پنج شنبه / ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ / ۲۲:۵۸
کد خبر: 41447
گزارشگر: 548
۱۵۸۸
۳
۰
۲
عشقی ساده در دل شهری شلوغ

نقد فیلم «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت»

پوستر فیلم عاشقانه ای برای سرباز وظیفه رحمت - مهران رجبی و احمد مهرانفر و آتیلا پسیانی
فیلم «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» یک کمدی عاشقانه به کارگردانی و فیلمنامه‌نویسی پوریا آذربایجانی و تهیه‌کنندگی مهدی عابدین است که در سال ۱۳۸۹ تولید شده و ماجرای سربازی به نام رحمت را روایت می‌کند؛ جوانی ساده‌دل و مصمم که برای رسیدن به نامزدش ریحانه، با دردسرها و سوءتفاهم‌های متعددی روبه‌رو می‌شود. احمد مهرانفر در نقش رحمت، یکی از درخشان‌ترین بازی‌های کارنامه خود را ارائه داده و آتیلا پسیانی، نیره فراهانی، حسین سلیمانی، مهران رجبی و مانا گل‌محمدی نیز از دیگر بازیگران این فیلم هستند. فیلم در فرمت ویدئویی تصویربرداری شده و کارگردان درباره آن گفته است که علاقه خاصی به فیلم‌های دهه ۶۰ و ۷۰ دارد و این فیلم را با همان حال و هوا ساخته است.

آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:

پوریا زرشناس

 

 

 

 

 

 

دکتر پوریا زرشناس - دبیر ارشد تحریریه آسیانیوز ایران

«عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» یک کمدی عاشقانه ایرانی به کارگردانی و فیلمنامه‌نویسی پوریا آذربایجانی و تهیه‌کنندگی مهدی عابدین است که در سال ۱۳۸۹ تولید شده و ماجرای سربازی به نام رحمت را روایت می‌کند؛ جوانی ساده‌دل و مصمم که تمام تلاش خود را به کار می‌گیرد تا به ریحانه برسد و آرزوی ازدواج با او را محقق کند. این مسیر، او را با مجموعه‌ای از دردسرها، سوءتفاهم‌ها و موقعیت‌های پیش‌بینی‌نشده روبه‌رو می‌کند که در کنار لحظات طنز، جنبه‌های احساسی داستان را نیز پررنگ می‌سازند. فیلم با تکیه بر فضای صمیمی، شخصیت‌های مردمی و روایت روان، تقابل عشق، وظیفه و موانع روزمره را به شکلی سرگرم‌کننده به تصویر می‌کشد و بدون افشای سرانجام، مخاطب را همراه قهرمان خود نگه می‌دارد.

این فیلم که با ترکیب موقعیت‌های کمیک و عاطفی، روایتی گرم و خوش‌ریتم از امید و پایداری ارائه می‌دهد، در نشست خبری خود با حضور پوریا آذربایجانی کارگردان، تینا پاکروان مجری طرح، نیره فراهانی، حسین سلیمانی و بهروز قادری به عنوان بازیگران، هادی شلالوند مدیر تصویربرداری و بهزاد مصلح تدوینگر همراه بود. کارگردان فیلم به خاطر اکران بد فیلم در سالن از همه پوزش خواست و عنوان کرد: «من هم هنگام تماشای فیلم بسیار ناراحت شدم. باید همین جا بگویم که ممکن است خیلی‌ها مدیر فیلمبرداری را مقصر بدانند ولی باید علت را جای دیگری جستجو کرد.» وی در رابطه با فیلم خود اشاره کرد: «من به ژانر اجتماعی علاقه‌مندم و خوشحالم توانستم این فیلم را بدون ممیزی به نمایش درآورم.» آذربایجانی افزود: «با اینکه فیلم ویدیویی است اما برای تلویزیون ساخته نشده و ما در صددیم بتوانیم "عاشقانه‌ای برای یک سرباز وظیفه رحمت" را روی پرده سینماها نمایش دهیم.»

خلاصه داستان فیلم

داستان فیلم درباره رحمت، سرباز جوانی است که برای گذراندن دوره مرخصی‌اش به تهران بازمی‌گردد. او متوجه حقایق تازه‌ای درباره نامزدش ریحانه می‌شود. رحمت که جوانی ساده‌دل و مصمم است، تلاش می‌کند به ریحانه برسد و آرزوی ازدواج با او را محقق کند، اما در این مسیر با مجموعه‌ای از دردسرها، سوءتفاهم‌ها و موقعیت‌های پیش‌بینی‌نشده روبرو می‌شود. کارگردان درباره داستان فیلم گفته است: «این فیلم داستان سرباز ترکی را روایت می‌کند که به تهران و نزد نامزدش ریحانه می‌آید. اما متوجه می‌شود که برخورد خانواده دختر با او تغییر کرده و می‌خواهند دختر را به شخص دیگری شوهر دهند. او همه تلاش خود را می‌کند که این اتفاق نیفتد اما متوجه می‌شود که دلایل دیگری برای ازدواج دختر وجود دارد. این فیلم به شدت فیلم احساسی، آبرومند و دوست‌داشتنی برای من است.»


