آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
تنشها در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز، بار دیگر به اوج خود رسیده است. وزارت خزانهداری ایالات متحده روز سهشنبه با صدور اطلاعیهای، مجوزی را که به ایران اجازه میداد نفت و محصولات پتروشیمی خود را به فروش برساند، به طور کامل لغو کرد. این تصمیم در حالی اتخاذ شده است که تنها چند هفته از تفاهم میان تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ میگذشت و دو طرف در حال کار بر روی توافقی گستردهتر برای محدود کردن برنامه هستهای ایران در ازای کاهش تحریمها بودند. اما حملات اخیر به نفتکشها در تنگه هرمز، معادلات را به هم ریخته است.
حملات به سه نفتکش (یکی حامل نفت خام عربستان، دیگری حامل گاز طبیعی از قطر و سومی نیز در روز سهشنبه هدف قرار گرفته) واکنش شدید آمریکا و کشورهای عربی را به دنبال داشت. وزارت خارجه قطر و عربستان سعودی، ایران را مسئول کامل این حملات دانسته و از تهران خواستهاند که فوراً اقدامات تهدیدکننده ناوبری دریایی را متوقف کند. وزارت خزانهداری آمریکا با لغو مجوز فروش نفت ایران، عملاً تحریمهای نفتی را که پیش از تفاهم اخیر نیز پابرجا بود، بازگرداند. بر اساس مجوز جدید، خریداران دیگر مجاز به انجام معاملات جدید با ایران از جمله خرید یا بارگیری نفت خام، محصولات پتروشیمی یا فرآوردههای نفتی نیستند.
با این حال، وزارت خزانهداری یک مجوز عمومی «ایکس-۱» را برای معاملاتی که پیشتر منعقد شدهاند صادر کرده است که تا ساعت ۱۲:۰۱ بامداد ۱۷ ژوئیه به وقت شرق آمریکا اعتبار دارد. این مجوز مشروط به این است که هرگونه پرداخت به اشخاص تحریمشده، به حسابی مسدود و دارای بهره در داخل ایالات متحده واریز شود. یک مقام آمریکایی با اشاره به حملات به نفتکشها، اقدامات ایران در تنگه هرمز را «کاملاً غیرقابل قبول» توصیف کرده و هشدار داده است که ایران با پیامدهای این اقدامات روبرو خواهد شد. با این حال، او تأکید کرده که مذاکرهکنندگان همچنان با حسن نیت در جهت دستیابی به توافق نهایی با ایران تلاش میکنند.
تنگه هرمز به عنوان یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان، هر روز حدود یکپنجم مصرف جهانی نفت و حجم زیادی از محمولههای گاز طبیعی مایع را عبور میدهد. هرگونه اختلال طولانیمدت در این آبراه، میتواند قیمت انرژی را افزایش دهد و فشار بیشتری بر اقتصاد جهانی وارد کند. اگر شما هم از دنبالکنندگان تحولات سیاسی و اقتصادی منطقه و تأثیر آن بر بازار انرژی هستید، این گزارش را تا انتها دنبال کنید. ما در ادامه به تحلیل کامل این تصمیم، واکنشهای کشورهای منطقه، تأثیر آن بر اقتصاد ایران و چشمانداز مذاکرات پرداختهایم.
تصمیم آمریکا برای لغو مجوز فروش نفت ایران؛ بازگشت به سیاست فشار حداکثری؟
لغو مجوز فروش نفت ایران توسط وزارت خزانهداری آمریکا، نشان از بازگشت واشینگتن به سیاست فشار حداکثری علیه تهران دارد. با وجود اینکه تفاهم اخیر میان دو طرف، امیدهایی را برای کاهش تنشها و احیای برجام ایجاد کرده بود، حملات اخیر به نفتکشها در تنگه هرمز، تمام معادلات را به هم ریخته است. آمریکا با این تصمیم، عملاً به تهران پیام داده است که هرگونه اقدام خصمانه در منطقه، با پاسخ قاطع و فوری روبرو خواهد شد. لغو مجوز فروش نفت، فشار اقتصادی را بر ایران افزایش میدهد و توانایی آن را برای تأمین بودجه و ادامه برنامههای هستهای و منطقهای محدود میکند. با این حال، صدور مجوز «ایکس-۱» برای معاملات پیشین، نشان میدهد که آمریکا به دنبال کاهش شوک روانی و اقتصادی ناشی از این تصمیم بر بازارهای جهانی است.
