آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
روزهای پایانی خرداد و آغاز تیر، برای موسیقی ایران، روزهای تلخی بودند. کمتر از دو هفته پس از درگذشت افسانه ملک، و چند روز پس از خاموشی پرویز صراف، حالا نوبت به آذر عظیما رسیده است. بانوی کهنسال موسیقی ایران، که صدایش سالها در برنامه ماندگار «گلها» طنینانداز بود، روز دوم تیرماه ۱۴۰۵، در ۹۹ سالگی در اصفهان چشم از جهان فروبست. با رفتن او، یکی دیگر از چراغهای فروزان نسل طلایی موسیقی ایران خاموش شد.
بیوگرافی آذر عظیما
آذر عظیما، متولد ۱۳۰۶ در اصفهان، نخستین خواننده زن اصفهانی بود که به صورت حرفهای در رادیو ایران فعالیت داشت. او فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۳۳ آغاز کرد و خیلی زود به یکی از چهرههای شاخص موسیقی ایرانی تبدیل شد. صدای گرم و دلنشین او، در کنار تکنیک قوی و احساس ناب، او را به یکی از محبوبترین خوانندگان زمان خود تبدیل کرد. نخستین اثر او، ساخته ابوالحسن صبا، یکی از بزرگترین آهنگسازان و نوازندگان موسیقی ایرانی، بود. این همکاری، آغاز یک دوران طلایی در کارنامه هنری عظیما بود. او همچنین از نخستین هنرمندانی بود که در مجموعه برنامههای ماندگار «گلها» حضور یافت. اولین برنامه «یک شاخه گل» را با همراهی ویولن ابوالحسن صبا و سنتور فرامرز پایور اجرا کرد؛ نامهایی که هر کدام، به تنهایی، یک دوران را در موسیقی ایران رقم زدند.
آذر عظیما در طول سالهای فعالیت هنری خود، آثار متعددی را در برنامه «گلهای صحرایی» و دیگر برنامههای رادیویی اجرا کرد. قطعه «راه شیراز» از شناختهشدهترین آثار اوست که با ارکستر فارابی به رهبری همسرش، زندهیاد مرتضی حنانه، آهنگساز و رهبر ارکستر، اجرا شد. این قطعه، هنوز هم در خاطر بسیاری از دوستداران موسیقی ایرانی، زنده است. او در طول دوران هنری خود، با بزرگانی چون مهدی خالدی، بزرگ لشگری، عطاءالله خرم، ناصر زرآبادی و ابوالحسن صبا همکاری داشت. این همکاریها، نشاندهنده جایگاه والای او در میان هنرمندان همعصرش بود. او نه تنها یک خواننده، بلکه یک هنرمند کامل بود که با تمام وجود، به موسیقی عشق میورزید.
خانه موسیقی ایران درگذشت آذر عظیما را به خانواده ایشان و جامعه موسیقی تسلیت گفت. در پیام این نهاد، از او به عنوان «یکی از چهرههای ماندگار موسیقی ایران» و «نخستین خوانندگان برنامه گلها» یاد شده است. این پیام، نشاندهنده جایگاه ویژه او در میان اهالی موسیقی است. با درگذشت آذر عظیما، یکی از آخرین بازماندگان نسل طلایی موسیقی ایران، از میان ما رفت. نسلی که پایههای موسیقی اصیل ایرانی را استوار کرد و آن را به نسلهای بعدی منتقل ساخت. او با صدای خود، خاطرات بسیاری را برای دوستداران موسیقی ایرانی، ثبت کرد. یادش گرامی و راهش پررهرو باد. صدای او، در میان نواها و تصنیفهای ماندگارش، برای همیشه زنده خواهد ماند.
آذر عظیما؛ نخستین بانوی آوازخوان اصفهان
آذر عظیما، به عنوان نخستین بانوی آوازخوان اصفهان، جایگاه ویژهای در تاریخ موسیقی ایران دارد. او در شهری متولد شد که همواره یکی از مراکز مهم موسیقی ایران بوده است. با این حال، در آن دوران، فعالیت زنان در عرصه موسیقی، با محدودیتهای زیادی همراه بود. عظیما، با شجاعت و استعداد خود، توانست این محدودیتها را کنار بزند و به یکی از چهرههای شاخص موسیقی ایران تبدیل شود. حضور او در رادیو ایران، از سال ۱۳۳۳، نقطه عطفی در کارنامه هنری او بود. در آن سالها، رادیو ایران، مهمترین رسانه برای پخش موسیقی بود. عظیما با حضور در برنامههای مختلف رادیویی، صدای خود را به گوش میلیونها ایرانی رساند و به یکی از محبوبترین خوانندگان زمان خود تبدیل شد. او با این کار، راه را برای نسلهای بعدی خوانندگان زن، هموار کرد. او نشان داد که زنان نیز میتوانند در عرصه موسیقی، موفق باشند و نقش مهمی در توسعه این هنر، ایفا کنند.