احمد مهرانفر در نقش رحمت، یکی از درخشان‌ترین بازی‌های کارنامه خود را ارائه داده است. آذربایجانی درباره بازی او گفته است: «بازی احمد مهرانفر در این فیلم بسیار خوب است. تا به حال هرکس که این فیلم را دیده همین نظر را داشته است. بعضی از کسانی که فیلم را دیده‌اند ابتدا باور نمی‌کردند که او احمد مهرانفر است بلکه تصور می‌کردند که ما از یک سرباز ترک که نابازیگر است استفاده کرده‌ایم.» این اظهارنظر نشان می‌دهد که مهرانفر چقدر در نقش خود فرو رفته و توانسته شخصیتی باورپذیر و ملموس خلق کند. آتیلا پسیانی نیز که از ابتدا مورد علاقه کارگردان برای همکاری بود، در این فیلم حضور یافته و نیره فراهانی، حسین سلیمانی، مهران رجبی، محسن قاضی مرادی، نقی سیف جمالی، بهروز قادری و مانا گل‌محمدی نیز از دیگر بازیگران این فیلم هستند.

آذربایجانی درباره انتخاب بازیگران گفته است: «من از ابتدا علاقه‌مند بودم با آتیلا پسیانی همکاری کنم. خوشبختانه به دلیل ارتباط دوستانه‌ای که با او داشتم قبول کرد در این فیلم بازی کند. برای نقش سرباز می‌خواستیم از یک نابازیگر و یا بازیگر کمتر شناخته شده استفاده کنیم اما به دلیل کمبود وقت چون مهرانفر را از قبل می‌شناختم به او برای بازی در نقش سرباز پیشنهاد دادم و خوشبختانه او وقت آزاد و فیلمنامه را دوست داشت، پذیرفت در کنار ما باشد.» وی افزود: «به جرأت می‌توانم بگویم مهرانفر یکی از بهترین بازیگران مرد سینما است و اگر به متن اعتماد کند و کارگردان هم به او اعتماد کند بهترین کارش را ارائه می‌دهد. برای نقش دختر علاقه‌مند بودم از بازیگر چهره استفاده نکنم. درست است فیلم درباره دختر است اما او زیاد نقش اصلی به لحاظ مدت حضور در فیلم ندارد، ترجیح می‌دادم بازیگر نقش ریحانه چهره‌ای معصوم و شهرستانی داشته باشد. بنابراین برای این نقش از مانا گل‌محمدی استفاده کردیم که فکر می‌کنم خیلی خوب جواب داده است.»

فیلم «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» در فرمت ویدئویی تصویربرداری شده است. آذربایجانی درباره این موضوع گفته است: «این فیلم در فرمت ویدئویی تصویربرداری شده است. همچنین پروانه و بودجه‌ای که برای این فیلم در نظر گرفته شده بود از ابتدا به صورت فیلم سینمایی نبود. حساسیت زیادی برای ساخت این فیلم ویدیویی داشتیم، قصه و اجرای فیلم هم بسیار خوب انجام شده است نتیجه فیلم مانند یک فیلم ویدیویی تلویزیونی در نیامده است. من از ساخت این فیلم، بازی بازیگران و عوامل راضی هستم.» وی درباره چگونگی نمایش فیلم گفت: «این فیلم داستانی متعلق به تلویزیون نیست اما ممکن است تلویزیون حق پخش آن را از تهیه‌کننده خریداری کند. اما در حال حاضر ما درخواست تشکیل شورای سه نفره برای صدور اجازه تبدیل فیلم به نسخه ۳۵ میلی‌متری را داده‌ایم که امیدوارم با عنایت مسئولان این اتفاق روی دهد.» آذربایجانی درباره چگونگی نگارش فیلمنامه این فیلم توضیح داده است: «فیلمنامه این فیلم مربوط به سال ۸۴ است. این فیلم همان سال‌ها قرار بود به تهیه‌کنندگی محمدرضا تخت‌کشیان ساخته شود اما متأسفانه فیلمنامه در تلویزیون موفق به دریافت کد ساخت نشد و تولید آن به دلیل مسافرت‌های من به فستیوال‌های مختلف خارجی و درگیری برای ساخت "روایت‌های ناتمام" به تعویق افتاد. امسال دوباره درگیر ساخت این پروژه شدم و با کامل‌تر کردن فیلمنامه تابستان فیلم را در جنوب شهر تهران کلید زدیم.» وی افزود: «من علاقه خاصی به فیلم‌های دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ دارم، این فیلم را با همان حال و هوا ساختم. داستان فیلم کاملاً معاصر و امروزی است، اما فضای آن متعلق به دهه ۶۰ است. در واقع این فیلم وامدار سینمای دهه ۶۰ و فیلم‌هایی نظیر "سایه خیال" است.»

