آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
تابستان امسال برای بسیاری از خانوادههای ایرانی، با گرما و خاموشیهای ناگهانی همراه بود؛ اما به نظر میرسد که روزهای تلخ قطعی برق خانگی، به زودی به پایان میرسد. وعدهای که حالا از دل نشست امروز کمیسیون انرژی مجلس بیرون آمده است. در جلسهای که با حضور وزیر نیرو، مدیرعامل توانیر و جمعی از معاونان این وزارتخانه برگزار شد، گزارشهای جامعی از وضعیت تولید، انتقال و مصرف برق ارائه گردید. نمایندگان کمیسیون انرژی نیز با طرح پرسشهای تخصصی، به شفافسازی ابعاد مختلف این حوزه پرداختند. یکی از مهمترین خبرهایی که از دل این جلسه بیرون آمد، وعده وزیر نیرو درباره پایان قطعی برق خانگی از اول مهرماه است. به شرط تداوم شرایط فعلی، از این تاریخ به بعد، دیگر نه خبری از خاموشیهای ناگهانی خواهد بود و نه برنامههای اعلامی قطعی برق.
در بخش تولید، خبرهای امیدوارکنندهای به گوش رسید؛ ظرفیت برق تجدیدپذیر، بهویژه برق خورشیدی، به ۵۷۰۰ مگاوات رسیده و هر هفته ۱۰۰ مگاوات به این رقم افزوده میشود. این یعنی حرکت جدی به سمت انرژیهای پاک و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی. همچنین حدود ۹ هزار مگاوات برق نیز از طریق سدهای برقآبی وارد شبکه شده است. این یعنی بهرهبرداری حداکثری از ظرفیت سدها در فصل گرم سال که بارندگیها نیز تا حدی به کمک آمده است.
اما این همه ماجرا نیست؛ نیروگاههای حرارتی کشور نیز با حداکثر توان خود در حال تولید برق هستند تا شبکه از کمبود انرژی در امان بماند. به گفته مسئولان، هماهنگی میان بخشهای مختلف تولید، توزیع و مصرف، کلید اصلی این موفقیت بوده است. کمیسیون انرژی همچنین پیشبینی کرده است که تا سال آینده، ناترازی برق در تمامی حوزهها بهطور کامل برطرف شود. یعنی دیگر نه فقط بخش خانگی، بلکه بخش صنعت، کشاورزی و سایر حوزهها نیز از این ناترازیها رهایی خواهند یافت. البته این وعدهها در حالی داده میشود که همچنان چالشهایی در حوزه تولید و توزیع برق وجود دارد، اما به نظر میرسد که برنامهریزی دقیق و سرمایهگذاری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، دارد به ثمر مینشیند. باید دید که آیا این وعدهها در عمل نیز محقق خواهد شد یا خیر.
افزایش چشمگیر ظرفیت برق تجدیدپذیر
گزارش رسیدن ظرفیت برق خورشیدی به ۵۷۰۰ مگاوات، یک جهش قابلتوجه در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر محسوب میشود. این میزان تولید، نه تنها به کاهش وابستگی به نیروگاههای حرارتی و گازی کمک میکند، بلکه گامی مهم در جهت تحقق اهداف زیستمحیطی و کاهش آلایندگیهای کربنی است. ورود هفتگی ۱۰۰ مگاوات ظرفیت جدید، نشان از عزم جدی برای استفاده از پتانسیل بالای خورشیدی کشور دارد که میتواند در بلندمدت، بخش قابل توجهی از ناترازی برق را جبران کند. با این حال، چالشهای ذخیرهسازی انرژی در شب و روزهای ابری، همچنان نیازمند سرمایهگذاری در سیستمهای باتری و شبکههای هوشمند است.
بهرهبرداری حداکثری از نیروگاههای برقآبی
تولید ۹ هزار مگاوات برق از طریق سدهای کشور، یکی از نقاط قوت برنامه تابستانی امسال بوده است. بارندگیهای نسبتاً خوب در فصل بهار، موجب افزایش سطح آب پشت سدها و امکان تولید برق پایدار شد. نیروگاههای برقآبی به دلیل راهاندازی سریع و پاسخگویی به نوسانات مصرف، نقش کلیدی در پایداری شبکه در ساعات اوج مصرف دارند. با این حال، وابستگی بیش از حد به این منبع، میتواند در سالهای کمبارش، چالشآفرین باشد و ضرورت دارد که توسعه سایر منابع، بهویژه خورشیدی و بادی، با سرعت بیشتری دنبال شود.
عملکرد نیروگاههای حرارتی و مدیریت سوخت
نیروگاههای حرارتی که با سوخت گاز و مازوت کار میکنند، همچنان ستون فقرات شبکه برق کشور هستند و در این روزهای گرم، با حداکثر توان در مدار قرار گرفتهاند. مدیریت تأمین سوخت این نیروگاهها، بهویژه در شرایط محدودیت گاز در فصول سرد، یک چالش اساسی است. همچنین پدیده راندمان پایین نیروگاههای گازی و بخاری قدیمی، یکی از عوامل اصلی هدررفت انرژی و افزایش هزینههای تولید محسوب میشود. اجرای طرحهای ارتقای راندمان و تبدیل نیروگاههای گازی به سیکل ترکیبی، میتواند تا حدی از این هدررفت بکاهد.
وعده پایان قطعی برق خانگی و موانع پیش رو
وعده وزیر نیرو مبنی بر پایان قطعی برق خانگی از اول مهر، یک تعهد بزرگ سیاسی و عملیاتی است که تحقق آن نیازمند تداوم شرایط فعلی تولید و مصرف است. با این حال، هرگونه نوسان در دما، کاهش تولید نیروگاهها یا افزایش ناگهانی مصرف، میتواند این وعده را با چالش مواجه کند. بهویژه اینکه شهریورماه همچنان از ماههای گرم سال محسوب میشود و مصرف برق در بخش خانگی به دلیل استفاده از وسایل سرمایشی، در سطح بالایی باقی میماند. پایداری این وعده، وابسته به مدیریت دقیق شبکه، هماهنگی میان تولیدکنندگان و مصرفکنندگان بزرگ صنعتی است.
برنامههای بلندمدت برای رفع ناترازی
کمیسیون انرژی پیشبینی کرده است که تا سال آینده، ناترازی برق در تمامی حوزهها بهطور کامل برطرف خواهد شد. این پیشبینی مبتنی بر برنامههایی مانند احداث نیروگاههای تجدیدپذیر جدید، افزایش راندمان نیروگاههای موجود، توسعه شبکههای انتقال و فوقتوزیع و نیز اصلاح الگوی مصرف است. با این حال، تحقق این هدف نیازمند سرمایهگذاری کلان و همچنین همراهی تمام دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی است. ناترازی برق یک مسئله چندوجهی است که صرفاً با افزایش تولید حل نمیشود و باید بهینهسازی مصرف در بخشهای صنعتی و کشاورزی نیز بهطور جدی دنبال شود.