آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
در فضایی که هر روز ابعاد تازه‌ای از درگیری لفظی و نظامی میان ایران و آمریکا نمایان می‌شود، این بار معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده، با لحنی فراتر از دیپلماسی و نزدیک به اعلان جنگ، پشت تریبون ظاهر شده است. جی‌دی ونز، در یک نشست خبری پرسروصدا، ضمن توصیه‌ای که آن را «نصیحت» به ایرانی‌ها خواند، به صراحت گفت: «دست از دیوانه‌بازی بردارید» و افزود که هدف آمریکا «شکست ایران برای نجات کشتی‌ها» است.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ونز در پاسخ به خبرنگاری که درباره‌ی زمان قیام ایرانی‌ها از زبان ترامپ سؤال کرده بود، ضمن طفره‌رفتن از پاسخ مستقیم، بر راهبرد نظامی آمریکا در منطقه تأکید کرد و آن را تنها راه حل دانست. ونز در ادامه‌ی ادعاهای خود، گفت که کشورهای عربی حاشیه‌ی خلیج‌فارس به آمریکا هشدار داده‌اند که «اگر اینجا را ترک کنید، بدترین اتفاق ممکن رخ خواهد داد» و این را نشانه‌ای برای تداوم حضور نظامی واشنگتن در منطقه معرفی کرد. او همچنین اظهار کرد که دیشب «۱۵ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده است» تا نشان دهد که فشار نظامی آمریکا در حال نتیجه‌دهی است و مسیر کشتیرانی، کم‌کم به روال عادی بازمی‌گردد.
در بخش دیگری از سخنانش، ونز توانایی ایران برای مختل کردن زندگی عادی آمریکایی‌ها را «بسیار محدود، اما نه صفر» ارزیابی کرد و با لحنی تحقیرآمیز از «دیوانه‌بازی» ایرانی‌ها سخن گفت و آن را بی‌نتیجه خواند. معاون ترامپ همچنین مدعی شد که چین، با وجود اختلافات سیاسی با آمریکا، برای اعمال فشار بر ایران، همکاری خود را با واشنگتن ادامه خواهد داد و حتی ترامپ شخصاً با رئیس‌جمهور چین مکالمه کرده است تا از اختصاص هرگونه امتیاز اقتصادی به ایران جلوگیری کند. در این گزارش، همه‌ی اظهارات جنجالی جی‌دی ونز، واکنش‌های احتمالی ایران و تحلیل کارشناسان روابط بین‌الملل درباره‌ی لحن و محتوای این سخنان را مرور می‌کنیم.
تحلیل لحن و رویکرد ونز؛ نمایش قدرت یا آماده‌سازی افکار عمومی؟
لحن ونز در این نشست خبری، به هیچ وجه لحن یک مقام دیپلماتیک نبود و بیشتر به یک فرمانده میدان نبرد شباهت داشت. استفاده از واژه‌هایی مانند «دیوانه‌بازی» و «شکست ایران»، نشان از یک استراتژی رسانه‌ای برای آماده‌سازی افکار عمومی برای یک رویارویی نظامی احتمالی دارد. از سوی دیگر، تأکید بر اینکه کشورهای منطقه از آمریکا خواسته‌اند که منطقه را ترک نکند، نشان‌دهنده‌ی تلاش برای مشروعیت‌بخشی به حضور نظامی واشنگتن و همراه‌سازی متحدان عربی است. اما این رویکرد، در شرایطی که ایران بارها بر توانایی خود در بستن تنگه هرمز و مقابله با تهدیدات تأکید کرده، می‌تواند به جای بازدارندگی، به تشدید تنش دامن بزند و منطقه را به سمت یک رویارویی تمام‌عیار سوق دهد.
ادعای عبور ۱۵ میلیون بشکه نفت؛ واقعیت یا جنگ روانی؟
ونز با مطرح کردن ماجرای عبور ۱۵ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز در شب گذشته، تلاش کرد تا نشان دهد که فشار نظامی آمریکا و تهدیدات اخیر، نتیجه‌بخش بوده و مسیر کشتیرانی به روال عادی بازگشته است. با این حال، تحلیلگران نفتی معتقدند که این رقم، فراتر از ظرفیت معمول عبوری از تنگه هرمز است و احتمالاً با هدف ایجاد یک جوّ مثبت روانی در بازارهای انرژی و کاهش قیمت نفت، مطرح شده است. این ادعا، با توجه به داده‌های شرکت‌های ردیابی نفت‌کش‌ها که نشان از کاهش محسوس ترددها دارند، در تناقض آشکار قرار دارد و می‌توان آن را بخشی از یک جنگ روانی گسترده‌تر علیه ایران ارزیابی کرد.
تناقض در مواضع؛ مذاکره یا جنگ؟
ونز در حالی از هرگونه مذاکره با ایران تا زمان توقف حملات به کشتی‌ها خودداری کرده است که در بخش دیگری از سخنانش، اذعان کرده که توانایی ایران برای مختل کردن زندگی عادی آمریکایی‌ها «صفر نیست». این دوگانه‌گویی در مواضع، نشان از یک استراتژی سیاست خارجی دوگانه دارد که از یک سو در پی کاهش هزینه‌های حضور نظامی و از سوی دیگر، به دنبال کسب امتیاز از طریق تهدید و فشار است. تجربه‌ی سال‌های اخیر نشان داده است که ایران در برابر تهدیدات، نه تنها عقب‌نشینی نکرده، بلکه با افزایش توان بازدارندگی خود، هزینه‌های هرگونه اقدام نظامی را برای طرف مقابل، به شدت بالا برده است.
نقش چین و همکاری با آمریکا؛ واقعیت یا سناریوی موازی؟
ونز مدعی شد که چین با وجود اختلافات سیاسی با آمریکا، برای اعمال فشار بر ایران، با واشنگتن همکاری می‌کند و حتی ترامپ شخصاً با رئیس‌جمهور چین درباره‌ی عدم اختصاص امتیاز به ایران، گفت‌وگو کرده است. این ادعا، در حالی مطرح می‌شود که چین یکی از اصلی‌ترین خریداران نفت ایران است و در سال‌های اخیر، علی‌رغم تحریم‌های آمریکا، روابط تجاری خود را با تهران حفظ کرده است. چنین اظهاراتی، می‌تواند تلاشی برای القای انزوای بیشتر ایران و تحت فشار قراردادن تهران باشد، اما احتمالاً با واقعیت روابط پکن و تهران، فاصله‌ی زیادی دارد.
واکنش احتمالی ایران و سناریوهای پیش رو
با توجه به لحن تند ونز و ادعاهای جنگ‌افروزانه‌ی او، انتظار می‌رود که ایران نیز با واکنشی قاطع و متناسب، پاسخ دهد. این واکنش می‌تواند در سطوح دیپلماتیک (از طریق نامه‌نگاری به سازمان ملل و محکومیت این اظهارات)، نظامی (با افزایش مانورهای نظامی در منطقه یا تشدید اقدامات بازدارندگی در تنگه هرمز) و یا رسانه‌ای (با انتشار بیانیه‌های تند علیه مقامات آمریکایی) صورت گیرد.