آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
مریم طهماسبی، عروس معصومه ابتکار، یکی از چهرههای کلیدی ماجرای گروگانگیری سفارت آمریکا در تهران، به همراه همسر و فرزندش در مرکز پردازش اداره مهاجرت آمریکا در تگزاس نگهداری میشود و منتظر اخراج از این کشور است. او در نامهای که در نشریه «نیشن» منتشر کرده، با لحنی احساسی و با انتشار عکسی بدون حجاب، از عمق علاقه خود به آمریکا سخن گفته و تلاش کرده تا خود را یک خانواده ساده و بیآزار معرفی کند. این نامه، واکنشهای گستردهای را در فضای مجازی و رسانههای آمریکایی به همراه داشته است. طهماسبی در این نامه ادعا کرده است که او و همسرش عیسی هاشمی، «معلم و استاد دانشگاه از طبقه کارگر» هستند و پسرشان، که تنها انگلیسی صحبت میکند، از دوران پیشدبستانی در نظام آموزشی کالیفرنیا پرورش یافته است. او با تأکید بر اینکه خانوادهاش سالها با ویزاهای صادرشده در دولت اوباما در آمریکا زندگی کردهاند، سعی در جلب همدلی افکار عمومی دارد. با این حال، این ادعاها در تضاد آشکار با سابقه خانوادگی آنهاست.
دفتر سخنگوی وزارت خارجه آمریکا ۲۲ فروردینماه اعلام کرد که کارت سبز (گرین کارت) مریم طهماسبی و عیسی هاشمی را لغو کرده و آنها به همراه پسرشان در تاسیسات تحت نظارت اداره مهاجرت آمریکا نگهداری میشوند. در این بیانیه به نقش محوری معصومه ابتکار در ماجرای گروگانگیری اعضای سفارت آمریکا در تهران اشاره شده است که اندکی بعد از انقلاب ۵۷ اتفاق افتاد. این سابقه، مهمترین دلیل برای لغو اقامت آنهاست.
مریم طهماسبی در حالی در نامه خود مدعی شده که مادرشوهرش «فقط برای گروگانگیران مترجمی میکرد» و «ماجرا مربوط به ۵۰ سال پیش است» که معصومه ابتکار در پاسخ به یک خبرنگار خارجی که از او پرسید «آیا حاضری اسلحه به دست بگیری و گروگانهای آمریکایی را بکشی؟»، پاسخ داده بود: «بله». این پاسخ، نشان از عمق باورهای ایدئولوژیک ابتکار دارد و ادعای طهماسبی را به چالش میکشد. معصومه ابتکار در دهههای بعد نیز اعلام کرد که از شرکت در گروگانگیری اعضای سفارت آمریکا در تهران پشیمان نیست. گروگانهای سابق از جمله بری روزن نیز معصومه ابتکار را یک بازجوی عصبانی و خشن توصیف کردهاند. این اظهارات و توصیفات، تصویری کاملاً متفاوت از آنچه طهماسبی در نامه خود ترسیم کرده، ارائه میدهد.
کارزار درخواست اخراج فرزندان و وابستگان مقامات جمهوری اسلامی که در آمریکا اقامت دارند، پس از وقایع دیماه ۱۴۰۴ شدت گرفت. همزمان، خبرهای اخراج برخی از آنها، از جمله فاطمه لاریجانی، دختر علی لاریجانی، دبیر کشتهشده شورای عالی امنیت ملی، نیز منتشر شده است. این نشان میدهد که دولت آمریکا به طور جدی به دنبال اخراج افرادی است که با مقامات جمهوری اسلامی ارتباط دارند.
