آسیانیوز ایران؛ سرویس رمزارز:
دستگاه قضا یک ضربه دیگر به پدیده استخراج غیرمجاز رمزارز وارد کرد. اینبار شهرک صنعتی شمسآباد، یکی از بزرگترین قطبهای تولیدی جنوب تهران، صحنه یک کشف بزرگ بود. ۱۶۴ دستگاه ماینر، که ۱۱۵ تای آنها فعال بودند، در یک مرکز غیرمجاز شناسایی و پلمب شدند. مصرف برق این مزرعه به اندازه ۱۳۸۰ خانوار ایرانی بود. عددی که در روزهای گرم تابستان، میتوانست فشار مضاعفی بر شبکه برق کشور وارد کند. شاید بعضیها فکر کنند استخراج رمزارز یک کار پولساز و بیخطر است. اما این کار در ایران وقتی غیرمجاز باشد، یعنی دزدی برق یارانهای از جیب مردم. یعنی در شرایطی که برخی استانها با خاموشی دست و پنجه نرم میکنند، یک مزرعه ۱۱۵ ماینری شبانهروز برق میکشد و بیتکوین استخراج میکند. و این یعنی یک فاجعه اقتصادی و اخلاقی. ماجرا از کجا شروع شد؟ پیگیریهای مستمر دستگاه قضایی و گزارشهای مردمی. رئیس حوزه قضایی بخش فشافویه با دستور فوری، تیمهای نظارتی را به شهرک صنعتی شمسآباد فرستاد. آنچه پیدا کردند، یک مزرعه بزرگ استخراج رمزارز بود که در پوشش یک واحد صنعتی معمولی فعالیت میکرد. هیچ مجوزی نداشت. هیچ تعرفه برق صنعتی هم نداشت. فقط وصل بود به شبکه و داشت میخورد.
عدد ۱۳۸۰ خانوار، معنای واقعی این کشف را نشان میدهد. تصور کنید ۱۳۸۰ خانواده در یک شب گرم تابستانی، کولرهایشان روشن است و یخچالهایشان کار میکند. مصرف برق همین مزرعه با همه آنها برابر است. حالا اگر این مزرعه پلمب نمیشد، در روزهای اوج مصرف، این ۱۳۸۰ خانوار یا باید خاموشی میکشیدند یا قبضهای سنگینتری پرداخت میکردند. این یعنی ماینرها دارند از جیب شما و من برق میدزدند. دستگاه قضایی اما نشان داده که در این زمینه مصمم است. کمتر از یک ماه پیش، یک مزرعه دیگر در گلستان با ۴۱۸ ماینر پلمب شد. اینبار شمسآباد. یعنی فشار بر ماینرهای غیرمجاز ادامهدار است و به نظر میرسد که هیچ منطقهای امن نیست. این پیام قوی به متخلفان است که هر کجا باشند، شناسایی و پلمب میشوند.
نکته جالب اینکه این کشف در آستانه هفته قوهقضائیه انجام شده. شاید یک اقدام نمادین باشد برای نشان دادن عزم دستگاه قضا در برخورد با مفاسد اقتصادی و دزدی از بیتالمال. قوهقضائیه با این اقدامات، هم به افکار عمومی نشان میدهد که گوش شنوا دارد، هم به متخلفان هشدار میدهد که خط قرمزها را نادیده نگیرند. اما سوال بزرگ اینجاست: چرا هنوز این مزارع وجود دارند؟ چطور با وجود هشدارهای مکرر، باز هم عدهای به دنبال سود کلان از راه دزدی برق هستند؟ پاسخش شاید در سودآوری بالای استخراج رمزارز باشد. با قیمت فعلی بیتکوین، هر ماینر میتواند ماهانه چند ده میلیون تومان سود داشته باشد. این سود آنقدر زیاد است که برخی حاضرند ریسک پلمب و جریمه را بپذیرند. اما آیا این سود، ارزش خاموشی و گرانی برق مردم را دارد؟ قطعاً نه.