از منظر عوامل فنی، فیلم در سطح قابل قبولی قرار دارد. تصویربرداری هادی شلالوند با نماهای متنوع و بعضاً خلاقانه، توانسته فضای احساسی و اجتماعی فیلم را به خوبی بازآفرینی کند. خود شلالوند در نشست خبری اظهار داشت: «کار با پوریا آذربایجانی راحت بود و من سعی کردم رنگ و نور صحنه را موازی با آهنگ و متن داستان پیش ببرم اما اجرای این چنینی فیلم بسیار مرا ناراحت کرد.» این اظهارنظر نشان می‌دهد که حتی عوامل فنی نیز از کیفیت اکران فیلم رضایت کامل نداشته‌اند. صدابرداری روح‌اله جعفر یگلو، طراحی صحنه و لباس امیرحسین قدسی و تدوین بهزاد مصلح نیز در خدمت ایجاد فضایی صمیمی و باورپذیر بوده‌اند.

حسین سلیمانی، یکی از بازیگران فیلم، در نشست خبری گفت: «سه سال پیش که این فیلمنامه را خواندم از کارگردان خواستم که این نقش را بازی کنم، در این مدت در چند کار با آقای آذربایجانی همکاری کردم و سرانجام وقتی قرار شد این فیلم ساخته شود این نقش به من واگذار شد.» بهروز قادری نیز اظهار داشت: «سینمای امروز ما بسیار شیک شده است و لازم است کمی هم از میدان ونک پایین‌تر بیاییم و زندگی واقعی مردم را به تصویر بکشیم.» تینا پاکروان، مجری طرح، نیز درباره همکاری با کارگردانان جوان گفت: «همکاری با کارگردانان جوان به اندازه پیشکسوتان مشکل است. در کنار پیشکسوتان فکر می‌کنم هرکاری که انجام می‌دهم باز هم کم است و در همراهی با جوانان انرژی آنها مرا بر آن می‌دارد بیشتر تلاش کنم.» وی اشاره کرد: «رابطه‌های امروزی بیشتر اینترنتی شده و افراد احساسات خود را به فردی که نمی‌بینند و ساخته تصوراتشان است ابراز می‌کنند. به همین خاطر جایی برای برقراری احساس بین دو آدم باقی نمی‌ماند.»

در نهایت، «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» را می‌توان فیلمی دانست که با وجود محدودیت‌های تولید و کیفیت نه‌چندان مطلوب اکران، توانسته با تکیه بر بازی درخشان احمد مهرانفر، فضاسازی مناسب و پرداختن به موضوعی ساده اما تأثیرگذار، اثری قابل تأمل و سرگرم‌کننده خلق کند. این فیلم نشان می‌دهد که سینمای ایران، هنوز ظرفیت‌های ناشناخته‌ای برای روایت داستان‌های ساده و انسانی دارد و اگر فیلمسازان با دقت و وسواس بیشتری به سراغ این سوژه‌ها بروند، می‌توانند آثاری ماندگار و تأثیرگذار تولید کنند. آذربایجانی با ساخت این فیلم، علاقه خود به سینمای دهه ۶۰ و ۷۰ را به نمایش گذاشته و تلاش کرده تا فضایی صمیمی و مردمی را خلق کند. امید که در آینده، شاهد آثار بهتری از این کارگردان جوان باشیم.

ساختار روایی و پیرنگ فیلمنامه

«عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» از یک پیرنگ کلاسیک و خطی پیروی می‌کند که بر پایه «عشق»، «موانع» و «تلاش برای رسیدن» استوار شده است. داستان از نقطه‌ای شروع می‌شود که شخصیت اصلی (رحمت) برای گذراندن دوره مرخصی‌اش به تهران بازمی‌گردد و متوجه حقایق تازه‌ای درباره نامزدش ریحانه می‌شود. این ساختار که یادآور بسیاری از کمدی‌های عاشقانه ایرانی است، به خوبی با فضای فیلم و پیام آن هماهنگی دارد. فیلمنامه در سه پرده مشخص، از معرفی شخصیت و وضعیت اولیه، تا طرح بحران اصلی (تغییر برخورد خانواده دختر و تلاش رحمت برای رسیدن به ریحانه) و نهایتاً گره‌گشایی و پیامدها، پیش می‌رود و مخاطب را با خود همراه می‌سازد. سرمایه اصلی فیلم، همین موقعیت دراماتیک است که آذربایجانی می‌داند چگونه اطلاعات را قطره‌قطره وارد روایت کند و در بخش‌هایی، تعلیق را به موتور حرکت قصه تبدیل کند.

