آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
آسمان این روزها آرام نیست. بعد از یک هفته گرم و خشک، حالا موج جدیدی از ناپایداری جوی به سمت ایران در حرکت است. سازمان هواشناسی امروز (چهارشنبه) با صدور هشدار نارنجی، از تشدید سامانه بارشی در نیمه شمالی کشور خبر داده است. این سامانه که از روز پنجشنبه ۲۸ خرداد فعال میشود، قرار است ۸ استان را درگیر رگبار باران، رعد و برق، وزش باد شدید و حتی تگرگ کند. هشدار نارنجی یعنی وضعیت جدی است. یعنی احتمال خسارت و اختلال در زندگی روزمره وجود دارد. سازمان هواشناسی به مردم هشدار داده است که از تردد غیرضروری خودداری کنند، در حاشیه رودخانهها اتراق نکنند، و خودروهای خود را در کنار درختان فرسوده و ساختمانهای نیمهکاره پارک نکنند. این یعنی خطر جدی است.
بر اساس پیشبینیها، امروز (چهارشنبه) شمال استانهای آذربایجان غربی و شرقی، اردبیل، گیلان، مازندران، ارتفاعات البرز مرکزی، خراسان رضوی، شرق و شمال خراسان شمالی و برخی نقاط خراسان جنوبی درگیر رگبار و رعد و برق خواهند شد. وزش باد شدید و خیزش گرد و خاک نیز از دیگر پدیدههای پیشبینی شده است. فردا (پنجشنبه) نیز این شرایط در اردبیل، نیمه غربی سواحل خزر، دامنه و ارتفاعات استانهای تهران، البرز، قزوین و زنجان ادامه خواهد داشت. اما مهمترین بخش این هشدار، تشدید سامانه از روز پنجشنبه است. سازمان هواشناسی اعلام کرده که سامانه بارشی از پنجشنبه در شمال آذربایجان غربی، نیمه شمالی و شرقی آذربایجان شرقی و مرکز و جنوب اردبیل تشدید میشود. یعنی بارشها در این مناطق شدیدتر خواهد بود و احتمال سیلاب و طغیان رودخانهها وجود دارد.
این هشدار در حالی صادر میشود که بسیاری از استانهای شمالی، در سالهای اخیر با بارشهای سیلآسا و خسارتهای سنگین مواجه شدهاند. خاطره تلخ سیلهای سالهای گذشته، هنوز در ذهن مردم باقی مانده است. به همین دلیل، سازمان هواشناسی با صدور این هشدار، از مردم خواسته است که نکات ایمنی را به دقت رعایت کنند. یکی از نکات مهم، پرهیز از سفرهای غیرضروری و کوهنوردی است. وزش باد شدید و رعد و برق، میتواند برای کوهنوردان بسیار خطرناک باشد. همچنین، خودروها نباید در کنار درختان فرسوده پارک شوند، زیرا وزش باد شدید ممکن است درختان را ریشهکن کند. پارک کردن در کنار ساختمانهای نیمهکاره نیز خطرناک است و احتمال ریزش آوار وجود دارد.
این سامانه بارشی، علاوه بر شمال و شمالغرب، بخشهایی از خراسان رضوی و شمالی را نیز دربر خواهد گرفت. بنابراین، ساکنان این مناطق نیز باید هشدارها را جدی بگیرند. سازمان هواشناسی توصیه کرده است که کشاورزان نیز تمهیدات لازم را برای محافظت از محصولات خود در برابر باران و تگرگ به کار گیرند. در نهایت، این هشدار یک یادآوری است که طبیعت، قدرتمند است و ما باید در برابر آن فروتن باشیم. باران برای کشاورزی مفید است، اما اگر بیبرنامه ببارد، میتواند به سیل تبدیل شود. باد برای تلطیف هوا خوب است، اما اگر تند بوزد، میتواند به طوفان تبدیل شود. پس امروز و فردا، با احتیاط رانندگی کنید، از تردد غیرضروری پرهیز کنید، و اگر در مناطق هشدار زندگی میکنید، وسایل ضروری را آماده کنید. ایمنی، تنها چیزی است که واقعاً اهمیت دارد.
