انتقاد نپال از کمبود داده‌های چین: ۸۰۰ کشته، ۳ هزار مفقود: فاجعه سیل مرزی چین و نپال

آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:

سیل ویرانگر اخیر در مرز چین و نپال، که به دلیل فروپاشی بخشی از یک یخچال طبیعی رخ داد، تا کنون جان نزدیک به ۸۰۰ نفر را گرفته و بیش از ۳ هزار نفر را مفقود گذاشته است. این فاجعه، که حجم آب و گل‌ولای ناشی از آن حدود ۵ میلیون متر مکعب برآورد شده، نه تنها خسارات جانی سنگینی به بار آورد، بلکه زیرساخت‌های حیاتی مانند پل‌ها، بزرگراه‌ها و نیروگاه‌ها را نیز تخریب کرد.

مقام‌های نپالی اعلام کرده‌اند که این کشور سه ماه پیش از وقوع فاجعه، از چین درخواست داده‌های دقیق‌تری درباره تحرکات یخچال‌ها و سطح آب در منطقه تبت را داشته است. هدف از این درخواست، ایجاد سامانه‌ای برای هشدار زودهنگام در برابر بلایای طبیعی بود. با این حال، اطلاعات دریافتی از چین عمدتاً شامل پیش‌بینی بارش بود و داده‌های مورد نیاز نپال را پوشش نمی‌داد. در نشست روز ۶ خرداد در کاتماندو، مقامات و کارشناسان دو کشور درباره تقویت همکاری برای پایش سیل، وضعیت آب‌وهوا و خطرات مرتبط با یخچال‌های طبیعی گفت‌وگو کردند. تهیه فهرستی از دریاچه‌های یخچالی و ترسیم نقشه مناطق پرخطر از جمله موضوعات مطرح‌شده در این نشست بود. اما پس از مذاکرات، نپال دریافت که اطلاعات دریافتی به اندازه انتظار گسترده نیست.

سفارت چین در نپال در واکنش به انتقادها اعلام کرد که دو کشور در زمینه تبادل اطلاعات مربوط به بلایای فرامرزی «پیشرفت قابل توجهی» داشته‌اند و چین اطلاعات مهم را «به‌ موقع» در اختیار نپال قرار داده است. با این حال، مقام‌های نپالی تأکید کردند که محدودیت همکاری میان دو کشور عامل اصلی در وقوع یا ابعاد فاجعه نبوده است. چین ۱۲ روز پیش از حادثه هشدار داده بود که فعالیت سامانه موسمی می‌تواند بارندگی در نپال را افزایش دهد و خطر رانش زمین و سیلاب ناگهانی را در پی داشته باشد. اما مقام‌های نپالی می‌گویند اطلاعات چین عمدتاً شامل پیش‌بینی بارندگی شدید بود و داده‌های منظم درباره بهمن، رانش زمین، سطح آب و تحرک یخچال‌ها را شامل نمی‌شد.

فاجعه روز چهارشنبه پس از فروپاشی بخشی از یک یخچال طبیعی در منطقه‌ای که به‌ طور محدود پایش می‌شد، آغاز شد. برآوردهای اولیه نشان می‌دهد حدود ۵ میلیون متر مکعب یخ و سنگ از یخچال جدا شد و با سقوط صدها متری به کف دره، موج عظیمی از آب، گل، سنگ و رسوبات را به حرکت درآورد. سرعت وقوع حادثه اهمیت سامانه‌های هشدار زودهنگام را آشکار کرد. موج سیلاب حدود ساعت ۸:۳۲ صبح از یک گذرگاه مرزی در تبت عبور کرد. کمتر از نیم ساعت بعد، مقام‌های نپالی از وقوع سیل مطلع شدند، اما چند ایستگاه پایش از کار افتاده بودند. نخستین هشدار عمومی ساعت ۹:۱۳ برای تلفن‌های همراه ارسال شد. اکنون نپال قصد دارد از چین بخواهد توافقی مشابه سازوکار موجود میان نپال و هند برای تبادل داده‌ها ایجاد شود. مقام‌های این کشور خواستار دریافت اطلاعات مربوط به بارندگی و سطح رودخانه‌ها در فواصل ۱۰ دقیقه‌ای هستند تا در صورت بروز خطر، زمان بیشتری برای هشدار و تخلیه مناطق در معرض تهدید داشته باشند.