با این حال، فیلمنامه در برخی نقاط دچار ضعف و پراکندگی می‌شود. مسئله جدی‌تر «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» به زبان اجرایی آن برمی‌گردد. فیلم در بسیاری از لحظات، حس یک اثر سینمایی خوش‌ساخت را دارد اما در برخی نقاط، ریتم فیلم دچار افت می‌شود و برخی موقعیت‌ها، آن‌چنان که باید، از ظرافت و عمق کافی برخوردار نیستند. زمینه‌چینی طولانی ابتدای فیلم نیز قابل نقد است. بخش‌هایی از این مقدمه را می‌توان حذف کرد، بدون آنکه به استخوان‌بندی روایت آسیب جدی وارد شود. حتی به نظر می‌رسد نقطه عطف فیلم می‌توانست از جایی که رحمت با حقایق تازه درباره ریحانه روبه‌رو می‌شود، آغاز شود؛ جایی که روایت امکان ورود مستقیم‌تری به بحران پیدا می‌کند. چنین انتخابی می‌توانست ریتم فیلم را نیز فشرده‌تر کند. از منظر ساختار سه‌پرده‌ای، فیلم در پرده اول به معرفی موقعیت و شخصیت‌ها می‌پردازد، در پرده دوم با گره‌های متعدد مواجه می‌شود و در پرده سوم، سعی در گره‌گشایی دارد. اما این گره‌گشایی، در پایان‌بندی فیلم، چنان شتاب‌زده و بدون بسترچینی است که مخاطب را قانع نمی‌کند. در ادامه نیز، ورود شخصیت‌های متعدد و غیرضرور، از قدرت پایان‌بندی می‌کاهد. «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» ظرفیت آن را داشت که با تمرکز بر بحران رحمت و پیامدهای انتخاب‌هایش، با یک یا چند خرده‌روایت دقیق و تأثیرگذار به پایان برسد؛ نه اینکه برای جمع‌بندی، اطلاعات و شخصیت‌های تازه‌ای را وارد میدان کند. با این وجود، فیلم در مجموع، به دلیل بازی‌های خوب و فضاسازی مناسب، توانسته مخاطب را با خود همراه کند و تجربه‌ای قابل قبول برای بیننده رقم بزند.

کارگردانی و مدیریت بازیگران

پوریا آذربایجانی در «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» نشان داده که با وجود تجربه قابل توجه در فیلم‌های قبلی، در برخی جنبه‌های کارگردانی دچار ضعف است. او می‌کوشد یک مسئله اجتماعی را در قالب یک قصه عاشقانه و مخاطب‌محور روایت کند؛ انتخابی که در شرایط امروز سینمای ایران، خود واجد اهمیت است. فیلم می‌خواهد هم قصه بگوید و هم درباره عشق، بحران و انتخاب‌های اخلاقی سخن بگوید و همین تلاش، نقطه آغاز خوانش جامعه‌شناختی آن است. آذربایجانی با پشتوانه فیلم‌های قبلی و همکاری با بازیگران توانمند، با تسلط نسبی وارد این پروژه شده است. با این حال، در برخی نقاط، کارگردانی دچار تزلزل می‌شود و کنترل ریتم را تا حدودی از دست می‌دهد. میزانسن‌ها در برخی نقاط چندان دقیق نیست و حرکت دوربین، گاه به جای تأکید بر احساسات شخصیت‌ها، صرفاً به ثبت دیالوگ‌ها می‌پردازد که این امر، از پویایی صحنه‌ها می‌کاهد.

احمد مهرانفر در نقش اصلی فیلم، یکی از درخشان‌ترین بازی‌های کارنامه خود را ارائه داده است. آذربایجانی درباره بازی او گفته است: «بازی احمد مهرانفر در این فیلم بسیار خوب است. تا به حال هرکس که این فیلم را دیده همین نظر را داشته است. بعضی از کسانی که فیلم را دیده‌اند ابتدا باور نمی‌کردند که او احمد مهرانفر است بلکه تصور می‌کردند که ما از یک سرباز ترک که نابازیگر است استفاده کرده‌ایم.» این اظهارنظر نشان می‌دهد که مهرانفر چقدر در نقش خود فرو رفته و توانسته شخصیتی باورپذیر و ملموس خلق کند. آتیلا پسیانی نیز که از ابتدا مورد علاقه کارگردان برای همکاری بود، در این فیلم حضور یافته و توانسته به جذابیت فیلم بیفزاید.

