آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
در حالی که دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری آمریکا و رئیس جمهوری ایران، همزمان در نیویورک حضور دارند، یک مقام ارشد کاخ سفید به الجزیره اعلام کرد که هیچ دیداری میان ترامپ و مقام های ایرانی در برنامه رئیس جمهوری آمریکا وجود ندارد. این اظهارنظر در شرایطی مطرح شده که طی روزهای گذشته احتمال گفت وگوی مستقیم تهران و واشنگتن در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل مورد توجه رسانه ها قرار گرفته بود.
این مقام کاخ سفید در گفت وگو با الجزیره تاکید کرده است که در برنامه سفر ترامپ دیداری با طرف ایرانی پیش بینی نشده است. اظهارنظر او در ظاهر با برخی مواضع اخیر مقام های آمریکایی که از آمادگی برای گفت وگو سخن گفته اند، تفاوت دارد؛ با این حال، میان «آمادگی برای گفت وگو» و «برنامه ریزی یک دیدار» تفاوت وجود دارد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز سه شنبه اعلام کرد که واشنگتن برای گفت وگو با ایرانی ها در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل آمادگی دارد، اما در حال حاضر هیچ دیداری برنامه ریزی نشده است. او گفت چنین گفت وگویی در صورتی مورد استقبال آمریکا خواهد بود که بتواند به نتیجه ای مثبت منجر شود.
این موضع در حالی اعلام شده که پیش از این دونالد ترامپ گفته بود احتمالا برای دیدار با پزشکیان در نیویورک آمادگی دارد. الجزیره نیز روز گذشته گزارش داده بود که ترامپ در حال بررسی گزینه های مختلف درباره ایران است و احتمال دیدار با رئیس جمهوری ایران را منتفی ندانسته بود. در سوی دیگر، مسعود پزشکیان برای شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل وارد نیویورک شده است. هیات ایرانی قرار است طی روزهای حضور خود در آمریکا، علاوه بر سخنرانی در سازمان ملل، دیدارهایی با مقام های کشورهای مختلف و گفت وگوهایی درباره تحولات منطقه داشته باشد.
در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پیش از آغاز نشست های نیویورک بر پیگیری حقوق و منافع مردم ایران تاکید کرده است. همزمان، مقام های قطری نیز اعلام کرده اند که دوحه برای ایجاد مسیر گفت وگو میان ایران و آمریکا تلاش می کند و با پاکستان در این زمینه هماهنگ است. تفاوت میان مواضع اعلام شده از سوی مقام های آمریکایی نشان می دهد که در حال حاضر امکان گفت وگو به طور کامل رد نشده، اما دیدار مستقیمی نیز برای آن برنامه ریزی نشده است. رویترز نیز گزارش داده که روبیو آمادگی واشنگتن برای گفت وگو را تایید کرده، اما گفته است هیچ نشست مشخصی در دستور کار قرار نگرفته است.
از سوی دیگر، فضای سیاسی و امنیتی میان تهران و واشنگتن همچنان متشنج است. همزمان با تلاش میانجیگران برای باز کردن مسیر دیپلماسی، اختلاف دو کشور بر سر برنامه هسته ای ایران، تحولات نظامی و وضعیت تنگه هرمز همچنان پابرجاست. در چنین شرایطی، حضور همزمان روسای جمهوری دو کشور در نیویورک به یکی از محورهای اصلی توجه رسانه ها تبدیل شده است.
پیام تازه کاخ سفید درباره دیدار با ایران
اظهارنظر مقام ارشد کاخ سفید یک نکته مشخص را روشن می کند: در حال حاضر دیداری میان ترامپ و مقام های ایرانی در برنامه رسمی رئیس جمهوری آمریکا قرار ندارد. بنابراین، خبرهای مربوط به احتمال ملاقات مستقیم دو طرف نباید به عنوان یک نشست قطعی یا حتی برنامه ریزی شده تلقی شود. این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می کند، زیرا هر دو رئیس جمهوری در یک زمان در نیویورک حضور دارند. حضور مشترک آنها در نشست سالانه سازمان ملل، به طور طبیعی احتمال تماس یا دیدار را در مرکز توجه رسانه ها قرار داده است. با این حال، نبود برنامه رسمی به معنای بسته بودن کامل مسیر گفت وگو نیست. سخنان روبیو نشان می دهد واشنگتن همچنان امکان گفت وگو را باز گذاشته است، مشروط بر اینکه چنین گفت وگویی از نگاه دولت آمریکا بتواند به نتیجه مورد نظر منجر شود.