اهمیت داده‌های هیدرولوژیک در پیش‌بینی بلایای طبیعی

داده‌های هیدرولوژیک، به ویژه در مناطق کوهستانی مانند هیمالیا و تبت، نقش حیاتی در پیش‌بینی و مدیریت بلایای طبیعی دارند. یخچال‌های طبیعی در این مناطق به دلیل تغییرات آب‌وهوا و گرمایش جهانی در حال ذوب شدن هستند. این ذوب شدن می‌تواند منجر به تشکیل دریاچه‌های یخچالی شود که در صورت فروپاشی دیواره‌های یخچالی، سیلاب‌های عظیمی را به راه اندازد. نپال، به عنوان کشوری که در پایین‌دست این یخچال‌ها قرار دارد، به شدت به داده‌های دقیق و به‌روز درباره سطح آب، تحرکات یخچال‌ها و شرایط جوی وابسته است.

با این حال، داده‌های هیدرولوژیک تنها در صورت تبادل منظم و دقیق می‌توانند مؤثر باشند. نپال ادعا می‌کند که اطلاعات دریافتی از چین عمدتاً شامل پیش‌بینی بارش بوده و داده‌های مورد نیاز برای پایش یخچال‌ها و سطح آب را پوشش نمی‌داده است. این کمبود اطلاعات می‌تواند زمان واکنش به بلایای طبیعی را به شدت کاهش دهد و خسارات جانی و مالی را افزایش دهد. در مقابل، چین ادعا می‌کند که اطلاعات مهم را به‌ موقع در اختیار نپال قرار داده است. این اختلاف نظر نشان می‌دهد که چالش‌های بزرگی در زمینه تبادل داده‌ها و همکاری‌های فرامرزی وجود دارد. برای حل این مشکل، ایجاد توافقی برای تبادل منظم و دقیق داده‌ها ضروری است.

نقش یخچال‌های طبیعی در وقوع سیلاب‌ها

یخچال‌های طبیعی در مناطق کوهستانی مانند هیمالیا و تبت، به دلیل تغییرات آب‌وهوا و گرمایش جهانی، در حال ذوب شدن هستند. این ذوب شدن می‌تواند منجر به تشکیل دریاچه‌های یخچالی شود که در صورت فروپاشی دیواره‌های یخچالی، سیلاب‌های عظیمی را به راه اندازد. فروپاشی یخچال‌ها می‌تواند به دلیل عوامل مختلفی از جمله افزایش دما، بارندگی شدید و فعالیت‌های لرزه‌ای رخ دهد.

در فاجعه اخیر، فروپاشی بخشی از یک یخچال طبیعی در منطقه‌ای که به‌ طور محدود پایش می‌شد، منجر به آزاد شدن حدود ۵ میلیون متر مکعب یخ و سنگ شد. این حجم عظیم از مواد، با سقوط صدها متری به کف دره، موج عظیمی از آب، گل، سنگ و رسوبات را به حرکت درآورد. این سیلاب نه تنها خسارات جانی سنگینی به بار آورد، بلکه زیرساخت‌های حیاتی مانند پل‌ها، بزرگراه‌ها و نیروگاه‌ها را نیز تخریب کرد. پایش منظم و دقیق یخچال‌ها می‌تواند به شناسایی مناطق پرخطر و پیش‌بینی فروپاشی‌های احتمالی کمک کند. با این حال، پایش یخچال‌ها در مناطق دورافتاده و کوهستانی با چالش‌های زیادی همراه است. استفاده از فناوری‌های مدرن مانند سنجش از دور و سیستم‌های هشدار زودهنگام می‌تواند به بهبود این فرآیند کمک کند.

چالش‌های همکاری فرامرزی در مدیریت بلایای طبیعی

همکاری فرامرزی در مدیریت بلایای طبیعی، به ویژه در مناطق مرزی، با چالش‌های زیادی همراه است. نپال و چین، به عنوان دو کشوری که در منطقه هیمالیا قرار دارند، به شدت به هم وابسته هستند. با این حال، اختلافات سیاسی و عدم اعتماد متقابل می‌تواند مانع از تبادل مؤثر اطلاعات شود. نپال ادعا می‌کند که اطلاعات دریافتی از چین کافی نبوده است، در حالی که چین ادعا می‌کند که اطلاعات مهم را به‌ موقع در اختیار نپال قرار داده است.