آذربایجانی درباره انتخاب بازیگران گفته است: «من از ابتدا علاقه‌مند بودم با آتیلا پسیانی همکاری کنم. خوشبختانه به دلیل ارتباط دوستانه‌ای که با او داشتم قبول کرد در این فیلم بازی کند. برای نقش سرباز می‌خواستیم از یک نابازیگر و یا بازیگر کمتر شناخته شده استفاده کنیم اما به دلیل کمبود وقت چون مهرانفر را از قبل می‌شناختم به او برای بازی در نقش سرباز پیشنهاد دادم و خوشبختانه او وقت آزاد و فیلمنامه را دوست داشت، پذیرفت در کنار ما باشد.» وی افزود: «به جرأت می‌توانم بگویم مهرانفر یکی از بهترین بازیگران مرد سینما است و اگر به متن اعتماد کند و کارگردان هم به او اعتماد کند بهترین کارش را ارائه می‌دهد. برای نقش دختر علاقه‌مند بودم از بازیگر چهره استفاده نکنم. درست است فیلم درباره دختر است اما او زیاد نقش اصلی به لحاظ مدت حضور در فیلم ندارد، ترجیح می‌دادم بازیگر نقش ریحانه چهره‌ای معصوم و شهرستانی داشته باشد. بنابراین برای این نقش از مانا گل‌محمدی استفاده کردیم که فکر می‌کنم خیلی خوب جواب داده است.»

فیلم‌برداری، موسیقی و فضاسازی

هادی شلالوند به عنوان مدیر تصویربرداری، با بهره‌گیری از نماهای متنوع و بعضاً خلاقانه، توانسته فضای احساسی و اجتماعی فیلم را به خوبی بازآفرینی کند. خود شلالوند در نشست خبری اظهار داشت: «کار با پوریا آذربایجانی راحت بود و من سعی کردم رنگ و نور صحنه را موازی با آهنگ و متن داستان پیش ببرم اما اجرای این چنینی فیلم بسیار مرا ناراحت کرد.» این اظهارنظر نشان می‌دهد که حتی عوامل فنی نیز از کیفیت اکران فیلم رضایت کامل نداشته‌اند. فیلم در بسیاری از لحظات، حس یک اثر سینمایی خوش‌ساخت را دارد و این مسئله، بیش از هر چیز به جنس قاب‌ها و میزانسن‌ها برمی‌گردد. فضای شهری و لوکیشن‌های فیلم، با نورپردازی مناسب و ترکیب‌بندی دقیق، به ایجاد حس تعلیق و انتظار کمک کرده‌اند.

موسیقی فیلم نیز یکی از نقاط قوت آن است. موسیقی متن که با فضای احساسی و دراماتیک فیلم هماهنگی خوبی دارد، به احساسات مخاطب عمق بخشیده و لحظات حساس فیلم را تأثیرگذارتر کرده است. طراحی و ترکیب صدا نیز در ایجاد فضایی واقع‌گرایانه و باورپذیر نقش مؤثری داشته است و به خوبی توانسته صداهای محیطی، به ویژه صدای ترافیک و هیاهوی شهر، را به مخاطب منتقل کند. تدوین بهزاد مصلح نیز در حفظ ریتم فیلم و ایجاد تعلیق در لحظات کلیدی، عملکرد قابل قبولی داشته است، هرچند که در برخی نقاط، فیلم دچار افت ریتم می‌شود. با این حال، فیلم در برخی نقاط از نظر بصری دچار ضعف می‌شود. برخی نماها و قاب‌بندی‌ها، آن‌چنان که باید، خلاقانه و تأثیرگذار نیستند و گاه به سطحی‌ترین شکل ممکن از یک موقعیت استفاده شده است. همچنین در برخی سکانس‌ها، نورپردازی و ترکیب‌بندی، آن‌چنان که انتظار می‌رود، حرفه‌ای نیست و از پتانسیل کامل لوکیشن‌ها استفاده نشده است. با این وجود، در مجموع، فیلم‌برداری، موسیقی و فضاسازی فیلم «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت»، در خدمت ایجاد فضایی احساسی و تأثیرگذار بوده و به جذابیت اثر افزوده‌اند.

مضمون عشق، سادگی و پایداری

«عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» در لایه‌های مضمونی خود، به یکی از مهم‌ترین مسائل انسانی می‌پردازد: عشق و پایداری در برابر موانع. فیلم تصویری از جوانی ارائه می‌دهد که برای رسیدن به عشق خود، دست به هر تلاشی می‌زند و در این مسیر با دردسرها و سوءتفاهم‌های متعددی روبه‌رو می‌شود. این نکته از منظر روان‌شناختی اهمیت زیادی دارد. در شرایطی که فرد با موانع متعدد روبه‌رو می‌شود، چه چیزی می‌تواند او را به ادامه راه وادار کند؟ پاسخ فیلم، عشق و سادگی است. رحمت با وجود همه مشکلات، دست از تلاش برنمی‌دارد و در نهایت، به آنچه می‌خواهد می‌رسد.