وضعیت فعلی نشان میدهد که مبارزه با ماینرهای غیرمجاز، یک جنگ تمامعرضه است. هر چقدر پلمب کنید، ممکن است جای دیگری سبز شوند. پس راهحل فقط پلمب نیست. نیاز به فرهنگسازی، شفافسازی قوانین، و مهمتر از همه، کاهش سودآوری این کار از طریق مالیاتهای سنگین و برق گران برای مصرفکنندگان مجاز است. اما تا آن روز، این مزارع همچنان کشف و پلمب خواهند شد.
۱۳۸۰ خانوار؛ ترجمه مصرف برق یک مزرعه به زبان ساده
عدد ۱۳۸۰ خانوار شاید در نگاه اول یک آمار خشک باشد. اما وقتی آن را به زندگی واقعی ترجمه کنید، متوجه فاجعه میشوید. هر خانوار ایرانی به طور میانگین در تابستان، حدود ۲ تا ۳ کیلووات برق مصرف میکند (با احتساب کولر، یخچال، تلویزیون و روشنایی). یعنی مزرعه شمسآباد با ۱۱۵ ماینر فعال، حدود ۳ تا ۴ هزار کیلووات برق مصرف میکرده. این یعنی اگر این مزرعه پلمب نمیشد، در یک شب گرم تابستان، ۱۳۸۰ خانواده باید یا کولرهایشان را خاموش میکردند، یا با خاموشی سراسری مواجه میشدند. حالا تصویر بزرگتر را ببینید. کل ماینرهای غیرمجاز در کشور حدود ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ مگاوات مصرف دارند. یعنی معادل مصرف چندین شهر کوچک. اگر همه این مزارع پلمب شوند، بخش قابل توجهی از کسری ۴۷۰۰ مگاواتی برق جبران میشود. این یعنی فشار کمتری روی صنایع و کشاورزی میآید و خاموشیهای کمتری خواهیم داشت. اما متأسفانه، برخی از این مزارع همچنان فعال هستند و با استفاده از انشعابات غیرمجاز، برق مردم را میدزدند.
نکته جالب اینکه هر دستگاه ماینر در شبانهروز حدود ۲۴ کیلوواتساعت برق مصرف میکند. یعنی ۱۱۵ ماینر در ۲۴ ساعت، حدود ۲۷۶۰ کیلوواتساعت برق مصرف میکردهاند. این یعنی در طول یک ماه، حدود ۸۲۸۰۰ کیلوواتساعت. با تعرفه برق صنعتی، این رقم حدود ۲۰۰ میلیون تومان در ماه میشود. اما از آنجایی که این مزرعه غیرمجاز بود، هیچ هزینهای پرداخت نمیکرد. یعنی حدود ۲۰۰ میلیون تومان در ماه، از جیب مردم و بیتالمال دزدیده میشد.
شمسآباد؛ قطب صنعتی که پناهگاه ماینرها شد
شهرک صنعتی شمسآباد، یکی از بزرگترین شهرکهای صنعتی ایران در جنوب تهران است. این شهرک با صدها واحد تولیدی و صنعتی، یکی از قطبهای اشتغال و تولید کشور محسوب میشود. اما متأسفانه، به دلیل وجود انبارها و سالنهای بزرگ و تعداد بالای واحدهای صنعتی، تبدیل به یک پناهگاه برای ماینرهای غیرمجاز نیز شده است. بسیاری از این مزارع در پوشش واحدهای تولیدی راکد یا انبارهای متروکه فعالیت میکنند.
چرا شمسآباد؟
چند دلیل دارد:
- اولاً، زیرساخت برق این شهرک صنعتی قوی است و امکان کشیدن انشعاب غیرمجاز با توان بالا وجود دارد.
- ثانیاً، نبود نظارت مستمر در برخی بخشهای شهرک، به متخلفان فرصت میدهد.
- ثالثاً، نزدیکی به تهران و دسترسی آسان به بازارهای فروش رمزارز، این منطقه را برای ماینرها جذاب کرده است.
