آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
فوتبال مدرن، دنیایی از اعداد عجیب و قراردادهای میلیونی است. هر تابستان، شاهد انتقال مهاجمان و هافبکها با مبالغی هستیم که یک دهه پیش، غیرقابل باور بود. اما در این میان، یک پست همیشه در حاشیه باقی مانده است: دروازهبانی. پستی که شاید مهمترین نقش را در موفقیت یک تیم ایفا کند، اما هرگز نتوانسته جایگاه واقعی خود را در بازار نقلوانتقالات پیدا کند. حالا قرار است این قاعده، دستکم برای یک باشگاه، شکسته شود. لیدز یونایتد که پس از سالها دوری، به لیگ برتر بازگشته، در آستانه ثبت یک انتقال تاریخی است. جیمز ترافورد، دروازهبان جوان منچسترسیتی، با مبلغی بیش از ۴۰ میلیون پوند به لیدز میپیوندد و به گرانترین خرید تاریخ این باشگاه تبدیل میشود. رکوردی که در نوع خودش عجیب است: لیدز تنها تیم لیگ برتری خواهد بود که این رکورد در اختیار یک دروازهبان است.
این رکورد، نه فقط برای لیدز، بلکه برای کل فوتبال انگلستان یک نشانه است. نشانهای از اینکه نگاه به دروازهبانها، هرچند به کندی، اما در حال تغییر است. اما همچنان، فاصله زیادی تا جایی که این پست شایستهاش است، وجود دارد. گرانترین دروازهبان تاریخ فوتبال، کپا آریزابالاگا با ۷۲ میلیون پوند است؛ رقمی که در مقایسه با ۲۲۰ میلیون پوندی نیمار یا ۱۰۰ میلیون پوندی جک گریلیش، چندان چشمگیر به نظر نمیرسد.
چرا این تفاوت وجود دارد؟
چرا باشگاهها حاضرند برای یک مهاجم که شاید در هر بازی دو موقعیت گل بسازد، صدها میلیون پوند هزینه کنند، اما برای دروازهبانی که میتواند در یک فصل، دهها امتیاز برای تیمش نجات دهد، اینقدر محتاط هستند؟ پاسخ این سوال، در تاریخ فوتبال و نحوه نگاه مدیران به ارزش بازیکنان نهفته است. سالهاست که گلزنان، ستارههای فوتبال هستند. آنها پرفروشترین پیراهنها را دارند، در تبلیغات ظاهر میشوند و خاطرات ماندگار میسازند. دروازهبانها اما همیشه در سایه بودهاند؛ آنهایی که اشتباهشان، بزرگتر از موفقیتهایشان دیده میشود.
اما آیا این نگاه، منطقی است؟
آیا ارزش یک دروازهبان واقعاً کمتر از یک مهاجم است؟ آمارها نشان میدهد که یک دروازهبان خوب، میتواند در هر فصل، تا ۱۲ امتیاز برای تیمش نجات دهد. رقمی که شاید بیشتر از تأثیر یک مهاجم گلزن باشد. با این حال، بازار همچنان به مهاجمان بها میدهد و دروازهبانها، همچنان در انتظار انقلاب خود هستند.
چرخه معیوب کمبود داده و خریدهای ناموفق
به گفته ایان گراهام، مدیر سابق بخش تحقیقات لیورپول، یکی از دلایل اصلی محافظهکاری باشگاهها در بازار دروازهبانها، نبود دادههای دقیق و کافی برای ارزیابی عملکرد آنهاست. در حالی که برای مهاجمان و هافبکها، آمارهایی مانند گل، پاس گل و موقعیتهای خلقشده به راحتی قابل اندازهگیری است، ارزیابی دروازهبانها بسیار پیچیدهتر است. عواملی مانند توانایی خروج برای مهار سانترها، شروع حملات از عقب زمین و تصمیمگیری در موقعیتهای یک در برابر یک، به دادههای ردیابی پیشرفته و مدلهای آماری پیچیده نیاز دارند که بسیاری از باشگاهها به آن دسترسی ندارند. این کمبود داده، منجر به خریدهای ناموفق میشود و همین خریدهای ناموفق نیز باشگاهها را نسبت به سرمایهگذاری مجدد در این پست محتاطتر میکند؛ چرخهای که به نظر میرسد به سختی شکسته خواهد شد.
ثبات و برنامهریزی بلندمدت در پست دروازهبانی
دوین اوزک، مدیر ورزشی سابق فنرباغچه، به عامل مهم دیگری اشاره میکند: برنامهریزی بلندمدت برای پست دروازهبانی آسانتر از سایر پستهاست. به دلیل ثبات بالای این پست، اگر یک باشگاه دروازهبان خوبی جذب کند، ممکن است پنج تا هشت سال نیازی به تغییر او نداشته باشد. این ثبات، باعث میشود که بازار دروازهبانها، بازاری آرامتر و با تقاضای کمتر نسبت به سایر پستها باشد. در مقابل، باشگاهها تقریباً هر سال به دنبال جذب مهاجم یا هافبک جدید هستند و این نوسان، قیمتها را در آن پستها به شدت افزایش داده است.
کمبود عرضه دروازهبانهای نخبه
یکی دیگر از دلایل اصلی قیمتهای پایینتر دروازهبانها، کمبود عرضه در این پست است. به گفته یک استعدادیاب ناشناس لیگ برتر، تعداد دروازهبانهایی که واقعاً در سطح نخبه جهان هستند، به ۱۰ نفر هم نمیرسد و تقریباً همه آنها در باشگاههای بزرگ بازی میکنند. باشگاههای بزرگ وقتی یک دروازهبان ممتاز جذب میکنند، سالها او را حفظ میکنند و به همین دلیل، بهندرت وارد بازار میشوند. این کمبود عرضه، اگرچه باید قیمتها را افزایش دهد، اما در عمل به دلیل محافظهکاری باشگاهها، تأثیر معکوس داشته است.
تغییر نگرش و ظهور نسل جدید دروازهبانها
با وجود تمام این موانع، نشانههایی از تغییر نگرش در فوتبال مدرن دیده میشود. دروازهبانهایی مانند آلیسون بکر، ادرسون و مانوئل نویر، با سبک بازی مدرن خود که شامل شروع حملات از عقب زمین و بازی با پا است، ارزش خود را به اثبات رساندهاند. باشگاهها به تدریج متوجه میشوند که یک دروازهبان خوب، نه تنها از گلهای حریف جلوگیری میکند، بلکه میتواند به عنوان اولین سازنده بازی تیم نیز عمل کند. این تغییر نگرش، همراه با پیشرفت تکنولوژیهای تحلیل داده، میتواند در آیندهای نزدیک، بازار دروازهبانها را متحول کند.
لیدز و چالش پیش رو
با وجود تمام تحلیلهای بالا، لیدز یونایتد تصمیم گرفته است ریسک بزرگی را بپذیرد. جذب ترافورد با مبلغ ۴۰ میلیون پوند، یک سرمایهگذاری بزرگ روی دروازهبانی جوان و با استعداد است. اما آیا این انتقال، یک تحول مثبت در بازار ایجاد خواهد کرد یا اینکه به یکی از خریدهای ناموفق تبدیل خواهد شد؟ پاسخ به این سوال، تا حد زیادی به عملکرد ترافورد در فصل آینده بستگی دارد.