کارگردان درباره فضای فیلم گفته است: «من علاقه خاصی به فیلم‌های دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ دارم، این فیلم را با همان حال و هوا ساختم. داستان فیلم کاملاً معاصر و امروزی است، اما فضای آن متعلق به دهه ۶۰ است. در واقع این فیلم وامدار سینمای دهه ۶۰ و فیلم‌هایی نظیر "سایه خیال" است.» این نگاه نوستالژیک، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مضمونی فیلم است که آن را از بسیاری آثار مشابه متمایز می‌کند. فیلم به جای پرداختن به پیچیدگی‌های روابط مدرن، به سراغ سادگی و صمیمیت روابط دهه ۶۰ می‌رود و همین سادگی، به جذابیت آن می‌افزاید.

در مرکز این بحران، عشق و مفهوم پایداری قرار دارد. «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» نشان می‌دهد اگر این الگوی عشق بدون توجه به موانع و پیامدهای تصمیم ادامه پیدا کند، ممکن است نتیجه‌ای معکوس داشته باشد. فردی که قرار است به واسطه عشق نجات یابد، می‌تواند دقیقاً به دلیل همان عشق وارد مرحله فروپاشی شود. این نکته، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مضمونی فیلم است که آن را از بسیاری آثار مشابه متمایز می‌کند. با این حال، فیلم در پرداخت این مضمون، گاه به سطحی‌نگری می‌افتد و از واکاوی عمیق‌تر آن خودداری می‌کند. بهروز قادری، یکی از بازیگران فیلم، در این باره گفته است: «سینمای امروز ما بسیار شیک شده است و لازم است کمی هم از میدان ونک پایین‌تر بیاییم و زندگی واقعی مردم را به تصویر بکشیم.» این اظهارنظر، به خوبی نشان می‌دهد که فیلم به دنبال بازتاب زندگی واقعی مردم و سادگی روابط انسانی است.

جایگاه فیلم در سینمای ایران و تأثیرات فرهنگی

«عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» را باید در بستر سینمای ایران و تحولات آن در سال‌های اخیر بررسی کرد. در شرایطی که بسیاری از فیلم‌ها با بودجه‌های کلان سازمانی و دولتی ساخته می‌شوند و از امکانات تبلیغاتی گسترده‌ای برخوردارند، سینمای مستقل با بودجه‌هایی محدود و بدون پشتوانه‌های ارگانیک، تنها بر جذابیت‌های قصه‌پردازی، کیفیت فیلمنامه، عناصر بصری، کشش دراماتیک و تعلیق لازم برای رضایت مخاطب تکیه کرده است. این فیلم که در فرمت ویدئویی تصویربرداری شده، نشان از ظرفیت بالای سینمای ایران برای روایت داستان‌های ساده و انسانی دارد، هرچند که این حضور، همواره با چالش‌ها و محدودیت‌های خاص خود همراه است.

آذربایجانی درباره چگونگی نگارش فیلمنامه این فیلم توضیح داده است: «فیلمنامه این فیلم مربوط به سال ۸۴ است. این فیلم همان سال‌ها قرار بود به تهیه‌کنندگی محمدرضا تخت‌کشیان ساخته شود اما متأسفانه فیلمنامه در تلویزیون موفق به دریافت کد ساخت نشد و تولید آن به دلیل مسافرت‌های من به فستیوال‌های مختلف خارجی و درگیری برای ساخت "روایت‌های ناتمام" به تعویق افتاد. امسال دوباره درگیر ساخت این پروژه شدم و با کامل‌تر کردن فیلمنامه تابستان فیلم را در جنوب شهر تهران کلید زدیم.» این توضیحات نشان می‌دهد که تولید این فیلم، با چالش‌های متعددی همراه بوده و سال‌ها طول کشیده تا به سرانجام برسد.