این اختلاف نظر نشان می‌دهد که چالش‌های بزرگی در زمینه تبادل داده‌ها و همکاری‌های فرامرزی وجود دارد. برای حل این مشکل، ایجاد توافقی برای تبادل منظم و دقیق داده‌ها ضروری است. علاوه بر این، تفاوت در استانداردها و روش‌های پایش می‌تواند مانع از تبادل مؤثر اطلاعات شود. برای مثال، چین ممکن است از روش‌ها و فناوری‌های متفاوتی برای پایش یخچال‌ها و سطح آب استفاده کند. این تفاوت‌ها می‌تواند منجر به عدم سازگاری داده‌ها و دشواری در تحلیل آن‌ها شود.

اهمیت سامانه‌های هشدار زودهنگام

سامانه‌های هشدار زودهنگام نقش حیاتی در کاهش خسارات جانی و مالی ناشی از بلایای طبیعی دارند. در فاجعه اخیر، موج سیلاب حدود ساعت ۸:۳۲ صبح از یک گذرگاه مرزی در تبت عبور کرد. کمتر از نیم ساعت بعد، مقام‌های نپالی از وقوع سیل مطلع شدند، اما چند ایستگاه پایش از کار افتاده بودند. نخستین هشدار عمومی ساعت ۹:۱۳ برای تلفن‌های همراه ارسال شد.

این مثال نشان می‌دهد که سرعت وقوع حادثه اهمیت سامانه‌های هشدار زودهنگام را آشکار می‌کند. با این حال، برای مؤثر بودن این سامانه‌ها، نیاز به داده‌های دقیق و به‌روز است. نپال اکنون خواستار دریافت اطلاعات مربوط به بارندگی و سطح رودخانه‌ها در فواصل ۱۰ دقیقه‌ای است تا در صورت بروز خطر، زمان بیشتری برای هشدار و تخلیه مناطق در معرض تهدید داشته باشد. علاوه بر این، سامانه‌های هشدار زودهنگام باید با زیرساخت‌های محلی و جامعه محلی هماهنگ باشند. برای مثال، ارسال هشدارها از طریق پیامک یا اپلیکیشن‌های موبایل می‌تواند به اطلاع‌رسانی سریع‌تر کمک کند. با این حال، در مناطقی که دسترسی به اینترنت یا شبکه‌های تلفن همراه محدود است، نیاز به روش‌های جایگزین مانند آژیرها یا سیستم‌های هشدار دهانی وجود دارد.

تأثیر تغییرات آب‌وهوا بر بلایای طبیعی در منطقه هیمالیا

تغییرات آب‌وهوا و گرمایش جهانی تأثیرات قابل توجهی بر یخچال‌های طبیعی در منطقه هیمالیا و تبت داشته است. ذوب یخچال‌ها در چند دهه اخیر شتاب گرفته و پوشش برف در این مناطق کاهش یافته است. این تغییرات می‌تواند احتمال وقوع سیل، رانش زمین و دیگر بلایای طبیعی را افزایش دهد. کارشناسان هشدار می‌دهند که کاهش پوشش برف و تغییر الگوی بارش می‌تواند منجر به افزایش دما و ذوب سریع‌تر یخچال‌ها شود. این ذوب شدن می‌تواند منجر به تشکیل دریاچه‌های یخچالی شود که در صورت فروپاشی دیواره‌های یخچالی، سیلاب‌های عظیمی را به راه اندازد.

علاوه بر این، تغییرات آب‌وهوا می‌تواند منجر به افزایش بارندگی و وقوع سیلاب‌های ناگهانی شود. برای مقابله با این چالش‌ها، نیاز به همکاری‌های بین‌المللی و تبادل داده‌ها وجود دارد. نپال و چین، به عنوان دو کشوری که در منطقه هیمالیا قرار دارند، باید با هم همکاری کنند تا داده‌های دقیق و به‌روز درباره یخچال‌ها، سطح آب و شرایط جوی را تبادل کنند. این همکاری می‌تواند به پیش‌بینی بهتر بلایای طبیعی و کاهش خسارات جانی و مالی کمک کند.