آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
بازنشستگان تامین اجتماعی که هفتهها چشم به راه واریز مستمری خود بودند، از فردا عصر میتوانند به حساب بانکی خود سر بزنند. سازمان تامین اجتماعی امروز اعلام کرد که پرداخت مستمری بازنشستگان از عصر روز چهارشنبه آغاز میشود و تا ۳۱ خرداد ادامه خواهد داشت. خبری که برای میلیونها خانواده ایرانی، یک نفس تازه است. اما این خبر فقط به تاریخ واریز ختم نمیشود. مهمترین بخش آن، میزان افزایش است. بر اساس مصوبه شورای عالی کار، حداقلبگیران امسال شاهد افزایش ۶۰ درصدی مستمری خود خواهند بود. برای سایر سطوح مزدی نیز این افزایش ۴۵ درصد به علاوه یک میلیون و پانصد هزار تومان در نظر گرفته شده است. یعنی سفره بازنشستگان، حداقل تا حدودی، پررنگتر از سال گذشته خواهد شد.
اعمال مرحله سوم قانون متناسبسازی
علاوه بر این، مرحله سوم قانون متناسبسازی نیز اعمال شده است. این یعنی بازنشستگان، هم افزایش سالانه را دریافت میکنند و هم مبلغ اضافی ناشی از متناسبسازی را. این دو افزایش همزمان، میتواند تا حدی از فشار تورم بر زندگی بازنشستگان بکاهد. اما آیا این افزایشها، با تورم ۴۰ تا ۵۰ درصدی بازار همخوانی دارد؟ پاسخ، شاید منفی باشد. اما برای بازنشستهای که ماهها با ناامیدی زندگی کرده، همین مقدار نیز یک غنیمت است. سازمان تامین اجتماعی همچنین اعلام کرده است که زمان پرداخت معوقات افزایش مستمری فروردین و اردیبهشت بازنشستگان، مجدداً اطلاعرسانی خواهد شد. یعنی بازنشستگان علاوه بر حقوق خرداد، باید منتظر مبلغ اضافی مربوط به دو ماه قبل نیز باشند. این مبلغ، هرچند دیر، میتواند بخشی از هزینههای عقبافتاده را پوشش دهد. این خبر، در حالی منتشر میشود که بسیاری از بازنشستگان، در ماههای اخیر با مشکلات معیشتی دستوپنجه نرم کردهاند. گرانی مسکن، خوراک، دارو و هزینههای درمانی، روز به روز غیرقابل تحملتر شده است. برای یک بازنشسته با حقوق ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان، مدیریت هزینههای زندگی در شهری مثل تهران، تقریباً غیرممکن است. افزایش ۴۵ تا ۶۰ درصدی، هرچند قابل توجه است، اما شاید کافی نباشد.
بهبود وضعیت معیشتی بازنشستگان
با این حال، نباید از تلاش سازمان تامین اجتماعی برای بهروز کردن و متناسبسازی حقوق بازنشستگان غافل شد. قانون متناسبسازی، که در سال های اخیر به تصویب رسیده، قرار است به مرور، حقوق بازنشستگان را به حقوق شاغلان نزدیک کند. این قانون، اگرچه اجرای آن با کندی مواجه بوده، اما میتواند در بلندمدت، به بهبود وضعیت معیشتی بازنشستگان کمک کند. نکته جالب دیگر، اطلاعرسانی دقیق و بهموقع سازمان تامین اجتماعی است. برخلاف سالهای گذشته که بازنشستگان سردرگم و نگران بودند، امسال سازمان تامین اجتماعی با اعلام تاریخ دقیق، تا حدی از نگرانیها کاسته است. این یک اقدام مثبت و قابل تحسین است که میتواند اعتماد عمومی را افزایش دهد. در نهایت، این خبر یک نقطه امید در میان انبوه اخبار اقتصادی تلخ است. بازنشستگان عزیز، فردا عصر را در تقویم خود علامت بزنید. حقوق خرداد و همچنین افزایشهای امسال، به حساب شما واریز خواهد شد. باشد که این پول، لبخند را به لبهای شما و خانوادهتان برگرداند و کمی از فشار روزهای سخت بکاهد. امیدواریم که در ماههای آینده، شاهد افزایشهای بیشتری در مستمری بازنشستگان باشیم.