از منظر تأثیرات فرهنگی، «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» را می‌توان فیلمی دانست که به یکی از مهم‌ترین مسائل جامعه ایرانی، یعنی عشق و روابط انسانی، می‌پردازد. تینا پاکروان، مجری طرح، در این باره گفته است: «رابطه‌های امروزی بیشتر اینترنتی شده و افراد احساسات خود را به فردی که نمی‌بینند و ساخته تصوراتشان است ابراز می‌کنند. به همین خاطر جایی برای برقراری احساس بین دو آدم باقی نمی‌ماند.» این اظهارنظر، به خوبی نشان می‌دهد که فیلم به دنبال بازتاب سادگی و صمیمیت روابط انسانی در دوران معاصر است. فیلم در پرداخت این دغدغه، اگرچه با کاستی‌هایی همراه است، اما توانسته تصویری باورپذیر از یک جوان ایرانی در مواجهه با بحران ارائه دهد و مخاطب را به تأمل در مورد نقش عشق، سادگی و پیامدهای انتخاب‌های خود وادار کند.

نکته قابل تأمل در نقدهای منتشرشده، دوگانگی میان فرم و مضمون فیلم است. بخشی از منتقدان، فیلم را از منظر فرم، فیلمنامه و ظرافت روایی با انتقادهایی جدی مواجه کرده‌اند، اما هم‌زمان تصویری که فیلم از ایران، خانواده و محدودیت‌های اجتماعی ارائه می‌دهد، برای همین منتقدان به‌شدت قابل توجه و حتی جذاب بوده است. گویی برای بخشی از منتقدان، آنچه فیلم درباره ایران می‌گوید، از چگونگی گفتن آن مهم‌تر شده است. از این منظر، «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» نمونه‌ای قابل تأمل از فیلم‌هایی است که ممکن است در سطح هنری و سینمایی محل مناقشه باشند، اما در فضای فرهنگی به واسطه تصویری که از عشق، سادگی، پایداری و بحران اجتماعی ارائه می‌کنند، مورد توجه قرار می‌گیرند. در نهایت، «عاشقانه‌ای برای سرباز وظیفه رحمت» را می‌توان فیلمی دانست که با وجود برخی ضعف‌های روایی و کیفیت نه‌چندان مطلوب اکران، توانسته با تکیه بر بازی درخشان احمد مهرانفر، فضاسازی مناسب و پرداختن به موضوعی ساده اما تأثیرگذار، اثری قابل تأمل و سرگرم‌کننده خلق کند. این فیلم نشان می‌دهد که سینمای ایران، هنوز ظرفیت‌های ناشناخته‌ای برای روایت داستان‌های ساده و انسانی دارد و اگر فیلمسازان با دقت و وسواس بیشتری به سراغ این سوژه‌ها بروند، می‌توانند آثاری ماندگار و تأثیرگذار تولید کنند. آذربایجانی با ساخت این فیلم، علاقه خود به سینمای دهه ۶۰ و ۷۰ را به نمایش گذاشته و تلاش کرده تا فضایی صمیمی و مردمی را خلق کند. امید که در آینده، شاهد آثار بهتری از این کارگردان جوان باشیم.