تحلیل حملات به نفتکشها و تأثیر آن بر امنیت انرژی جهانی
حملات به سه نفتکش در تنگه هرمز، یکی از مهمترین آبراههای استراتژیک جهان، زنگ خطر جدی برای امنیت انرژی جهانی است. تنگه هرمز روزانه حدود ۲۰ درصد از مصرف جهانی نفت و حجم زیادی از گاز طبیعی مایع را عبور میدهد و هرگونه اختلال در آن، میتواند قیمت انرژی را به شدت افزایش دهد. حملات اخیر، واکنش شدید کشورهای عربی و آمریکا را به همراه داشت و آنها ایران را مسئول کامل این حملات دانستند. با وجود اینکه هیچکس رسماً مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفته، اما اتهامات علیه ایران، تنشها را در منطقه به طور قابل توجهی افزایش داده است. عربستان سعودی و قطر با محکوم کردن این حملات، از ایران خواستهاند که فوراً اقدامات تهدیدکننده ناوبری دریایی و تأمین جهانی انرژی را متوقف کند.
تأثیر لغو مجوز فروش نفت بر اقتصاد ایران و صادرات نفت
صادرات نفت، یکی از منابع حیاتی درآمد برای ایران محسوب میشود و میلیاردها دلار ارز خارجی فراهم میکند که برای تأمین هزینههای دولت و حمایت از اقتصادی که در اثر سالها تحریم تضعیف شده، ضروری است. با وجود تحریمهای آمریکا، تهران در سالهای اخیر توانسته است صادرات خود را، عمدتاً به چین، افزایش دهد و فروش نفت را به یکی از مهمترین شریانهای اقتصادی کشور تبدیل کند. لغو مجوز فروش نفت توسط آمریکا، میتواند این شریان حیاتی را مسدود کند و فشار بیشتری بر وضعیت مالی ایران و توانایی آن برای ادامه برنامههای داخلی و فعالیتهای منطقهای وارد کند. با این حال، چین به عنوان تنها خریدار اصلی نفت ایران در سالهای اخیر، ممکن است راههایی برای دور زدن این تحریمها پیدا کند و همچنان به خرید نفت از ایران ادامه دهد.
واکنشهای منطقهای و بینالمللی به تنشهای اخیر
وزارت خارجه قطر با توصیف حمله به نفتکش قطری «الرکیات» به عنوان نقض آشکار حقوق بینالملل، از ایران خواسته است که فوراً اقداماتی را که امنیت منطقه و ناوبری دریایی را تهدید میکند متوقف کند. قطر همچنین تأکید کرد که ایران مسئولیت کامل حقوقی این حمله و هرگونه خسارت یا پیامد ناشی از آن را بر عهده دارد. وزارت خارجه عربستان سعودی نیز با محکوم کردن حمله به نفتکش سعودی، ایران را بهطور کامل مسئول چنین حملاتی و پیامدهای آن دانست. این واکنشهای هماهنگ کشورهای عربی، نشان از یک جبهه متحد علیه ایران در منطقه دارد و فشارها بر تهران را افزایش میدهد.
چشمانداز مذاکرات ایران و آمریکا در سایه تنشهای جدید
با وجود تشدید تنشهای اخیر، یک مقام آمریکایی تأکید کرده است که مذاکرهکنندگان همچنان با حسن نیت در جهت دستیابی به توافق نهایی با ایران تلاش میکنند. با این حال، حملات به نفتکشها و لغو مجوز فروش نفت، میتواند این تفاهمنامه شکننده را به طور کامل متزلزل کند و خطر آن را افزایش دهد که اقدامات تلافیجویانه بیشتر، مذاکرات را از مسیر خارج کند. ایران نیز ممکن است در واکنش به این تصمیم، اقدامات متقابلی مانند تشدید فعالیتهای هستهای یا افزایش تنشها در منطقه را در پیش بگیرد. در چنین شرایطی، آینده مذاکرات بسیار مبهم به نظر میرسد و هرگونه پیشرفت در این مسیر، نیازمند اراده سیاسی قوی از سوی هر دو طرف است.