هشدار نارنجی یعنی چه و چه تفاوتی با سایر هشدارها دارد؟
سازمان هواشناسی ایران برای اعلام وضعیت جوی، از سه سطح هشدار استفاده میکند: زرد، نارنجی و قرمز. هشدار زرد به معنای «آگاهی» است؛ یعنی شرایط جوی ممکن است کمی نامساعد شود و مردم باید آگاه باشند. هشدار نارنجی اما به معنای «اقدام» است؛ یعنی شرایط جوی به حدی نامساعد است که میتواند باعث خسارت و اختلال شود و دستگاههای امدادی باید آماده باشند. هشدار قرمز نیز به معنای «اضطرار» است؛ یعنی شرایط جوی بسیار خطرناک و خسارتبار است و مردم باید از تردد خودداری کنند. در هشدار نارنجی امروز، سازمان هواشناسی پیشبینی کرده که بارشها به صورت رگبار و رعد و برق باشند. این یعنی باران شدید و ناگهانی که میتواند در مدت کوتاهی حجم زیادی از آب را روی زمین بریزد. در چنین شرایطی، سیستمهای فاضلاب شهری ممکن است نتوانند حجم آب را تحمل کنند و آبگرفتگی رخ دهد. همچنین، جادههای کوهستانی و گردنهها در معرض خطر ریزش سنگ و رانش زمین قرار دارند. اهمیت این هشدار در این است که مردم را از خطرات احتمالی آگاه میکند و به آنها فرصت میدهد تا اقدامات پیشگیرانه انجام دهند. مثلاً اگر در یک منطقه سیلخیز زندگی میکنید، میتوانید وسایل خود را به طبقات بالاتر منتقل کنید. اگر قصد سفر دارید، میتوانید برنامه خود را تغییر دهید. این هشدار، یک ابزار حیاتی برای کاهش خسارتهای جانی و مالی است.
چرا شمال و شمالغرب؟ تحلیل سامانه بارشی
سامانه بارشی که امروز و فردا وارد کشور میشود، منشأ خود را از دریای سیاه و مدیترانه گرفته است. این سامانه با حرکت به سمت شرق، ابتدا استانهای شمال غربی (آذربایجانها و اردبیل) را درگیر میکند و سپس به سمت سواحل خزر و ارتفاعات البرز حرکت میکند. در نهایت، بخشهایی از خراسان نیز تحت تأثیر این سامانه قرار خواهند گرفت. علت بارشهای شدید در این مناطق، ترکیب رطوبت دریای خزر با هوای سرد سامانه است. وقتی هوای سرد از شمال به سمت جنوب حرکت میکند و با هوای گرم و مرطوب روی دریای خزر برخورد میکند، ناپایداری جوی ایجاد میشود که منجر به رگبارهای شدید و رعد و برق میشود. کوهستانهای البرز نیز این پدیده را تشدید میکنند، زیرا هوای مرطوب را به سمت بالا هل میدهند و باعث تشکیل ابرهای بارانزا میشوند. در برخی مناطق، احتمال تگرگ نیز وجود دارد. تگرگ میتواند به محصولات کشاورزی، خودروها و حتی ساختمانها آسیب بزند. کشاورزان باید تمهیدات لازم را برای محافظت از محصولات خود در برابر تگرگ به کار گیرند. همچنین، وزش باد شدید میتواند باعث خسارت به سازههای موقت، تابلوهای تبلیغاتی و درختان شود.