افزایش ۶۰ درصدی برای حداقلبگیران؛ کافی است یا نه؟
مصوبه شورای عالی کار برای افزایش حقوق بازنشستگان، یکی از مهمترین تصمیمات اقتصادی سال جاری است. بر اساس این مصوبه، حداقلبگیران (یعنی افرادی که پایینترین سطح مستمری را دریافت میکنند) شاهد افزایش ۶۰ درصدی حقوق خود خواهند بود. برای سایر سطوح، این رقم ۴۵ درصد به علاوه یک میلیون و پانصد هزار تومان است. این یعنی یک بازنشسته با حقوق ۱۰ میلیون تومانی، اکنون حدود ۱۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان دریافت خواهد کرد. اما آیا این افزایشها با تورم واقعی همخوانی دارد؟ تورم سالانه در ایران، بسته به منبع آماری، بین ۴۰ تا ۵۰ درصد است. اما تورم مواد غذایی، مسکن و دارو (که بازنشستگان بیشترین هزینه را در این بخشها دارند) بسیار بالاتر است. بنابراین، یک بازنشسته با افزایش ۴۵ درصدی، عملاً قدرت خرید کمتری نسبت به سال قبل خواهد داشت. با این حال، افزایش ۶۰ درصدی برای حداقلبگیران، تا حدی میتواند این شکاف را پر کند.
نکته مهم دیگر، اعمال همزمان مرحله سوم قانون متناسبسازی است. این قانون، به مرور حقوق بازنشستگان را به حقوق شاغلان نزدیک میکند. با اعمال این مرحله، بازنشستگان شاهد افزایش ۳۰ درصدی دیگری نیز خواهند بود. مجموع این دو افزایش، میتواند بهبود قابل توجهی در وضعیت معیشتی بازنشستگان ایجاد کند. اما برای تحقق این بهبود، باید جلوی افزایش بیرویه قیمتها نیز گرفته شود.
قانون متناسبسازی؛ یک وعده دیرهنگام اما ارزشمند
قانون متناسبسازی حقوق بازنشستگان، یکی از مهمترین قوانین حمایتی سالهای اخیر است که در سال ۱۴۰۲ به تصویب رسید. هدف این قانون، کاهش شکاف بین حقوق بازنشستگان و شاغلان است. در سالهای گذشته، به دلیل تورم بالا، حقوق بازنشستگان به مراتب پایینتر از حقوق شاغلان بود و این موضوع، نارضایتی گستردهای را به همراه داشت. قانون متناسبسازی، قرار است طی چند مرحله، این شکاف را کاهش دهد.
مرحله اول و دوم این قانون در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ اجرا شد. حالا مرحله سوم نیز اعمال شده است. بر اساس اعلام سازمان تامین اجتماعی، با اعمال این مرحله، بازنشستگان شاهد افزایش ۳۰ درصدی دیگری در حقوق خود خواهند بود. این یعنی مجموع افزایش حقوق بازنشستگان در سال جاری، به بیش از ۷۵ درصد (برای برخی اقشار) میرسد. رقمی که در تاریخ تأمین اجتماعی بیسابقه است. با این حال، اجرای کامل این قانون با چالشهایی نیز مواجه است. منابع مالی مورد نیاز برای اجرای این قانون، بسیار زیاد است و سازمان تامین اجتماعی برای تأمین آن، نیاز به کمک دولت و همچنین افزایش درآمدهای خود دارد. برخی کارشناسان معتقدند که اگر دولت نتواند منابع مالی کافی را تأمین کند، اجرای کامل این قانون با مشکل مواجه خواهد شد. اما به نظر میرسد که دولت و مجلس، عزم جدی برای اجرای این قانون دارند.
