​گوشت هندی در راه سفره‌های ایرانی؛ محموله جدید در راه است

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

گرانی گوشت، این روزها یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های سفره ایرانیان است. هر بار که پای قصابی می‌روید و قیمت گوشت قرمز یا منجمد را می‌بینید، شاید آرزو کنید کاش روزی قیمت‌ها به روال عادی برگردد. حالا خبری رسیده که شاید این آرزو را کمی به واقعیت نزدیکتر کند. محموله‌های جدید گوشت از هند وارد کشور می‌شود. منصور پوریان، رئیس شورای تامین دام کشور، در گفت‌وگویی از ورود محموله‌های تازه گوشت از هند، پاکستان، آسیای میانه و برخی کشورهای اروپای شرقی خبر داده است. او معتقد است که این اقدام می‌تواند قیمت گوشت منجمد را تا ۳۵ درصد کاهش دهد. رقمی که اگر محقق شود، می‌تواند نفس‌های آخر گرانی را تا حد زیادی قطع کند.

اما ماجرا فقط به واردات ختم نمی‌شود. پوریان همچنین از وضعیت مطلوب ذخایر دام کشور خبر داده است. به گفته او، در حال حاضر یک میلیون و ۸۰۰ هزار راس دام سبک (مانند گوسفند و بز) و ۲۳۰ هزار راس دام سنگین (مانند گاو و گوساله) آماده کشتار و عرضه به بازار هستند. یعنی هم از داخل، هم از خارج، گوشت به اندازه کافی وجود دارد. حالا سوال اینجاست: اگر گوشت به اندازه کافی وجود دارد، چرا قیمت‌ها اینقدر بالاست؟ پاسخ را باید در عوامل دیگری مانند هزینه‌های حمل‌ونقل، سود دلالان، و نوسانات ارزی جست. اما با افزایش عرضه، به نظر می‌رسد که حداقل بخشی از این فشارها کاهش پیدا کند.

یکی از نکات جالب این خبر، تنوع منابع وارداتی است. هند و پاکستان به عنوان دو تولیدکننده بزرگ گوشت در آسیا، می‌توانند نیاز ایران را با قیمت‌های رقابتی تأمین کنند. آسیای میانه و اروپای شرقی نیز به عنوان منابع جدید، می‌توانند به افزایش رقابت و کاهش قیمت‌ها کمک کنند. این یعنی انحصار شکسته می‌شود و مصرف‌کننده نهایی برنده خواهد بود. با این حال، نباید فراموش کرد که در گذشته نیز وعده‌های مشابهی داده شده است. گاهی محموله‌های وارداتی به موقع به دست مردم نمی‌رسد و گاهی نیز دلالان با احتکار، قیمت‌ها را بالا نگه می‌دارند. بنابراین، موفقیت این طرح، به نظارت دقیق دستگاه‌های مسئول و همچنین هماهنگی بین واردکنندگان و توزیع‌کنندگان بستگی دارد.

همچنین، باید توجه داشت که گوشت منجمد با گوشت تازه تفاوت دارد. بسیاری از مردم همچنان گوشت تازه را ترجیح می‌دهند و ممکن است کاهش قیمت گوشت منجمد، تأثیر چندانی بر بازار گوشت تازه نداشته باشد. اما برای خانواده‌های کم‌درآمد که توان خرید گوشت تازه را ندارند، گوشت منجمد می‌تواند یک جایگزین مناسب و ارزان‌تر باشد. در نهایت، این خبر یک نقطه امید در میان انبوه اخبار اقتصادی تلخ است. اگر واردات به درستی مدیریت شود و دام‌های آماده کشتار به موقع به بازار عرضه شوند، احتمالاً شاهد کاهش نسبی قیمت گوشت در هفته‌های آینده خواهیم بود. اما آیا این کاهش، به اندازه ۳۵ درصد خواهد بود یا کمتر؟ زمان پاسخ خواهد داد. امیدواریم که این بار، وعده‌ها به واقعیت تبدیل شوند و سفره مردم، کمی پررنگ‌تر شود.

