آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
دکتر پوریا زرشناس - دبیر ارشد تحریریه آسیانیوز ایران
سینماهای کشور این هفته، حال و هوای دیگری دارند. قرار است ناپلئون از راه برسد؛ اما نه در میدان‌های جنگ اروپا، بلکه در میان درختان زردآلو و نقشه‌های عجیب و غریب. فیلم کمدی-اجتماعی «ناپلئون در باغ زردآلو» از چهارشنبه ۴ شهریور، روی پرده سینماهای سراسر کشور می‌رود. این فیلم که ساخته حامد محمدی و تهیه‌کنندگی احسان ظلی‌پور است، داستان دو زندانی به نام‌های بهمن و یحیی را روایت می‌کند که در چهارچوب یک نقشه عجیب، تصمیم به انجام بزرگ‌ترین سرقت زندگی خود می‌گیرند.
اما آنچه این فیلم را از یک کمدی سطحی متمایز می‌کند، لایه‌های پنهان اجتماعی و روانشناختی آن است که زیر پوست خنده، حقایق تلخی را هم روایت می‌کند. شاید به همین دلیل است که عنوان «ناپلئون» در نام فیلم، با تناقضی عجیب در کنار «باغ زردآلو» قرار گرفته؛ ترکیبی که قرار است مخاطب را به فکر فرو ببرد. بازیگرانی مطرح و با سابقه، در این فیلم نقش‌آفرینی کرده‌اند که هر کدام، خود یک دنیا خاطره با مخاطبان دارند. سعید آقاخانی، امیر جعفری، غلامرضا نیکخواه، ناهید مسلمی، امید روحانی، شادی خلیلی، قاسم زارع، نیما نوری‌زاده و یوسف تیموری، جمعیت بازیگران این فیلم را تشکیل می‌دهند که ترکیبی از کمدین‌های حرفه‌ای و بازیگران جدی سینما هستند.
پیش‌بینی می‌شود که این فیلم به دلیل محبوبیت بالای بازیگرانش، بتواند فروش قابل‌توجهی در گیشه داشته باشد، به ویژه در روزهای پایانی تابستان که مخاطبان به دنبال فیلم‌های سرگرم‌کننده و متفاوت هستند. پشت صحنه این فیلم نیز با حضور عوامل حرفه‌ای سینما همراه است. پوریا پیشوایی مدیریت فیلمبرداری، حسن ایوبی تدوین، بهنام راد ساخت موسیقی و والا حشمت‌نیا طراحی جلوه‌های ویژه بصری را بر عهده داشته‌اند. ترکیبی که نوید یک کار فنی باکیفیت را می‌دهد.
هرچند که تیزرها و آنونس‌های فیلم، بیشتر بر جنبه‌های کمدی و ماجراجویانه اثر تأکید دارند، اما کارگردان در مصاحبه‌های اخیر خود، از وجود یک روایت اجتماعی عمیق در دل فیلم گفته است که به چالش‌های آدم‌های عادی در جامعه امروز می‌پردازد. از چهارشنبه این هفته، باید دید آیا «ناپلئون در باغ زردآلو» می‌تواند در میان انبوه فیلم‌های اکران تابستان، دل مخاطبان را به دست آورد و تبدیل به یک گیشه‌پسند شود.
تحلیل ژانر و داستان فیلم؛ کمدی‌ای با لایه‌های اجتماعی
«ناپلئون در باغ زردآلو» را می‌توان اثری دانست که در ظاهر یک کمدی سرگرم‌کننده است، اما در باطن به آسیب‌های اجتماعی و روانی شخصیت‌های حاشیه‌دار جامعه می‌پردازد. انتخاب دو زندانی به عنوان شخصیت‌های اصلی، نشان از نگاه ویژه کارگردان به قشرهای فرودست و حاشیه‌نشین جامعه دارد که شاید در سینمای معمول کمتر دیده می‌شوند. نام فیلم نیز که ترکیبی از یک امپراتور فرانسوی و یک میوه معمولی ایرانی است، نشان از تناقضی عمدی دارد که می‌تواند استعاره‌ای از رویاهای بزرگ در پس‌زمینه زندگی‌های ساده و محقر باشد. این لایه‌های پنهان، می‌توانند مخاطب را بعد از پایان فیلم، همچنان درگیر پیام‌های آن نگه دارند و فیلم را از یک سرگرمی زودگذر به یک اثر ماندگار تبدیل کنند.
