آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
واگنهای متروی تهران این روزها نه فقط محل عبور و مرور مسافران، بلکه به بازارچههای سیاری تبدیل شده است که در آن کالاهای متنوعی از هندزفری و کابل شارژ تا جوراب و اکسسوریهای ارزانقیمت به فروش میرسد. این فروشندگان که گاه در میان انبوه مسافران، با صدایی رسا و لحنی متقاعدکننده کالاهای خود را معرفی میکنند، از درآمدهای متفاوتی برخوردارند که برای بسیاری از کارمندان و کارگران، رقمی قابلتوجه است. یکی از فروشندگان هندزفری و کابل شارژ که در خطوط مختلف مترو فعالیت میکند، از درآمد روزانه بین یک تا دو میلیون تومان خبر میدهد و میگوید که در ماه میتواند به ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان برسد. او با اشاره به اینکه قبلاً در یک شرکت کار میکرده و ۱۸ میلیون تومان حقوق میگرفته، افزود که درآمد در این شغل بالاتر است، اما امنیت شغلی کمتری دارد و همیشه خطر برخورد با مأموران و جریمه شدن وجود دارد.
فروشندهای دیگر که جوراب و اکسسوریهای ارزانقیمت میفروشد، از درآمد ماهیانه ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان خبر میدهد و تأکید میکند که این کار را به صورت پارهوقت انجام میدهد. او معتقد است که با توجه به هزینههای بالای زندگی، این درآمد میتواند کمک شایانی به تأمین مخارج خانواده کند. حمیدرضا حاجیاسماعیلی، کارشناس بازار کار، در این زمینه توضیح داد که مشاغل غیررسمی به دلیل فشارها و محدودیتهای بازار کار رسمی شکل میگیرند. او افزود که دستفروشی در مترو و معابر شهری ریشه اقتصادی و معیشتی دارد و به دلیل نبود فرصتهای شغلی رسمی، افراد به این سمت سوق پیدا میکنند. همچنین، فضاهای پرتردد شهری به دلیل تراکم جمعیت، محیطی جذاب برای این فعالیتها شده است.
این کارشناس بازار کار تأکید کرد که وجود چنین بازارهای غیررسمی، نشان از ناکارآمدی بازار کار رسمی و عدم توانایی آن در جذب نیروی کار دارد. او افزود که دولت باید با ایجاد فرصتهای شغلی پایدار و حمایت از کسبوکارهای کوچک، از گسترش این مشاغل غیررسمی جلوگیری کند. با این حال، برخی از فروشندگان مترو معتقدند که این شغل، هرچند با ریسک و خطر همراه است، اما به آنها امکان میدهد تا درآمد بیشتری نسبت به بسیاری از مشاغل رسمی داشته باشند و با انعطافپذیری بیشتری کار کنند. حالا باید دید که آیا دولت و نهادهای مسئول، برای ساماندهی این بازار زیرزمینی و ایجاد فرصتهای شغلی جایگزین، اقدام مؤثری انجام خواهند داد یا اینکه این پدیده همچنان در واگنهای متروی تهران ادامه خواهد یافت.
درآمد بالای فروشندگان مترو
بر اساس اظهارات فروشندگان مترو، درآمد ماهیانه آنها بین ۲۰ تا ۴۰ میلیون تومان است که در مقایسه با بسیاری از مشاغل رسمی، رقم قابلتوجهی محسوب میشود. یک فروشنده هندزفری با اشاره به اینکه قبلاً ۱۸ میلیون تومان حقوق میگرفته، گفت که در این شغل درآمد بالاتری دارد، اما امنیت شغلی کمتری دارد.
دلایل روی آوردن به دستفروشی در مترو
کارشناسان معتقدند که فشارها و محدودیتهای بازار کار رسمی، باعث شده است که افراد به مشاغل غیررسمی روی بیاورند. نبود فرصتهای شغلی کافی، افزایش هزینههای زندگی و عدم توانایی بازار کار رسمی در جذب نیروی کار، از مهمترین دلایل این پدیده هستند.
ریسکها و چالشهای شغل فروشندگی در مترو
فروشندگان مترو با چالشها و ریسکهای زیادی روبرو هستند. از جمله این چالشها، خطر برخورد با مأموران و جریمه شدن، عدم امنیت شغلی و نداشتن بیمه و مزایای شغلی است. با این حال، درآمد بالای این شغل، بسیاری از افراد را به سمت آن سوق داده است.
راهکارهای ساماندهی بازار غیررسمی
کارشناسان معتقدند که دولت باید با ایجاد فرصتهای شغلی پایدار، حمایت از کسبوکارهای کوچک و کاهش فشارهای اقتصادی، از گسترش مشاغل غیررسمی جلوگیری کند. همچنین ساماندهی دستفروشان و ایجاد بازارهای موقت میتواند به کاهش این پدیده کمک کند.