چرا هند؟ بررسی مزیت‌های واردات گوشت از هند

هند، با جمعیتی بالغ بر ۱.۴ میلیارد نفر، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان گوشت در جهان است. صنعت دامداری در هند، به دلیل هزینه‌های پایین نیروی کار و خوراک دام، از مزیت رقابتی بالایی برخوردار است. گوشت هندی (به ویژه گوشت گاومیش و گوساله) معمولاً قیمت‌های پایین‌تری نسبت به گوشت تولیدی کشورهای دیگر دارد و این موضوع، هند را به یک مقصد جذاب برای واردات گوشت تبدیل کرده است. علاوه بر قیمت، حجم بالای تولید در هند نیز یک مزیت است. این کشور می‌تواند محموله‌های بزرگ و پایدار گوشت را به بازارهای هدف صادر کند. برای ایران که به دنبال تأمین نیازهای داخلی و کاهش قیمت‌ها است، واردات از هند می‌تواند یک راهکار کوتاه‌مدت و میان‌مدت مؤثر باشد. همچنین، نزدیکی جغرافیایی هند به ایران (از طریق آب‌های خلیج فارس و دریای عمان) هزینه‌های حمل‌ونقل را نیز کاهش می‌دهد.

با این حال، واردات از هند نیز چالش‌هایی دارد. برخی نگرانی‌ها درباره کیفیت گوشت هندی و همچنین مسائل بهداشتی وجود دارد. سازمان دامپزشکی ایران باید بر محموله‌های وارداتی نظارت دقیق داشته باشد و اطمینان حاصل کند که گوشت‌های وارداتی با استانداردهای بهداشتی ایران مطابقت دارند. اگر این نظارت به درستی انجام شود، می‌توان از مزیت‌های اقتصادی واردات از هند بهره‌برداری کرد.

تنوع منابع وارداتی؛ شکستن انحصار و افزایش رقابت

یکی از نکات مثبت این خبر، تنوع منابع وارداتی است. به جای اینکه ایران فقط به یک یا دو کشور برای تأمین گوشت خود وابسته باشد، حالا از چندین کشور مختلف (هند، پاکستان، آسیای میانه و اروپای شرقی) گوشت وارد می‌شود. این تنوع، ریسک وابستگی به یک منبع خاص را کاهش می‌دهد و باعث افزایش رقابت بین تأمین‌کنندگان می‌شود. افزایش رقابت، معمولاً به کاهش قیمت‌ها منجر می‌شود. وقتی یک واردکننده می‌داند که می‌تواند از کشورهای مختلف تأمین کند، دیگر مجبور نیست قیمت‌های بالا را از یک تأمین‌کننده خاص بپذیرد. این موضوع، به نفع مصرف‌کننده نهایی است و می‌تواند به کاهش قیمت گوشت منجمد کمک کند. رئیس شورای تامین دام نیز به همین نکته اشاره کرده و پیش‌بینی کرده که قیمت‌ها تا ۳۵ درصد کاهش پیدا کنند. علاوه بر این، تنوع منابع وارداتی، امنیت غذایی کشور را نیز افزایش می‌دهد. اگر به هر دلیلی (مثلاً بحران سیاسی یا بیماری دامی) یک کشور نتواند گوشت صادر کند، کشورهای دیگر می‌توانند جای آن را پر کنند. این تنوع، یک مزیت استراتژیک برای ایران محسوب می‌شود.

ذخایر دام داخلی؛ آمادگی برای تامین بازار

واردات، تنها بخشی از راهکار تنظیم بازار گوشت است. بخش دیگر، استفاده از ظرفیت‌های داخلی است. بر اساس اعلام رئیس شورای تامین دام، در حال حاضر یک میلیون و ۸۰۰ هزار راس دام سبک و ۲۳۰ هزار راس دام سنگین آماده کشتار و عرضه به بازار هستند. این یعنی کشور از نظر دام داخلی، در وضعیت مطلوبی قرار دارد. اما چرا با وجود این ذخایر، قیمت گوشت همچنان بالاست؟ یکی از دلایل، هزینه‌های بالای تولید و توزیع است. خوراک دام، حمل‌ونقل، دستمزد کارگران و سایر هزینه‌ها، همگی افزایش یافته‌اند. بنابراین، حتی اگر دام به اندازه کافی وجود داشته باشد، قیمت تمام‌شده گوشت ممکن است همچنان بالا باشد.

