حملات سنگین پاکستان به افغانستان؛ ۱۰ نقطه هدف قرار گرفت

آسیانیوز ایران؛ سرویس افغانستان:

تنش میان پاکستان و افغانستان بار دیگر به مرحله نظامی کشیده شده و اسلام آباد از انجام حملات هوایی و پهپادی گسترده علیه اهدافی در خاک افغانستان خبر داده است. پاکستان اعلام کرده که بامداد پنجشنبه ۲ مهر، ۱۰ نقطه را در سه استان افغانستان هدف قرار داده؛ حملاتی که به گفته مقام های پاکستانی در واکنش به حملات پهپادی از خاک افغانستان انجام شده است. مقام های پاکستانی مدعی هستند این ۱۰ نقطه برای نگهداری و پرتاب پهپادهایی مورد استفاده قرار می گرفته که برای حمله به خاک پاکستان به کار رفته اند. اسلام آباد همچنین گفته سامانه های پدافندی این کشور پیش از رسیدن پهپادها به اهداف خود، آنها را شناسایی و منهدم کرده اند.

در سوی دیگر، حکومت طالبان روایت پاکستان را رد کرده است. ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان، اعلام کرده که نیروهای این حکومت حمله پهپادی علیه پاکستان انجام نداده اند و حملات هوایی پاکستان را نقض حاکمیت افغانستان دانسته است. طالبان همچنین از کشته شدن چهار غیرنظامی در حملات اخیر خبر داده است. بر اساس گزارش یورونیوز، حملات تازه استان های قندهار، پکتیا و خوست را هدف قرار داده اند. این حملات تنها دو روز پس از عملیات هوایی دیگری در شرق افغانستان انجام شده که در جریان آن نیز درباره شمار تلفات و ماهیت اهداف اختلاف نظر میان دو طرف وجود داشت.

درگیری های اخیر در حالی شدت گرفته که روابط اسلام آباد و کابل طی ماه های گذشته با اختلافات جدی درباره فعالیت گروه های مسلح در امتداد مرز دو کشور همراه بوده است. پاکستان طالبان را متهم می کند که به گروه تحریک طالبان پاکستان اجازه فعالیت در خاک افغانستان می دهد؛ اتهامی که حکومت طالبان آن را رد کرده است. این وضعیت اکنون نگرانی ها درباره تبدیل شدن درگیری های پراکنده مرزی به یک رویارویی گسترده تر را افزایش داده است. گزارش های تازه نشان می دهد که حملات هوایی پاکستان دیگر تنها به مناطق نزدیک مرز محدود نمانده و نقاطی در عمق خاک افغانستان نیز هدف قرار گرفته اند.

از سوی دیگر، چند کشور منطقه در تلاش هستند میان کابل و اسلام آباد برای کاهش تنش میانجیگری کنند. چین، ترکیه، قطر و عربستان سعودی در این مسیر فعال هستند، اما ادامه حملات نظامی می تواند تلاش های دیپلماتیک برای رسیدن به توافق پایدار میان دو طرف را دشوارتر کند. اکنون پرسش اصلی این است که حملات تازه پاکستان و واکنش احتمالی طالبان تا چه اندازه می تواند دامنه درگیری میان دو کشور را گسترش دهد. در شرایطی که دو طرف روایت های متفاوتی از آغاز دور جدید تنش ارائه می کنند، ادامه تبادل حملات می تواند فشار امنیتی و انسانی در مناطق مرزی افغانستان و پاکستان را افزایش دهد.

پاکستان چرا به افغانستان حمله کرد؟

روایت رسمی پاکستان درباره حملات تازه این است که نیروهای این کشور هدف حمله پهپادی قرار گرفته اند. عطاالله تارر، وزیر اطلاع رسانی پاکستان، اعلام کرده سامانه های پدافندی این کشور چند پهپاد را پیش از رسیدن به اهدافشان شناسایی و منهدم کرده اند و پس از آن، ارتش پاکستان در واکنش به این اقدام، ۱۰ نقطه در افغانستان را هدف قرار داده است. اسلام آباد می گوید این نقاط محل نگهداری یا پرتاب پهپادهایی بوده اند که برای عملیات علیه پاکستان استفاده می شدند.

مقام های پاکستانی همچنین تاکید کرده اند که حملات به اهدافی محدود شده که از نظر آنها ارتباط مستقیم با حملات علیه پاکستان داشته اند. اما کابل روایت متفاوتی دارد. حکومت طالبان می گوید هیچ حمله پهپادی از خاک افغانستان علیه پاکستان انجام نداده و در نتیجه، ادعای اسلام آباد را توجیهی برای عملیات نظامی در خاک افغانستان می داند. همین اختلاف در روایت، یکی از عوامل اصلی پیچیده شدن بحران فعلی است.