تحلیل نامه مریم طهماسبی و استراتژی رسانهای آن
مریم طهماسبی در نامه خود به نشریه «نیشن»، با استفاده از یک استراتژی رسانهای حسابشده، تلاش کرده است تا افکار عمومی آمریکا را به سمت خود جلب کند. او با انتشار عکسی بدون حجاب، از یک طرف میخواهد نشان دهد که با ارزشهای جمهوری اسلامی فاصله دارد و با فرهنگ آمریکایی هماهنگ است. از طرف دیگر، با تأکید بر اینکه «معلم و استاد دانشگاه از طبقه کارگر» هستند، سعی در ایجاد همدلی با طبقه متوسط آمریکا دارد. این رویکرد، یک تلاش آشکار برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی و ایجاد فشار بر دولت آمریکا برای تجدیدنظر در تصمیم خود است.
با این حال، این نامه با یک تناقض اساسی روبرو است. طهماسبی در حالی از مادرشوهر خود دفاع میکند و او را «فقط مترجم» معرفی میکند که معصومه ابتکار خود بارها به نقش فعال خود در گروگانگیری و عدم پشیمانی از آن تأکید کرده است. این تناقض، میتواند به عنوان یک نقطه ضعف در استراتژی رسانهای طهماسبی تلقی شود و اعتبار ادعاهای او را زیر سوال ببرد. علاوه بر این، انتشار این نامه در نشریه «نیشن» که یک نشریه چپگرا و منتقد سیاستهای دولت آمریکا است، نشان از یک انتخاب حسابشده برای جلب حمایت از سوی جریانهای مخالف سیاستهای مهاجرتی دولت دارد. با این حال، این انتخاب نیز میتواند به عنوان یک تلاش برای سیاسیسازی موضوع تلقی شود و تأثیر آن را بر افکار عمومی محدود کند.
ابعاد حقوقی پرونده و دلایل لغو اقامت
دلیل اصلی لغو اقامت مریم طهماسبی و خانوادهاش، نقش محوری معصومه ابتکار در ماجرای گروگانگیری سفارت آمریکا در سال ۱۳۵۸ است. وزارت خارجه آمریکا به صراحت اعلام کرده است که این سابقه، مهمترین دلیل برای لغو اقامت آنهاست. از منظر حقوقی، دولت آمریکا این حق را دارد که اقامت افرادی را که با افرادی که علیه امنیت ملی این کشور اقدام کردهاند، ارتباط دارند، لغو کند.
با این حال، طهماسبی و همسرش با استناد به اینکه ویزاهای آنها در دولت اوباما صادر شده و سالها در آمریکا زندگی کردهاند، سعی در اثبات بیگناهی خود دارند. آنها ادعا میکنند که خودشان هیچ نقشی در گروگانگیری نداشتهاند و نباید به خاطر اقدامات مادرشوهر، مجازات شوند. با این حال، دولت آمریکا بر این باور است که ارتباط خانوادگی با یکی از چهرههای کلیدی این ماجرا، به اندازه کافی برای لغو اقامت کافی است. این پرونده، یک آزمون مهم برای نظام حقوقی آمریکا در زمینه مهاجرت و امنیت ملی است. از یک سو، دولت آمریکا باید از امنیت ملی خود محافظت کند و از سوی دیگر، باید اصول انسانی و حقوق بشر را نیز رعایت کند. نحوه برخورد با این پرونده، میتواند به عنوان یک سابقه برای موارد مشابه در آینده مورد استفاده قرار گیرد.
کارزار اخراج وابستگان مقامات جمهوری اسلامی
کارزار درخواست اخراج فرزندان و وابستگان مقامات جمهوری اسلامی که در آمریکا اقامت دارند، پس از وقایع دیماه ۱۴۰۴ شدت گرفت. این کارزار، که توسط برخی از گروههای مخالف جمهوری اسلامی و همچنین برخی از قانونگذاران آمریکایی حمایت میشود، به دنبال آن است که افرادی را که با مقامات جمهوری اسلامی ارتباط دارند، از آمریکا اخراج کند. این کارزار، با استناد به اینکه این افراد میتوانند به عنوان یک تهدید برای امنیت ملی آمریکا عمل کنند، به دنبال اعمال فشار بر دولت آمریکا است.