اما این بار، دستگاه قضایی با دستور رئیس حوزه قضایی فشافویه، ضربه محکمی به این مزرعه زد. این کشف نشان میدهد که ماینرهای غیرمجاز دیگر فقط در واحدهای مسکونی خلوت یا ویلاهای دورافتاده فعالیت نمیکنند. آنها به شهرکهای صنعتی و مناطق تولیدی نیز نفوذ کردهاند. این یعنی برخورد با آنها نیاز به هماهنگی بیشتری بین دستگاه قضایی، شرکت توزیع برق و نیروی انتظامی دارد.
چه مجازاتی در انتظار متخلفان است؟
طبق قوانین ایران، استخراج غیرمجاز رمزارز (بدون اخذ مجوز از وزارت صنعت، معدن و تجارت و همچنین بدون انشعاب قانونی برق) جرم محسوب میشود و مجازاتهای سنگینی دارد. بر اساس قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، ماینرها جزو کالاهای قاچاق محسوب میشوند و متخلفان میتوانند به حبس تا ۱۵ سال و همچنین جزای نقدی سنگین محکوم شوند. علاوه بر مجازات کیفری، متخلفان باید هزینه برق مصرفی را نیز به شرکت توزیع برق پرداخت کنند. این هزینه معمولاً به صورت چند برابر تعرفه محاسبه میشود و میتواند به مبالغ هنگفتی برسد. به عنوان مثال، مزرعه شمسآباد با ۱۱۵ ماینر فعال، حدود ۲۰۰ میلیون تومان در ماه برق مصرف میکرده. اگر جریمه ۳ برابری اعمال شود، متخلف باید حدود ۶۰۰ میلیون تومان به شرکت برق پرداخت کند، به اضافه جریمه نقدی و احتمالاً حبس. با این حال، باید توجه داشت که فرایند قضایی این پروندهها معمولاً طولانی است و برخی متخلفان با استفاده از وکلای خوب، مجازاتهای خود را کاهش میدهند. اما در مجموع، دستگاه قضایی در سالهای اخیر رویه سختگیرانهتری را در قبال ماینرهای غیرمجاز در پیش گرفته است و امیدواریم که این رویه ادامه پیدا کند.
راهحل ریشهای؛ چطور جلوی ماینرهای غیرمجاز را بگیریم؟
پلمب مزرعه شمسآباد یک اقدام خوب بود، اما کافی نیست. تا وقتی سودآوری استخراج رمزارز بالاست و برق یارانهای ارزان است، همیشه عدهای خواهند بود که ریسک کنند. پس راهحل ریشهای چیست؟ چند راهکار وجود دارد.
- اول: شفافسازی قوانین. دولت باید برای استخراج مجاز رمزارز، تعرفههای برق را واقعیتر کند، به طوری که سودآوری این کار کاهش یابد. در حال حاضر، استخراج مجاز با تعرفه صادراتی برق (حدود ۱۰ تا ۱۵ سنت به ازای هر کیلووات ساعت) تقریباً به صفر رسیده است. اما استخراج غیرمجاز با برق یارانهای (حدود ۲ تا ۳ سنت) بسیار سودآور است. بنابراین، باید یارانه برق را از ماینرها قطع کرد.
- دوم: استفاده از فناوری. شرکت توزیع برق باید سیستمهای هوشمند نظارت بر مصرف را در سراسر کشور نصب کند. این سیستمها میتوانند مصرفهای غیرعادی را شناسایی و به مراجع قضایی گزارش دهند. در بسیاری از کشورها، همین روش جلوی استخراج غیرمجاز را گرفته است.
- سوم: افزایش جریمهها و سرعت رسیدگی. اگر جریمهها آنقدر سنگین باشد که سودآوری را از بین ببرد، و اگر فرایند رسیدگی سریع باشد (نه چند ماه)، بسیاری از متخلفان منصرف میشوند. پلمب شمسآباد یک قدم در این مسیر بود. امیدواریم که این قدمها، به یک گام بلند تبدیل شود.