تفاوت موضع ترامپ و روبیو
دونالد ترامپ در روزهای گذشته احتمال دیدار با پزشکیان را رد نکرده بود. او در گفت وگویی تلویزیونی گفته بود که احتمالا برای چنین دیداری آمادگی دارد و همزمان گزینه های مختلف در قبال ایران را بررسی می کند. اما روبیو روز سه شنبه تاکید کرد که هیچ دیداری در حال حاضر برنامه ریزی نشده است. او در عین حال گفت آمریکا برای صحبت با ایرانی ها آمادگی دارد، به ویژه اگر این گفت وگو بتواند به نتیجه ای مثبت منجر شود. بنابراین میان دو گزاره باید تفکیک قائل شد: «آمادگی برای دیدار» با «برنامه ریزی دیدار» یکسان نیست. بر اساس اطلاعات فعلی، اولی از سوی واشنگتن مطرح شده، اما دومی هنوز اتفاق نیفتاده است.
تلاش قطر و پاکستان برای میانجیگری
در کنار مواضع آمریکا و ایران، تلاش کشورهای میانجی نیز ادامه دارد. قطر اعلام کرده است که برای ایجاد مسیر گفت وگو میان تهران و واشنگتن فعالیت می کند و در این زمینه با پاکستان هماهنگ است. مجید الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، روز سه شنبه گفت دوحه در تلاش است مسیر گفت وگو را میان دو طرف باز کند و حتی امکان دستیابی به توافقی کوتاه مدت را فراهم آورد. این تلاش ها در شرایطی صورت می گیرد که اختلاف میان تهران و واشنگتن تنها به یک موضوع محدود نیست و پرونده هسته ای، تحولات نظامی و وضعیت تنگه هرمز از مهم ترین مسائل مورد اختلاف دو طرف محسوب می شوند.
حضور پزشکیان در نیویورک
مسعود پزشکیان برای حضور در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک رفته است. هیات ایرانی در حاشیه این سفر نیز برنامه های دیپلماتیک متعددی دارد و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از پیگیری حقوق و منافع مردم ایران در این سفر سخن گفته است.
الجزیره گزارش داده است که پزشکیان علاوه بر حضور در مجمع عمومی، قصد دارد با شماری از مقام های سیاسی و شخصیت های مختلف دیدار و گفت وگو کند. بنابراین حتی در نبود دیدار مستقیم با ترامپ، سفر هیات ایرانی به نیویورک می تواند از نظر دیپلماتیک اهمیت داشته باشد. همزمان، مقام های ایرانی اعلام کرده اند که مسیر مذاکره را به طور کامل کنار نگذاشته اند. با این حال، تهران برای ازسرگیری گفت وگوها شرایطی را مطرح کرده است که از جمله آنها پایان حملات و فشارهای نظامی آمریکا و تغییر وضعیت مربوط به تنگه هرمز است.
آیا احتمال دیدار هنوز وجود دارد؟
بر اساس اطلاعات موجود، نمی توان از برگزاری دیدار ترامپ و پزشکیان خبر داد. مقام کاخ سفید به الجزیره گفته است چنین دیداری در برنامه ترامپ نیست و روبیو نیز همین روز اعلام کرده که هیچ نشست مشخصی میان دو طرف برنامه ریزی نشده است. با این حال، موضع واشنگتن درباره اصل گفت وگو کاملا بسته نیست. روبیو گفته است آمریکا آماده صحبت با ایرانی ها است، در حالی که میانجیگران منطقه ای نیز همچنان تلاش می کنند امکان مذاکره را فراهم کنند.
در نتیجه، وضعیت فعلی را می توان این گونه خلاصه کرد: دیدار رسمی میان ترامپ و مقام های ایرانی برنامه ریزی نشده است، اما کانال امکان گفت وگو همچنان به طور کامل بسته اعلام نشده است. هرگونه تغییر در این وضعیت به مواضع دو طرف و نتیجه تلاش های میانجیگران در حاشیه نشست سازمان ملل بستگی خواهد داشت.