موفقیت این کارزار، تا حد زیادی به توانایی آن در جلب حمایت افکار عمومی و قانونگذاران آمریکایی بستگی دارد. در حالی که برخی از آمریکاییها از این کارزار حمایت میکنند، برخی دیگر آن را اقدامی غیرانسانی و مغایر با ارزشهای آمریکایی میدانند. این اختلاف نظر، نشان از پیچیدگی این موضوع و وجود دیدگاههای مختلف در جامعه آمریکا دارد. اخراج فاطمه لاریجانی، دختر علی لاریجانی، و همچنین بازداشت مریم طهماسبی و خانوادهاش، نشان میدهد که این کارزار به تدریج در حال تبدیل شدن به یک واقعیت است. با این حال، هنوز مشخص نیست که این روند تا چه اندازه ادامه خواهد یافت و چه تعداد از وابستگان مقامات جمهوری اسلامی، مشمول این کارزار خواهند شد.
نقش معصومه ابتکار در گروگانگیری و سابقه او
معصومه ابتکار، یکی از چهرههای کلیدی و تأثیرگذار در ماجرای گروگانگیری سفارت آمریکا در تهران بود. او که در آن زمان تنها ۱۹ سال داشت، به عنوان یکی از گروگانگیران و مترجمان گروه عمل میکرد. اظهارات صریح و بدون پشیمانی او در مورد این ماجرا، نشان از عمق باورهای ایدئولوژیک او دارد. پاسخ او به یک خبرنگار خارجی که «آیا حاضری اسلحه به دست بگیری و گروگانهای آمریکایی را بکشی؟»، با پاسخ «بله»، نشان از تعصب او دارد.
گروگانهای سابق، از جمله بری روزن، معصومه ابتکار را یک بازجوی عصبانی و خشن توصیف کردهاند. این توصیفات، تصویری کاملاً متفاوت از آنچه طهماسبی در نامه خود ترسیم کرده، ارائه میدهد. در حالی که طهماسبی سعی دارد مادرشوهر خود را یک فرد بیآزار و صرفاً مترجم معرفی کند، گزارشهای گروگانها نشان میدهد که ابتکار نقش فعال و مهمی در بازجویی و ایجاد فشار روانی بر گروگانها داشته است. سابقه معصومه ابتکار، نه تنها در گروگانگیری، بلکه در سالهای بعد نیز ادامه یافت. او در دهههای بعد نیز اعلام کرد که از شرکت در گروگانگیری پشیمان نیست و این اقدام را یک اقدام انقلابی و مشروع میداند. این موضعگیریها، نشان از تداوم باورهای ایدئولوژیک او دارد و هرگونه ادعای بیگناهی را در این زمینه، به چالش میکشد.
محور پنجم: پیامدهای این پرونده بر روابط ایران و آمریکا
پرونده مریم طهماسبی و خانوادهاش، میتواند تأثیرات مستقیم و غیرمستقیمی بر روابط ایران و آمریکا داشته باشد. از یک سو، اخراج آنها میتواند به عنوان یک پیام روشن به مقامات جمهوری اسلامی تلقی شود که وابستگان آنها در آمریکا امنیت ندارند و میتوانند هدف اقدامات قانونی قرار گیرند. این موضوع، میتواند به افزایش تنشها بین دو کشور منجر شود. از سوی دیگر، نحوه برخورد با این پرونده، میتواند به عنوان یک آزمون برای سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران تلقی شود.
اگر آمریکا با این پرونده به صورت قاطع برخورد کند، ممکن است به عنوان یک اقدام خصمانه از سوی ایران تلقی شود و به تشدید تنشها منجر شود. اما اگر با ملایمت بیشتری برخورد کند، ممکن است به عنوان نشانهای از ضعف تعبیر شود و به افزایش فشارها بر آمریکا دامن بزند. در هر صورت، این پرونده نشان میدهد که مسائل مربوط به مهاجرت و امنیت ملی، همچنان یکی از چالشهای اصلی در روابط ایران و آمریکا محسوب میشود. حل و فصل این مسائل، نیازمند رویکردی دیپلماتیک و مبتنی بر احترام متقابل است.