خطرات و پیامدهای سیلاب و آبگرفتگی معابر
یکی از مهمترین خطرات این سامانه بارشی، احتمال سیلاب و آبگرفتگی معابر است. بارشهای شدید و ناگهانی میتواند در مدت کوتاهی، حجم زیادی از آب را روی زمین بریزد. اگر سیستم فاضلاب شهری نتواند این حجم آب را تحمل کند، معابر آبگرفته میشوند و تردد خودروها و عابران با مشکل مواجه میشود. در مناطق کوهستانی و شیبدار، خطر جاری شدن سیلاب و رانش زمین وجود دارد. سیلاب میتواند خسارتهای سنگینی به زیرساختها (جادهها، پلها، خطوط انتقال برق) و همچنین منازل مسکونی و واحدهای تجاری وارد کند. در سالهای اخیر، سیلهای متعددی در ایران رخ داده است که خسارتهای مالی و جانی سنگینی به همراه داشته است. به همین دلیل، سازمان هواشناسی با صدور هشدار نارنجی، از مردم خواسته است که نکات ایمنی را به دقت رعایت کنند. توصیه میشود که مردم از تردد در حاشیه رودخانهها و مسیلها خودداری کنند. جاری شدن سیلاب، حتی در مسیرهایی که قبلاً خشک بودهاند، میتواند اتفاق بیفتد. همچنین، از پارک کردن خودرو در نزدیکی رودخانهها و مسیلها خودداری کنید، زیرا ممکن است خودرو توسط سیلاب برده شود. اگر در مناطق کوهستانی زندگی میکنید، از کوهنوردی و طبیعتگردی در این روزها خودداری کنید، زیرا خطر سقوط سنگ و رانش زمین وجود دارد.
توصیههای ایمنی در زمان هشدار نارنجی
در زمان صدور هشدار نارنجی، چند توصیه ایمنی بسیار مهم وجود دارد:
- اول، از تردد غیرضروری خودداری کنید. اگر مجبور به خروج از منزل هستید، مسیرهای مطمئن را انتخاب کنید و از نزدیک شدن به رودخانهها و مسیلها خودداری کنید.
- دوم، وسایل نقلیه خود را در مکانهای سرپوشیده پارک کنید. وزش باد شدید میتواند باعث سقوط درختان و تابلوهای تبلیغاتی شود و به خودروها آسیب برساند.
- سوم، از دستگاههای برقی در هنگام رعد و برق استفاده نکنید. صاعقه میتواند به لوازم برقی آسیب برساند و حتی باعث آتشسوزی شود. همچنین، اگر در فضای باز هستید، از ایستادن زیر درختان بلند یا در نزدیکی تیرهای برق خودداری کنید. صاعقه معمولاً به بلندترین نقطه برخورد میکند. چهارم، در مناطق مستعد تگرگ، خودروها و محصولات کشاورزی را بپوشانید یا به مکان امن منتقل کنید.
همچنین، سازمان هواشناسی به کشاورزان توصیه کرده است که تمهیدات لازم را برای محافظت از محصولات خود در برابر باران و تگرگ به کار گیرند. مثلاً میتوانند از پوششهای پلاستیکی برای محافظت از محصولات استفاده کنند. این اقدامات، میتواند از خسارتهای سنگین به بخش کشاورزی جلوگیری کند.
تأثیر این پدیده بر کشاورزی و منابع آبی
بارشهای شدید در شمال و شمالغرب، اگرچه میتواند خطرآفرین باشد، اما برای کشاورزی و منابع آبی کشور مفید است. با توجه به اینکه ایران در سالهای اخیر با خشکسالی و کمآبی مواجه بوده، این بارشها میتواند تا حدی به پر شدن سدها و آبخوانها کمک کند. به ویژه در استانهایی مثل مازندران و گیلان که کشاورزی برنج و چای در آنها رونق دارد، بارانهای خوب میتواند باعث افزایش محصول شود. با این حال، بارشهای سیلآسا میتواند به محصولات کشاورزی آسیب بزند. وزش باد شدید میتواند باعث خوابیدگی محصولات زراعی و ریزش میوههای درختان شود. همچنین، تگرگ میتواند به برگها و میوههای درختان آسیب برساند. بنابراین، کشاورزان باید تمهیدات لازم را برای محافظت از محصولات خود به کار گیرند. مثلاً میتوانند از پوششهای پلاستیکی استفاده کنند یا محصولات خود را زودتر برداشت کنند. در نهایت، این بارشها میتواند به بهبود کیفیت هوا نیز کمک کند. گرد و خاک موجود در هوا، با باران به زمین مینشیند و هوا تمیزتر میشود. همچنین، باران میتواند به کاهش دمای هوا و خنک شدن هوا کمک کند، که در روزهای گرم تابستان بسیار خوشایند است.