آسیانیوز ایران؛ سرویس افغانستان:
سازمان کمکرسانی و هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (یوناما) در گزارشی تکاندهنده، از تشدید محدودیتهای طالبان علیه زنان افغانستان خبر داده است. بر اساس این گزارش، طالبان به برخی مراکز درمانی، از جمله یک مرکز صحی در ولایت ارزگان، دستور دادهاند که به زنان بدون محرم، خدمات درمانی ارائه نکنند. این اقدام، در حالی صورت میگیرد که زنان افغانستان، پیشتر نیز با محدودیتهای گستردهای در زمینه تحصیل، کار و آزادی رفتوآمد مواجه بودهاند.
گزارش یوناما که بازه زمانی اول اپریل تا ۳۰ جون ۲۰۲۶ را پوشش میدهد، حاکی از تشدید قابل توجه محدودیتها بر دسترسی زنان به خدمات صحی و آزادی رفتوآمد آنها است. بر اساس این گزارش، محتسبان امر به معروف طالبان در اواخر ماه ثور (اردیبهشت) در ولسوالی دهراوود ولایت ارزگان، به یک مرکز صحی دستور دادهاند که به زنان بدون محرم، خدمات درمانی ارائه نکند و همچنین کارکنان زن این مرکز، باید هنگام حضور در محل کار، همراه با محرم باشند. علاوه بر این، گزارش حاکی از آن است که طالبان در ولایت هرات، در فاصله ۱۶ تا ۱۸ جوزا (خرداد)، دستکم ۳۰ زن را به دلیل رعایت نکردن پوشش مورد نظر این گروه، بازداشت کردهاند. همچنین، طالبان با توزیع یک دستورالعمل ۱۰ صفحهای در مساجد، بر رعایت حجاب تأکید کرده و از امامان مساجد خواستهاند که این موضوع را محور خطبههای نماز جمعه قرار دهند.
یوناما همچنین موارد متعددی را ثبت کرده است که در آنها به دکانداران دستور داده شده است که به زنان بدون محرم، کالا نفروشند. در برخی موارد، دکانداران به دلیل فروش کالا به زنان بدون محرم، بازداشت شدهاند یا دکانهایشان مهر و موم شده است. این محدودیتها، به ویژه در ولایتهای قندهار، لوگر و بدخشان، به طور جدی اعمال شدهاند. گزارش یوناما همچنین به فرمان جدید «اصولنامه تفریق زوجین» اشاره کرده است که بر اساس آن، حق زنان برای درخواست جدایی از همسر، بیش از پیش محدود شده و اعتبار ازدواج زنان، به اجازه ولی وابسته شده است. این فرمان، به گفته یوناما، زمینه را برای ازدواج کودکان نیز فراهم میکند.
با وجود این محدودیتها، یوناما بر تداوم ممنوعیت آموزش زنان و دختران تأکید کرده است. بر اساس این گزارش، در آزمون کانکور (کنکور) امسال نیز تنها ۱۲۰ هزار داوطلب مرد شرکت کردهاند و زنان همچنان از دسترسی به آموزش عالی محروم ماندهاند. این گزارش، نشان از یک عقبگرد جدی در حقوق زنان افغانستان دارد و جامعه جهانی را به واکنش فوری و جدی در برابر این اقدامات فرامیخواند. محدودیتهای طالبان، نه تنها حقوق اساسی زنان را نقض میکند، بلکه آیندهای تاریک را برای نسلهای آینده افغانستان رقم خواهد زد. در نهایت، این گزارش، بار دیگر ثابت میکند که طالبان به تعهدات خود در قبال حقوق زنان و جامعه جهانی پایبند نیستند و با سیاستهای سرکوبگرانه خود، به دنبال حذف کامل زنان از صحنه اجتماع هستند.
ابعاد حقوقی و انسانی محدودیتهای جدید
محدودیتهای جدید طالبان، نقض آشکار کنوانسیونهای بینالمللی حقوق بشر، از جمله حق بر سلامت، آزادی رفتوآمد و حق بر آموزش است. منع ارائه خدمات درمانی به زنان بدون محرم، نه تنها سلامت جسمی و روانی آنها را به خطر میاندازد، بلکه آنها را در موقعیتهای خطرناک و تهدیدکننده زندگی قرار میدهد. این اقدام، به ویژه برای زنان در مناطق دورافتاده که دسترسی به مراکز درمانی محدود است، بسیار آسیبزا خواهد بود.
تأثیر بر وضعیت زنان در حوزه سلامت و اقتصاد
با اعمال این محدودیتها، زنان افغانستان با موانع جدی برای دسترسی به خدمات درمانی روبرو میشوند. این موضوع، میتواند به افزایش مرگ و میر مادران، شیوع بیماریها و کاهش کیفیت زندگی زنان منجر شود. همچنین، منع فروش کالا به زنان بدون محرم، فشار اقتصادی بیشتری را بر آنها وارد میکند و استقلال اقتصادی آنها را تضعیف مینماید. این محدودیتها، زنان را به حاشیه رانده و نقش آنها را در جامعه کاهش میدهد.
نقش طالبان در ترویج خشونت ساختاری علیه زنان
اقدامات طالبان، یک نمونه بارز از خشونت ساختاری علیه زنان است. این گروه، با وضع قوانین تبعیضآمیز و اعمال محدودیتهای گسترده، به طور سیستماتیک حقوق اساسی زنان را نقض میکند و آنها را به شهروندانی درجه دوم تبدیل میسازد. این خشونت ساختاری، علاوه بر آسیبهای جسمی و روانی، به تدریج اعتمادبهنفس زنان را تخریب کرده و آنها را از مشارکت در جامعه بازمیدارد.
واکنش جامعه جهانی و مسئولیت سازمان ملل
گزارش یوناما، یک هشدار جدی به جامعه جهانی است. انتظار میرود که نهادهای بینالمللی، به ویژه سازمان ملل و کشورهای عضو، با اتخاذ تدابیر قاطع، از جمله اعمال تحریمهای هدفمند و فشارهای دیپلماتیک، طالبان را به پاسخگویی در برابر این جنایتها وادار کنند. همچنین، سازمان ملل باید با افزایش کمکهای بشردوستانه و حمایت از سازمانهای مدنی، به زنان افغانستان در این شرایط سخت، یاری رساند.
چشمانداز آینده و ضرورت همبستگی بینالمللی
با توجه به ادامه سرکوب زنان توسط طالبان، چشمانداز آینده حقوق زنان در افغانستان بسیار تاریک است. برای تغییر این وضعیت، نیاز به یک همبستگی بینالمللی قوی و پایدار است. کشورهای جهان باید با اتحاد و هماهنگی، فشارهای خود را بر طالبان افزایش دهند و از هیچ تلاشی برای حمایت از حقوق زنان افغانستان دریغ نکنند. تنها با یک عزم جمعی، میتوان امیدوار بود که این فاجعه انسانی به پایان برسد.