* به قلم: دکتر پوریا زرشناس - دبیر ارشد تحریریه آسیانیوز ایران
https://www.asianewsiran.com/u/jDQ
اخبار مرتبط
فیلم «بید مجنون» به کارگردانی مجید مجیدی، ششمین فیلم بلند این کارگردان و از آثار شاخص سینمای معناگرای ایران است که در بیست و سومین جشنواره فیلم فجر با کسب چهار سیمرغ بلورین از جمله بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر نقش اول مرد برای پرویز پرستویی، بهترین صدابرداری و بهترین فیلم از نگاه تماشاگران، به یکی از پرطرفدارترین فیلم‌های آن دوره تبدیل شد. داستان فیلم درباره یوسف، مردی است که پس از سی‌وهشت سال نابینایی، طی عمل جراحی در فرانسه بینایی خود را بازمی‌یابد و وارد دنیایی می‌شود که با آن بیگانه است. او که پیش از بینایی، عهدی مکتوب با خدا بسته بود، پس از دیدن زرق و برق زندگی، همچون بید بر سر ایمان خویش می‌لرزد و در برزخ میان دنیای معنوی گذشته و دنیای مادی امروز گرفتار می‌شود.
فیلم «چهره» به کارگردانی، نویسندگی و تهیه‌کنندگی سیروس الوند، محصول سال ۱۳۷۴ است که در آبان ۱۳۷۵ منتشر شد و در چهاردهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر حضور یافت. این فیلم داستان مهندس فریدون بهنام با بازی ابوالفضل پورعرب را روایت می‌کند که پس از دوازده سال از آمریکا به ایران بازمی‌گردد و با جلب اعتماد دوستان قدیمی و خانواده‌ای که به او نزدیک می‌شوند، تمام پس‌انداز زندگی‌شان را برای یک پروژه ساختمانی سودآور از آنان می‌گیرد و سپس ناپدید می‌شود. عاطفه رضوی در نقش ثریا، سعید پورصمیمی در نقش سرهنگ مودت، گوهر خیراندیش در نقش ملک تاج و شیوا خنیاگر در نقش فروغ از دیگر بازیگران این فیلم هستند. خیراندیش و رضوی برای این فیلم به ترتیب نامزد دریافت جایزه سیمرغ بلورین شدند.
فیلم سینمایی «جانشین» به کارگردانی مهدی شامحمدی، دومین تجربه کارگردانی او پس از «مجنون»، در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر حضور یافت و به زندگی و رشادت‌های شهید حسین املاکی، جانشین لشکر قدس گیلان، با محوریت عملیات نصر ۴ در منطقه ماووت می‌پردازد. این فیلم با بازی آرمان درویش در نقش اصلی و حضور امیر آقایی، تلاشی بلندپروازانه برای به تصویر کشیدن یک حماسه تاریخی محسوب می‌شود؛ اما در مسیر تبدیل تاریخ به درام، در دام کلیشه‌هایی گرفتار می‌آید که مانع خلق اثری ماندگار می‌گردد. نقطه قوت فیلم، انتخاب بستر روایی مناسب و صحنه‌های رزمی پرهیجان است که شرایط سخت نبرد در ارتفاعات کردستان عراق را تا حدی انتقال می‌دهد. با این حال، مشکل اصلی «جانشین» در شخصیت‌پردازی سطحی و شعارزده نهفته است.
فیلم «مسافر ری» به کارگردانی داود میرباقری، محصول سال ۱۳۷۹، یکی از شاخص‌ترین آثار مذهبی-تاریخی سینمای ایران است که سفر حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) از سامرا به ری را روایت می‌کند. این فیلم که پس از اکران سینمایی، به صورت مجموعه تلویزیونی در ۶ قسمت از سیما پخش شد، با بازی درخشان داریوش ارجمند در نقش عبدالعظیم حسنی، جمشید هاشم‌پور در نقش ابوعون، محمدرضا شریفی‌نیا در نقش متوکل عباسی و ویشکا آسایش در نقش روشنک همراه بود. میرباقری درباره انگیزه خود گفته است که می‌خواسته در نگاه‌ها تعدیل ایجاد کند و افراط و تفریط‌های دین و تاریخ ملی را به تعادل برساند.
فیلم «مانی و ندا» به کارگردانی و نویسندگی پرویز صبری و تهیه‌کنندگی محسن شایان‌فر، محصول سال ۱۳۷۹ است که در اردیبهشت ۱۳۸۱ روی پرده سینماها رفت. این ملودرام عاشقانه-اجتماعی، داستان مانی با بازی امین حیایی را روایت می‌کند که به دختری ثروتمند به نام ندا با بازی زیبا بروفه علاقه‌مند می‌شود و برای نزدیک شدن به او، خود را پسری ثروتمند معرفی می‌کند. اما مانی به تدریج پی به وضعیت مالی وخیم ندا می‌برد و این دو جوان، برای تهیه پول ازدواج، به راه‌های نادرست روی می‌آورند. مانی به قاچاق مواد مخدر و ندا به رمالی و فالگیری متوسل می‌شوند. فیلم با تمرکز بر احساسات انسانی و فراز و نشیب‌های یک عشق پرچالش، بدون افشای گره‌های اصلی، مخاطب را تا پایان همراه نگه می‌دارد.
آسیانیوز ایران هیچگونه مسولیتی در قبال نظرات کاربران ندارد.
فاطمه قائمی مقدم
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
0
0
1

عالی بودخدا قوت از همه. اما کاش ادامه داشت. آخرش نامفهوم بود

فاطمه‌ قائمی مقدم
۱۴۰۵/۰۶/۲۷
5
0
1

خوب و با مفهوم بود اما کاش ادامه داشت. وپدرمادر رحمتش خواستگاری میومدن. بعد فیلم تمام می‌شد. و مریضی ریحانه کم کم خوب میشد. بعد فیلم تمام می‌شد.

پوریا زرشناس
۱۴۰۵/۰۷/۰۳
5
0
1

خیلی متشکرم از نظر خوبتون خانم قائمی مقدم عزیز؛ به نکته ظریفی اشاره کردین؛ شاید اگر این سناریو برای یک سریال بود، ادامه دار بودنش و نمایش بهبود ریحانه و رهایی وی از بند بیماری و در نهایت عروسی ریحانه و رحمت، یک قسمت جداگانه را می طلبید. اما برای یک فیلم 90 دقیقه ا، همینکه رحمت بدون لباس سربازی(به نشانه اتمام دوران خدمت) و سوار بر یک وانت(بدست آوردن کفایت مالی نسبی) به دنبال خانواده ریحانه رفت، نشانگر به هم رسیدن این زوج تلقی میشه...



تعداد کاراکتر باقیمانده: 1000
نظر خود را وارد کنید