معوقات فروردین و اردیبهشت؛ بازنشستگان منتظر مبلغ اضافی
یکی از ابهامات این اطلاعیه، زمان پرداخت معوقات افزایش مستمری فروردین و اردیبهشت است. سازمان تامین اجتماعی اعلام کرده است که این زمان، مجدداً اطلاعرسانی خواهد شد. یعنی بازنشستگان، علاوه بر حقوق خرداد (که از فردا واریز میشود)، باید منتظر مبلغ اضافی مربوط به دو ماه قبل نیز باشند. این مبلغ، میتواند برای بسیاری از خانوادهها، یک کمک مالی قابل توجه باشد. معوقات فروردین و اردیبهشت، به این دلیل ایجاد شده است که مصوبه افزایش حقوق و قانون متناسبسازی، از ابتدای سال جاری اجرایی شده است. با این حال، سازمان تامین اجتماعی برای محاسبه دقیق این افزایشها، نیاز به زمان داشت. حالا که این محاسبات انجام شده است، بازنشستگان باید منتظر واریز مبلغ اضافی باشند. این مبلغ، احتمالاً به صورت جداگانه و در روزهای آینده، به حساب آنها واریز خواهد شد.
برای بازنشستهای که ماهها با کمبود بودجه دستوپنجه نرم میکند، این مبلغ اضافی میتواند یک نفس تازه باشد. اما نباید فراموش کرد که این مبلغ، فقط مربوط به دو ماه گذشته است و نباید به عنوان یک منبع درآمد دائمی در نظر گرفته شود. بازنشستگان باید برنامهریزی دقیقی برای مدیریت هزینههای خود داشته باشند.
نقش شورای عالی کار در تعیین افزایش حقوق بازنشستگان
شورای عالی کار، یکی از مهمترین نهادهای تصمیمگیرنده در حوزه کار و تأمین اجتماعی است. این شورا، متشکل از نمایندگان دولت، کارفرمایان و کارگران، هر ساله نرخ افزایش حقوق کارگران و بازنشستگان را تعیین میکند. امسال نیز شورای عالی کار با بررسی وضعیت اقتصادی کشور و نرخ تورم، افزایش ۴۵ تا ۶۰ درصدی را برای بازنشستگان تصویب کرد. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند که نرخ افزایش حقوق، باید بر اساس نرخ تورم واقعی (نه اعلامی) تعیین شود. نرخ تورم اعلامی توسط مرکز آمار، معمولاً پایینتر از نرخ تورم واقعی در بازار است. به همین دلیل، بازنشستگان همواره از افزایش حقوق خود ناراضی هستند و معتقدند که این افزایشها، قدرت خرید آنها را حفظ نمیکند. شورای عالی کار باید در سالهای آینده، نگاه واقعبینانهتری به نرخ تورم داشته باشد. با این حال، نمیتوان از تلاشهای شورای عالی کار برای حفظ قدرت خرید بازنشستگان غافل شد. این شورا، هر ساله با وجود محدودیتهای بودجهای، سعی میکند تا حد امکان، حقوق بازنشستگان را افزایش دهد. اما برای بهبود اساسی وضعیت بازنشستگان، باید راهکارهای ساختاری (مانند اصلاح نظام تأمین اجتماعی و افزایش بهرهوری) نیز مورد توجه قرار گیرد.
برنامهریزی مالی برای بازنشستگان؛ چطور با حقوق جدید، زندگی را مدیریت کنیم؟
با اعلام افزایش حقوق بازنشستگان، حالا زمان آن رسیده است که بازنشستگان، برنامهریزی مالی دقیقی برای ماههای آینده داشته باشند. حقوق جدید، هرچند افزایش یافته است، اما همچنان با تورم و هزینههای زندگی فاصله دارد. بنابراین، بازنشستگان باید با دقت، بودجه خود را مدیریت کنند و از هزینههای غیرضروری خودداری کنند.
- اولین قدم، محاسبه دقیق حقوق جدید است. بازنشستگان باید منتظر واریز حقوق خرداد باشند و سپس، با اضافه کردن مبلغ معوقات فروردین و اردیبهشت، بودجه خود را تنظیم کنند. همچنین، باید هزینههای ضروری (مانند مسکن، خوراک، دارو و بیمه) را از هزینههای غیرضروری جدا کنند و برای هر کدام، سقف مشخصی در نظر بگیرند.
- دومین قدم، استفاده از خدمات رایگان یا نیمهرایگان تأمین اجتماعی است. سازمان تأمین اجتماعی، خدمات متعددی از جمله خدمات درمانی، توانبخشی و وامهای قرضالحسنه را به بازنشستگان ارائه میدهد. بازنشستگان باید از این خدمات به بهترین شکل استفاده کنند تا هزینههای خود را کاهش دهند.