری کنند. همچنین دامداران از چرای دام در مناطق مرتفع و حاشیه مسیلها پرهیز کنند.
تحلیل توفان شن و گرد و خاک در شرق و مرکز کشور
مهمترین و هشداردهندهترین بخش پیشبینی هواشناسی، «توفان شن با سرعت بیش از ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت» در شمال سیستان و بلوچستان است. سرعت باد بالای ۱۰۰ کیلومتر در ساعت در دسته «بادهای طوفانی» (Storm-force winds) قرار میگیرد که میتواند باعث خسارت به سازههای موقت (داربست، تابلوهای تبلیغاتی)، قطع درختان، و حتی آسیب به خودروهای در حال تردد شود.
علت وقوع این توفان، اختلاف فشار شدید بین سامانه پرفشار مستقر بر روی دریای خزر و سامانه کم فشار مستقر بر روی پاکستان و هند است. این اختلاف فشار، جریان بادهای شدیدی را از سمت شمال شرق به سمت جنوب شرق (منطقه سیستان و بلوچستان) ایجاد میکند. این بادها ذرات ریز شن و ماسه را از تپههای ماسهای (شنزارها) بلند کرده و به صورت توفان شن به مناطق مسکونی میوزند. شهروندان ساکن در سیستان و بلوچستان (به ویژه شهرهای زابل، زاهدان، ایرانشهر، چابهار) باید هشدارها را جدی بگیرند. دید افقی در جادهها ممکن است به کمتر از ۵۰ متر کاهش یابد و رانندگی بسیار خطرناک خواهد بود. بیماران تنفسی (آسم، COPD)، سالمندان و کودکان باید در منزل بمانند و از ماسک N95 استفاده کنند. همچنین دامداران باید احشام خود را در آغلهای سرپوشیده نگهداری کنند.
وزش باد شدید و گرد و خاک در ۱۰ استان
علاوه بر سیستان و بلوچستان، ۱۰ استان دیگر نیز تحت تأثیر وزش باد شدید و گرد و خاک قرار خواهند گرفت. این استانها عبارتند از: سمنان، البرز، اصفهان، یزد، کرمان، خراسان رضوی، خراسان جنوبی و تهران. این پدیده ناشی از وزش بادهای فصلی (بادهای ۱۲۰ روزه سیستان) و همچنین نبود پوشش گیاهی کافی در مناطق کویری و بیابانی این استانها است. در تهران، کیفیت هوا ممکن است به دلیل ورود گرد و خاک از استانهای سمنان و قم، به شدت کاهش یابد. شاخص آلودگی هوا (AQI) ممکن است در برخی ساعات به محدوده ناسالم برای گروههای حساس (بیش از ۱۵۰) و حتی ناسالم برای همه گروهها (بیش از ۲۰۰) برسد.
سازمان محیط زیست استان تهران از شهروندان خواسته است که از تردد غیرضروری در فضای باز خودداری کنند. در اصفهان، یزد و کرمان نیز که در مجاورت کویر مرکزی و کویر لوت قرار دارند، خیزش گرد و خاک میتواند منجر به تشکیل تودههای عظیم غبار شود که گاهی تا چند روز در جو باقی میماند. کشاورزان این مناطق باید گلخانهها و محصولات خود را در برابر وزش باد شدید محافظت کنند. پلیس راه نیز ممکن است در برخی محورهای مواصلاتی (مانند محور تهران-قم، قم-کاشان، اصفهان-یزد) محدودیتهای ترافیکی اعمال کند.
آبگرفتگی و روانآب در آذربایجانها و اردبیل
با توجه به شدت بارشهای رگباری در آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل، احتمال آبگرفتگی معابر و جاری شدن روانآب وجود دارد. این پدیده به ویژه در مناطق شهری با سیستم جمعآوری آبهای سطحی ضعیف (کانالهای روباز و فاضلاب) خطرناک است. شهروندان تبریز، ارومیه، اردبیل و شهرهای کوچک اطراف باید مراقب باشند. علاوه بر آبگرفتگی، احتمال «سیل ناگهانی» (Flash Flood) در مسیلها و رودخانههای فصلی وجود دارد. این نوع سیل با سرعت زیاد و بدون هشدار قبلی رخ میدهد و بسیار کشنده است. سازمان هواشناسی به مسافران و طبیعتگردان هشدار داده است که از اتراق و برپایی چادر در حاشیه رودخانهها و مسیلها جداً خودداری کنند.
شهرداری تبریز و اردبیل باید تیمهای امدادی را در حالت آماده باش قرار دهند و دهانه پلها و کانالهای جمعآوری آب را لایروبی کنند. همچنین اورژانس و هلال احمر استانهای آذربایجان شرقی و غربی و اردبیل باید خودروهای آمبولانس و نجات را در نقاط پرخطر مستقر کنند. شهروندان در صورت مشاهده هرگونه آبگرفتگی یا سیل، سریعاً با سامانه ۱۲۵ (آتشنشانی) و ۱۱۲ (اورژانس) تماس بگیرند.
افزایش دما تا اوایل هفته آینده
پس از پایان ناپایداریهای جوی (احتمالاً از روز شنبه ۲۳ خرداد به بعد)، روند افزایش دما در نوار شمالی کشور آغاز خواهد شد. این افزایش دما تدریجی خواهد بود (حدود ۲ تا ۳ درجه سانتیگراد در هر روز). پیشبینی میشود که تا اوایل هفته آینده (دوشنبه ۲۵ خرداد)، دمای تهران به حدود ۳۵ درجه و دمای تبریز به حدود ۳۰ درجه برسد. این افزایش دما در شرایطی رخ میدهد که هنوز بسیاری از مناطق کشور با کمبود آب و تنش آبی مواجه هستند. افزایش دما، تبخیر آب را افزایش میدهد و فشار بر منابع آب زیرزمینی را بیشتر میکند.
وزارت نیرو از شهروندان خواسته است که در مصرف آب (به ویژه در ساعات اوج مصرف، ۱۲ تا ۱۶) صرفهجویی کنند. با توجه به گرم شدن هوا، خطر آتشسوزی در مراتع و جنگلهای شمال کشور (به ویژه در استانهای گلستان، مازندران و گیلان) افزایش مییابد. سازمان منابع طبیعی از مسافران و دامداران خواسته است که از روشن کردن آتش در مراتع و جنگلها خودداری کنند. در صورت مشاهده هرگونه آتشسوزی، سریعاً با شماره ۱۵۰۴ (سامانه امداد و نجات منابع طبیعی) تماس بگیرید.