آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
شاید تلخترین خاطره جنگ اخیر برای بسیاری از ایرانیان، قطعیهای طولانی و بیرحم اینترنت بود. روزهایی که دسترسی به دنیای مجازی قطع شد و بسیاری از مردم، از ارتباط با خانواده و دوستان گرفته تا انجام کارهای روزمره و کسب درآمد، با مشکل جدی مواجه شدند. اما حالا، به نظر میرسد که این دوران به پایان رسیده است. معاون وزیر ارتباطات با اعلام این خبر، نویدبخش تغییرات اساسی در سیاستهای اینترنتی کشور است.
محمد حاتمیزاده، معاون حقوقی، امور دولت، مجلس و استانهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در سخنانی که با استقبال گسترده کاربران فضای مجازی مواجه شده، اعلام کرده است که کشور به سطحی از بلوغ رسیده که حتی در شرایط بحرانی و التهابات شدید، میتواند بدون قطع اینترنت، مدیریت شود. این یعنی دیگر شاهد قطعیهای گسترده اینترنت نخواهیم بود. خبری که میتواند نفسهای تازهای به کالبد اقتصادی و اجتماعی کشور بدمد. حاتمیزاده با اشاره به تجربه تلخ قطع اینترنت در جریان جنگ اخیر، تاکید کرده که این تجربه، درسهای ارزشمندی برای کشور به همراه داشته است. او گفته است که با سرمایهگذاریهای انجام شده در زیرساختهای ارتباطی و همچنین ارتقای توان فنی و مدیریتی، اکنون امکان مدیریت بحرانها بدون قطع اینترنت فراهم شده است.
این خبر، در حالی منتشر میشود که در سال های اخیر، قطعیهای مکرر اینترنت، خسارتهای جبرانناپذیری به اقتصاد، آموزش، بهداشت و درمان و حتی روابط اجتماعی وارد کرده است. بسیاری از کسبوکارهای آنلاین، با قطعی اینترنت ورشکست شدند و بسیاری از دانشآموزان و دانشجویان از تحصیل بازماندند. با این حال، برخی کارشناسان نسبت به تحقق این وعده ابراز تردید کردهاند. آنها معتقدند که قطعی اینترنت، به عنوان یک ابزار مدیریت بحران، ممکن است در برخی شرایط خاص، همچنان مورد استفاده قرار گیرد. اما معاون وزیر ارتباطات، با اطمینان کامل، تاکید کرده است که با توجه به پیشرفتهای فنی و زیرساختی، دیگر نیازی به قطع اینترنت نخواهد بود.
این تغییر رویکرد، میتواند تأثیرات مثبت زیادی بر فضای کسبوکار کشور داشته باشد. با اطمینان از عدم قطعی اینترنت، سرمایهگذاران بیشتری به بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات جذب خواهند شد و کسبوکارهای آنلاین، با خیال راحتتری به فعالیت خود ادامه خواهند داد. همچنین، این تغییر میتواند به بهبود روابط ایران با جامعه جهانی نیز کمک کند. قطعیهای مکرر اینترنت، همواره یکی از محورهای اصلی انتقادات بینالمللی به ایران بوده است. با اعلام این خبر، ایران میتواند گامی بزرگ در جهت بهبود تصویر خود در عرصه بینالمللی بردارد. حالا، باید منتظر ماند و دید که آیا این وعده، به واقعیت تبدیل میشود یا خیر. اما به هر حال، این خبر، یک نفس تازه برای کاربران اینترنت در ایران است. امیدواریم که این بار، شاهد تحقق وعدهها باشیم و دیگر شاهد خاموشیهای اینترنتی نباشیم.
چرا اینترنت در بحرانها قطع میشود؟
قطع اینترنت در بحرانها، یک استراتژی رایج در ایران به بهانه کنترل اوضاع و جلوگیری از انتشار اخبار نادرست و یا هماهنگی معترضان بوده است. در سال های اخیر، قطعیهای گسترده اینترنت در زمانهای بحرانی رخ داده است. دلایل این قطعیها، عمدتاً امنیتی و سیاسی بوده است. دولتها معتقدند که با قطع اینترنت، میتوانند کنترل بیشتری بر جریان اطلاعات داشته باشند و از تشدید بحران جلوگیری کنند. با این حال، این استراتژی، هزینههای سنگینی نیز به همراه داشته است. قطعی اینترنت، باعث اختلال در فعالیتهای اقتصادی، آموزشی و اجتماعی شده است و اعتماد مردم را به دولت کاهش داده است. همچنین، قطعی اینترنت، به عنوان یک اقدام ضد حقوق بشری، مورد انتقاد جامعه جهانی قرار گرفته است. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان، بر لزوم جایگزینی این استراتژی با روشهای دیگر مدیریت بحران تاکید کردهاند. روشهایی که بتوانند بدون قطع اینترنت، امنیت و نظم را حفظ کنند. اعلام معاون وزیر ارتباطات، نشاندهنده تغییر رویکرد در این زمینه است.
چگونه میتوان بحرانها را بدون قطع اینترنت مدیریت کرد؟
- مدیریت بحران بدون قطع اینترنت، نیازمند یک رویکرد چندوجهی است:
اولین گام، سرمایهگذاری در زیرساختهای ارتباطی و ارتقای پایداری شبکه اینترنت است. با افزایش پایداری شبکه، امکان قطعی به دلیل مشکلات فنی کاهش مییابد.
