آسیانیوز ایران؛ سرویس افغانستان:
در تازهترین اقدام تکاندهنده حکومت طالبان، وزارت امر به معروف و نهی از منکر این گروه با صدور یک فتوا، هرگونه عمل پیوند اعضا را در سراسر افغانستان ممنوع اعلام کرد. این حکم که شامل پیوند کلیه، کبد، قلب و سایر اعضای حیاتی بدن میشود، در شرایطی صادر شده که هزاران بیمار افغانستانی برای ادامه حیات خود به این عملها وابسته هستند. به گزارش منابع محلی، مقامات طالبان این تصمیم را با یک توجیه شرعی عجیب تبیین کردهاند. آنها مدعی شدهاند که پیوند اعضا «مانند رابطه جنسی با عضو پیوندی» است و چون عضوی از بدن شخصی به بدن دیگری منتقل میشود، این عمل «حرام» محسوب میشود.
این حکم وحشتناک در حالی صادر میشود که سالانه صدها بیمار مبتلا به نارسایی کلیوی و سایر بیماریهای کشنده در افغانستان، برای نجات جان خود به پیوند اعضا نیاز دارند. با این تصمیم، عملاً این بیماران به مرگی تدریجی محکوم میشوند، چرا که نه امکانات کافی برای دیالیز و نه درمان جایگزین دیگری در این کشور وجود ندارد. جامعه پزشکی افغانستان به شدت به این تصمیم واکنش نشان داده و آن را «غیرانسانی، غیرعلمی و ضد حیات» توصیف کرده است. پزشکان و فعالان حوزه سلامت هشدار دادهاند که این ممنوعیت، فاجعهای انسانی در نظام سلامت این کشور رقم خواهد زد و بسیاری از بیماران را به کام مرگ میکشاند.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که طالبان پیش از این نیز با محدودیتهای شدید علیه زنان، تعطیلی مدارس دخترانه و ممنوعیت کار زنان در بسیاری از مشاغل، چهرهای ضد حقوق بشر از خود به نمایش گذاشته است. اما این بار، با هدف قرار دادن سیستم درمانی، گامی بسیار خطرناکتر برداشتهاند. سازمانهای بینالمللی و نهادهای حقوق بشری، این حکم را محکوم کرده و خواستار لغو فوری آن شدهاند. با این حال، با توجه به سابقه سرسختی طالبان در برابر فشارهای جهانی، به نظر میرسد که این بار نیز آنها به این هشدارها بیتوجه خواهند بود و صدها بیمار افغانستانی، قربانی یک فتوا میشوند.
ابعاد حقوقی و تفسیر فقهی
این فتوا نه تنها با اصول پزشکی مدرن، بلکه با بسیاری از تفاسیر فقهی در جهان اسلام نیز در تضاد است. در نظامهای حقوقی مبتنی بر شریعت، معمولاً پیوند اعضا تحت شرایط خاص (مانند رضایت و نجات جان) مجاز شمرده میشود. اما طالبان با یک تفسیر سختگیرانه و غیرعلمی، این عمل را ممنوع کردهاند.
پیامدهای پزشکی و انسانی
با ممنوعیت پیوند اعضا، هزاران بیمار در افغانستان با مرگ حتمی روبرو خواهند شد. در حالی که بسیاری از این بیماران برای دریافت کلیه به کشورهای همسایه سفر میکردند، این حکم، امید به زندگی را از آنها سلب کرده است. کمبود امکانات دیالیز نیز این بحران را تشدید میکند.
واکنشهای بینالمللی و آیندهی احتمالی
سازمان ملل، اتحادیه پزشکی جهانی و نهادهای حقوق بشری این حکم را «نقض آشکار حق حیات» خواندهاند. با این حال، با توجه به انزوای بینالمللی طالبان، احتمال تغییر این حکم، بسیار کم به نظر میرسد.