نگاهی به ترکیب بازیگران و تأثیر آن بر فروش
ترکیب بازیگران فیلم، یکی از اصلی‌ترین برگ‌های برنده آن در گیشه است. حضور سعید آقاخانی و امیر جعفری به عنوان دو کمدین محبوب، می‌تواند طیف وسیعی از مخاطبان را جذب کند. همچنین، حضور بازیگران شناخته‌شده‌ای چون غلامرضا نیکخواه، ناهید مسلمی و یوسف تیموری، می‌تواند نظر گروه‌های سنی مختلف را به خود جلب کند. به خصوص امید روحانی که سابقه بازی در آثار اجتماعی و کمدی را دارد، می‌تواند تعادل جالبی میان جدیت و طنز در فیلم برقرار کند. از سوی دیگر، حضور بازیگران جوان مانند شادی خلیلی و نیما نوری‌زاده، ترکیب فیلم را مدرن‌تر کرده است. به نظر می‌رسد که کارگردان، با انتخاب این بازیگران، به دنبال جذب هم مخاطبان عام سینما و هم مخاطبان خاص سینمای روشنفکری بوده است.
کیفیت فنی و نقش عوامل پشت صحنه
فیلمبرداری پوریا پیشوایی، یکی از نکات قابل‌توجه این اثر است. او که در فیلم‌های قبلی خود نیز سبکی خاص و قابل‌شناسایی داشته، احتمالاً این بار نیز با نماهای خاص و نورپردازی خلاقانه، فضایی متفاوت را به تصویر کشیده است. تدوین حسن ایوبی نیز که سابقه همکاری با بسیاری از کارگردانان مطرح سینما را دارد، می‌تواند ریتم مناسبی به فیلم بدهد و از کشش داستانی آن در طول فیلم جلوگیری کند. موسیقی بهنام راد نیز با توجه به فضای کمدی-اجتماعی فیلم، احتمالاً ترکیبی از ملودی‌های شاد و گاهی تلخ و تأملی خواهد بود که با روح فیلم هماهنگ است. جلوه‌های ویژه بصری والا حشمت‌نیا نیز، با توجه به حضور صحنه‌های سرقت و تعقیب‌وگریز، می‌تواند به باورپذیری این صحنه‌ها بیفزاید.
استقبال مخاطبان و پیش‌بینی فروش گیشه
با توجه به رویکرد تابستانی و فضای کمدی فیلم، پیش‌بینی می‌شود که «ناپلئون در باغ زردآلو» با استقبال خوب مخاطبان مواجه شود. فیلم‌های کمدی در ایران، همواره مخاطبان خاص خود را دارند و در صورت جلب رضایت منتقدان و مخاطبان عام، این فیلم می‌تواند به یکی از فیلم‌های پرفروش شهریور ماه تبدیل شود. همچنین، نام‌های آشنا و محبوب در ترکیب بازیگران، یک تضمین نسبی برای جذب مخاطب محسوب می‌شود. با این حال، رقابت با فیلم‌های دیگر در اکران تابستان، می‌تواند یک چالش جدی باشد. کارگردان و تهیه‌کننده، با اتکا به تیزرها و آنونس‌های جذاب، سعی کرده‌اند که مخاطب را ترغیب به دیدن فیلم کنند.
تأثیر فیلم بر سینمای اجتماعی و کمدی ایران
این فیلم، می‌تواند به عنوان یک اثر شاخص در سال‌های اخیر، الگویی برای تلفیق کمدی و نقد اجتماعی در سینمای ایران باشد. در سال‌های اخیر، سینمای ایران بیشتر به سمت فیلم‌های جدی اجتماعی یا کمدی‌های سطحی سوق پیدا کرده است و کمتر آثاری دیده می‌شوند که بتوانند هر دو وجه را در یک اثر ترکیب کنند. اگر «ناپلئون در باغ زردآلو» موفق شود پیام اجتماعی خود را در دل یک داستان کمدی و سرگرم‌کننده به خوبی منتقل کند، می‌تواند راهگشای فیلم‌سازان دیگر باشد و ژانر کمدی-اجتماعی را در ایران احیا کند.