- گام دوم، آموزش و آگاهیبخشی به مردم در مورد نحوه مقابله با بحرانها و شناسایی اخبار نادرست است.
- گام سوم، استفاده از ابزارهای نظارتی و فیلترینگ هوشمند است. با استفاده از این ابزارها، میتوان بدون قطع کامل اینترنت، دسترسی به محتوای نامناسب را محدود کرد.
- گام چهارم، هماهنگی با رسانهها و پلتفرمهای اجتماعی برای انتشار اطلاعات دقیق و جلوگیری از تشدید بحران است.
- گام پنجم، ایجاد مکانیسمهای مشارکت مردمی در مدیریت بحران است. با مشارکت مردم، میتوان از ظرفیتهای آنها برای حل مشکلات استفاده کرد. معاون وزیر ارتباطات، به یکی از این راهکارها اشاره کرده است: «با سرمایهگذاریهای انجام شده در زیرساختهای ارتباطی و همچنین ارتقای توان فنی و مدیریتی، اکنون امکان مدیریت بحرانها بدون قطع اینترنت فراهم شده است.»
تأثیر بر فضای کسبوکار و اقتصاد دیجیتال
قطع اینترنت، یکی از بزرگترین تهدیدها برای کسبوکارهای آنلاین و اقتصاد دیجیتال است. با قطع اینترنت، کسبوکارهای آنلاین از دسترسی به مشتریان خود محروم میشوند و متحمل ضررهای سنگینی میشوند. بسیاری از کسبوکارهای اینترنتی، در جریان قطعیهای اینترنت، ورشکست شدهاند. با اعلام خبر عدم قطع اینترنت در بحرانها، میتوان امیدوار بود که فضای کسبوکار کشور، با ثبات بیشتری روبرو شود. با اطمینان از عدم قطع اینترنت، سرمایهگذاران بیشتری به بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات جذب خواهند شد. همچنین، کسبوکارهای آنلاین، با خیال راحتتری به فعالیت خود ادامه خواهند داد. این موضوع، میتواند به رشد اقتصاد دیجیتال و ایجاد اشتغال کمک کند. علاوه بر این، این تغییر میتواند به بهبود فضای کسبوکار و جذب سرمایهگذاری خارجی کمک کند. سرمایهگذاران خارجی، همواره یکی از نگرانیهای خود را قطعی اینترنت در ایران عنوان کردهاند. با اعلام این خبر، میتوان امیدوار بود که سرمایهگذاران خارجی، با اطمینان بیشتری به ایران وارد شوند.
واکنش کاربران و کارشناسان به این خبر
اعلام خبر عدم قطع اینترنت در بحرانها، با واکنشهای متفاوتی از سوی کاربران و کارشناسان مواجه شده است. بسیاری از کاربران، از این خبر استقبال کردهاند و آن را یک گام مثبت در جهت بهبود فضای مجازی کشور دانستهاند. آنها امیدوارند که این وعده، به واقعیت تبدیل شود و دیگر شاهد خاموشیهای اینترنتی نباشند.
با این حال، برخی از کارشناسان نسبت به تحقق این وعده ابراز تردید کردهاند. آنها معتقدند که قطعی اینترنت، به عنوان یک ابزار مدیریت بحران، ممکن است در برخی شرایط خاص، همچنان مورد استفاده قرار گیرد. آنها تاکید کردهاند که برای تحقق این وعده، نیاز به یک عزم جدی و تغییر رویکرد اساسی در سیاستهای اینترنتی کشور است. برخی دیگر از کارشناسان، این خبر را یک اقدام تبلیغاتی و تلاش برای بهبود چهره دولت در آستانه انتخابات دانستهاند. آنها معتقدند که دولت، با اعلام این خبر، میخواهد نشان دهد که به حقوق مردم احترام میگذارد و به دنبال بهبود فضای مجازی است. اما وعدهها، باید به عمل تبدیل شوند.
آینده اینترنت در ایران
با اعلام این خبر، میتوان امیدوار بود که آینده اینترنت در ایران، روشنتر از گذشته باشد. با تغییر رویکرد دولت، و با سرمایهگذاری در زیرساختها و آموزش و آگاهیبخشی، میتوان شاهد بهبود کیفیت و پایداری اینترنت در کشور بود. همچنین، میتوان امیدوار بود که شاهد کاهش محدودیتهای اینترنتی و افزایش آزادیهای مجازی باشیم.
با این حال، برای تحقق این چشمانداز، نیاز به تلاش و همکاری همه دستگاهها و نهادهای کشور است. دولت باید با اجرای سیاستهای مناسب، فضای کسبوکار را بهبود بخشد و زیرساختهای ارتباطی را تقویت کند. همچنین، باید با همکاری رسانهها و پلتفرمهای اجتماعی، به فرهنگسازی و آگاهیبخشی بپردازد. در نهایت، میتوان امیدوار بود که آینده اینترنت در ایران، بهتر از گذشته باشد. این خبر، یک گام مثبت در این مسیر است. امیدواریم که این گام، به گامهای بعدی و تغییرات اساسی در فضای مجازی کشور منجر شود.