برنامه «گلها» و نقش آذر عظیما
برنامه «گلها»، یکی از ماندگارترین برنامههای موسیقی در تاریخ رادیو ایران است. این برنامه، که با همکاری بهترین آهنگسازان، نوازندگان و خوانندگان زمان خود تولید میشد، به یکی از مهمترین مراجع موسیقی ایرانی تبدیل شد. آذر عظیما، از نخستین خوانندگانی بود که در این برنامه، حضور یافت. اولین برنامه «یک شاخه گل» را عظیما با همراهی ویولن ابوالحسن صبا و سنتور فرامرز پایور اجرا کرد. این اجرا، نشاندهنده جایگاه والای او در میان هنرمندان آن دوران بود. صبا و پایور، هر کدام، از بزرگترین اساتید موسیقی ایران بودند و همکاری با آنها، افتخاری بزرگ برای هر خوانندهای محسوب میشد. عظیما در طول سالهای فعالیت خود، آثار متعددی را در برنامه «گلهای صحرایی» و دیگر برنامههای رادیویی اجرا کرد. این آثار، امروز به عنوان گنجینههای ارزشمند موسیقی ایرانی، شناخته میشوند.
همکاری با مرتضی حنانه و قطعه «راه شیراز»
مرتضی حنانه، آهنگساز و رهبر ارکستر برجسته ایرانی، همسر آذر عظیما بود. این دو هنرمند، سالها در کنار هم، به خلق آثار ماندگاری پرداختند. قطعه «راه شیراز»، یکی از شناختهشدهترین آثار آذر عظیما، با ارکستر فارابی به رهبری مرتضی حنانه، اجرا شد. این قطعه، که با شعری زیبا و آهنگی دلنشین، همراه است، هنوز هم در خاطر بسیاری از دوستداران موسیقی ایرانی، زنده است. همکاری عظیما و حنانه، یک نمونه از همکاریهای موفق بین یک خواننده و آهنگساز، در تاریخ موسیقی ایران است. حنانه، با دانش موسیقی خود، توانست بهترین ملودیها را برای صدای عظیما، خلق کند. عظیما نیز با احساس و تکنیک خود، به این ملودیها جان بخشید. حاصل این همکاری، آثاری شد که برای همیشه، در تاریخ موسیقی ایران، باقی خواهند ماند.
تأثیر آذر عظیما بر موسیقی ایران
آذر عظیما، با صدای گرم و دلنشین خود، تأثیر عمیقی بر موسیقی ایران گذاشت. او با اجرای آثار ماندگار، به غنای موسیقی ایرانی، کمک کرد. همچنین، با حضور در برنامههای رادیویی، به ترویج موسیقی اصیل ایرانی، پرداخت. او به عنوان یک الگو برای خوانندگان زن، نقش مهمی در توسعه موسیقی ایران ایفا کرد. او نشان داد که زنان نیز میتوانند در عرصه موسیقی، موفق باشند و به عنوان هنرمندانی تأثیرگذار، شناخته شوند. با درگذشت او، یکی از چهرههای تأثیرگذار موسیقی ایران، از میان ما رفت. اما میراث او، در آثار ماندگارش، برای همیشه زنده خواهد ماند.
میراث ماندگار آذر عظیما
با درگذشت آذر عظیما، یکی از آخرین بازماندگان نسل طلایی موسیقی ایران، خاموش شد. اما میراث او، در میان نواها و تصنیفهایی که از خود به جای گذاشته است، برای همیشه زنده خواهد ماند. آثار او، امروز برای دانشجویان و پژوهشگران موسیقی، منبعی ارزشمند و الهامبخش است. او با صدای خود، خاطرات بسیاری را برای دوستداران موسیقی ایرانی، ثبت کرد. قطعاتی مانند «راه شیراز»، هنوز هم در گوش بسیاری از ایرانیان، طنینانداز است. این آثار، گنجینههایی هستند که باید برای نسلهای آینده، حفظ شوند. یاد آذر عظیما، گرامی و راهش پررهرو باد. صدای او، برای همیشه، در تاریخ موسیقی ایران، زنده خواهد ماند.
آسیانیوز ایران(روزنامه آسیا سابق)، درگذشت این عزیز گرانسنگ را
به خانواده محترم ایشان، و تمامی هنردوستان ایران زمین، تسلیت گفته
و آرزوی صبر برای بازماندگان محترم ایشان دارد.
یادش گرامی