دولت باید با ارائه یارانه به دامداران و کاهش هزینه‌های تولید، به کاهش قیمت نهایی کمک کند. همچنین، باید زمان‌بندی عرضه دام به بازار نیز مدیریت شود. عرضه همزمان حجم بالای دام، می‌تواند قیمت‌ها را کاهش دهد، اما اگر این عرضه به صورت تدریجی انجام شود، تأثیر کمتری بر قیمت‌ها خواهد داشت. شورای تامین دام باید برنامه‌ریزی دقیقی برای عرضه دام‌های آماده کشتار داشته باشد تا بازار دچار نوسان نشود.

تأثیر بر قیمت گوشت تازه و منجمد؛ آیا کاهش ۳۵ درصدی محقق می‌شود؟

رئیس شورای تامین دام پیش‌بینی کرده که واردات جدید، قیمت گوشت منجمد را تا ۳۵ درصد کاهش دهد. اما آیا این پیش‌بینی واقع‌بینانه است؟ عوامل متعددی می‌تواند بر این موضوع تأثیر بگذارد:

1. اول، هزینه‌های حمل‌ونقل و ترخیص کالا از گمرک. اگر این هزینه‌ها بالا باشد، کاهش قیمت‌ها چندان محسوس نخواهد بود.
2. دوم، نرخ ارز. اگر نرخ دلار افزایش یابد، هزینه واردات نیز افزایش می‌یابد و ممکن است کاهش قیمت‌ها جبران شود.
3. سوم، رفتار دلالان و واسطه‌ها. در ایران، دلالان نقش مهمی در تعیین قیمت نهایی کالا دارند. اگر آنها واردات گوشت را احتکار کنند یا قیمت‌ها را بالا نگه دارند، کاهش قیمت‌ها محقق نخواهد شد. دولت باید نظارت دقیقی بر بازار داشته باشد و با دلالان برخورد کند. همچنین، فروش مستقیم گوشت وارداتی از طریق فروشگاه‌های زنجیره‌ای و تعاونی‌های مصرف، می‌تواند به کاهش قیمت‌ها کمک کند.

با این حال، حتی اگر کاهش ۳۵ درصدی محقق نشود، هر کاهشی در قیمت گوشت منجمد، می‌تواند برای خانواده‌های کم‌درآمد مفید باشد. این گروه از مردم، معمولاً گوشت منجمد را به دلیل قیمت پایین‌تر انتخاب می‌کنند و کاهش قیمت آن، می‌تواند سفره آنها را کمی پررنگ‌تر کند.

چالش‌های پیش رو؛ از نظارت تا توزیع

اگرچه خبر ورود محموله‌های جدید گوشت، امیدوارکننده است، اما چالش‌های متعددی نیز وجود دارد:

1. اولین چالش، نظارت بر کیفیت گوشت‌های وارداتی است. سازمان دامپزشکی ایران باید اطمینان حاصل کند که گوشت‌های وارداتی از نظر بهداشتی سالم هستند و با استانداردهای ایران مطابقت دارند. هرگونه بی‌توجهی در این زمینه، می‌تواند به سلامت مردم آسیب بزند.
2. دومین چالش، توزیع مناسب گوشت وارداتی است. گوشت‌های وارداتی باید به سرعت به دست مصرف‌کنندگان برسد. اگر این گوشت‌ها در انبارها نگهداری شوند و به موقع وارد بازار نشوند، کاهش قیمت‌ها به تعویق می‌افتد. همچنین، باید شبکه توزیع به گونه‌ای طراحی شود که گوشت وارداتی به همه نقاط کشور، از جمله مناطق محروم، برسد.
3. سومین چالش، رقابت با گوشت داخلی است. کاهش قیمت گوشت منجمد وارداتی، ممکن است به تولیدکنندگان داخلی آسیب بزند. دولت باید با حمایت از دامداران داخلی (از طریق یارانه و کاهش هزینه‌های تولید)، تعادل را بین واردات و تولید داخلی حفظ کند. در غیر این صورت، ممکن است در بلندمدت، تولید داخلی دچار افت شود و وابستگی ایران به واردات افزایش یابد.