۱۰ نقطه افغانستان کجا قرار دارند؟

بر اساس گزارش های منتشرشده، حملات تازه پاکستان سه استان افغانستان را دربر گرفته است. قندهار، پکتیا و خوست از مناطقی هستند که نام آنها در گزارش مربوط به عملیات بامداد پنجشنبه آمده است. این گستردگی جغرافیایی نشان می دهد عملیات تنها یک تبادل آتش محدود در نوار مرزی نبوده است. قندهار از نظر سیاسی و تاریخی اهمیت ویژه ای برای طالبان دارد و هسته اصلی ساختار رهبری این گروه در این منطقه مستقر است.

به همین دلیل، گزارش هایی درباره حمله به نقاطی در قندهار، حساسیت بیشتری نسبت به حملات معمول مرزی ایجاد کرده است. با این حال، درباره ماهیت دقیق تمام اهداف و میزان خسارت آنها اطلاعات مستقلی در دست نیست. خوست و پکتیا نیز در جنوب شرقی افغانستان قرار دارند و به دلیل نزدیکی به مرز پاکستان، طی سال های گذشته بارها شاهد درگیری و عملیات نظامی بوده اند. در این مناطق، حضور گروه های مسلح و اختلافات امنیتی میان کابل و اسلام آباد سابقه طولانی دارد.

اختلاف اصلی پاکستان و طالبان چیست؟

ریشه بخش مهمی از اختلافات فعلی به فعالیت تحریک طالبان پاکستان باز می گردد. اسلام آباد بارها طالبان افغانستان را متهم کرده که به اعضا و شبکه های این گروه اجازه فعالیت در خاک افغانستان می دهد. پاکستان معتقد است بخشی از حملات مسلحانه علیه نیروهای امنیتی و غیرنظامیان این کشور از مناطق داخل افغانستان سازماندهی می شود. حکومت طالبان این اتهامات را رد کرده و در موارد مختلف تاکید کرده است که اجازه نمی دهد خاک افغانستان برای حمله به کشورهای دیگر مورد استفاده قرار گیرد.

همین اختلاف بر سر حضور و فعالیت گروه های مسلح، بارها به بسته شدن گذرگاه های مرزی، درگیری نیروهای دو طرف و حملات هوایی منجر شده است. مشکل اصلی این است که در چنین شرایطی، هر حمله می تواند به دور تازه ای از واکنش نظامی منجر شود. اگر پاکستان حملات بیشتری انجام دهد و طالبان نیز پاسخ نظامی بدهد، احتمال گسترش درگیری از مناطق مرزی به نقاط بیشتری در داخل دو کشور افزایش خواهد یافت.

تلفات غیرنظامیان و نگرانی های انسانی

یکی از حساس ترین بخش های حملات تازه، گزارش درباره کشته شدن غیرنظامیان است. حکومت طالبان اعلام کرده که چهار غیرنظامی در حملات پاکستان جان خود را از دست داده اند. در مقابل، پاکستان تاکید دارد که اهداف عملیات، اهداف نظامی مرتبط با حملات پهپادی بوده اند. این اختلاف نشان می دهد که ارزیابی مستقل از تلفات و خسارت های واقعی اهمیت زیادی دارد. در مناطق درگیر، دسترسی خبرنگاران و نهادهای مستقل به محل حملات دشوار است و همین مسئله باعث می شود در ساعات نخست پس از عملیات، آمارهای متفاوتی درباره قربانیان منتشر شود. افزایش حملات هوایی همچنین می تواند پیامدهایی فراتر از تلفات مستقیم داشته باشد. آوارگی خانواده ها، آسیب به زیرساخت های محلی و افزایش فشار بر مناطق مرزی از جمله پیامدهایی است که در صورت ادامه درگیری می تواند دامنه بحران انسانی را گسترده تر کند.

آیا درگیری پاکستان و افغانستان گسترده تر می شود؟

حملات اخیر در شرایطی رخ داده که تلاش های دیپلماتیک برای کاهش تنش میان کابل و اسلام آباد ادامه دارد. چین، ترکیه، قطر و عربستان سعودی در تلاش هستند دو طرف را به سمت گفت وگو و رسیدن به توافقی پایدار هدایت کنند. ادامه عملیات نظامی می تواند این تلاش ها را با دشواری بیشتری روبه رو کند. از نظر امنیتی، مسئله اصلی برای پاکستان جلوگیری از حملات گروه های مسلح از خاک افغانستان است؛

در حالی که طالبان بر حاکمیت خود بر قلمرو افغانستان و رد اتهامات اسلام آباد تاکید دارد. اگر دو طرف نتوانند سازوکاری برای بررسی و حل اختلافات امنیتی ایجاد کنند، احتمال تکرار حملات همچنان وجود خواهد داشت. در حال حاضر هنوز مشخص نیست دور تازه حملات به یک عملیات محدود ختم خواهد شد یا به چرخه جدیدی از حملات و ضدحملات تبدیل می شود. آنچه روشن است، افزایش سطح درگیری و فاصله گرفتن دو طرف از یک راه حل صرفا سیاسی است؛ موضوعی که می تواند امنیت مرزهای دو کشور و وضعیت غیرنظامیان در مناطق مرزی را بیش از پیش تحت تاثیر قرار دهد.