نام زینب ابوطالبی دوباره به خبرها برگشته؛ این بار نه با یک برنامه تازه تلویزیونی، بلکه با بحث رفتن یا ماندن در ایران. سخنان محمدرضا باهنر و بازنشر آن در رسانه‌ها، جمله جنجالی چند سال پیش این مجری را هم زنده کرده است. اما در میانه این ماجرا، هم پاسخ خود ابوطالبی اهمیت دارد و هم تفاوت جمله‌هایی که به او نسبت داده می‌شود.
باهنر چه گفت و زینب ابوطالبی چه پاسخی داد؟
در ویدیویی که یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، بازتاب پیدا کرد، محمدرضا باهنر، نماینده پیشین مجلس و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، از زنی در تلویزیون سخن گفت که مخالفان را به رفتن از کشور دعوت کرده بود. او گفت پیگیری کرده و دریافته آن فرد مدت‌هاست ایران را ترک کرده است. رسانه‌هایی از جمله انتخاب، این سخنان را با نام زینب ابوطالبی منتشر کردند.
ابوطالبی این خبر را رد کرده است. تسنیم در گزارش ساعت ۲۳:۳۱ روز ۱۹ مهر، از گفت‌وگوی تلفنی با او خبر داد: این مجری گفته از کشور خارج نشده و قصد دارد علیه منتشرکنندگان خبر مهاجرتش شکایت کند. بنابراین، خروج یا مهاجرت او را نمی‌توان واقعیتی تأییدشده دانست. اعلام قصد شکایت نیز به معنی ثبت قطعی پرونده یا صدور حکم نیست.
جمله «جمع کند از ایران برود» از کجا آمد؟
زینب ابوطالبی از مجریان شبکه افق و چهره شناخته‌شده برنامه «نیمه پنهان ماه» است. او در دی ۱۳۹۸، در ویژه‌برنامه «انتقام سخت» و در فضای پس از کشته‌شدن قاسم سلیمانی، از ضرورت زندگی حماسی و جهادی سخن گفت و افزود: «اگر کسی اعتقاد ندارد، جمع کند از ایران برود.»
بازتاب آن جمله، انتقادهای فراوانی برانگیخت. ابوطالبی در ۲۵ دی ۱۳۹۸، برابر با ۱۵ ژانویه ۲۰۲۰، ویدیویی برای عذرخواهی منتشر کرد. او گفت قصد تعیین تکلیف برای ماندن یا رفتن کسی را نداشته و بر تعلق همه مردم، با فکر و عقیده متفاوت، به این سرزمین تأکید کرد. آن عذرخواهی بخشی از سابقه همین ماجراست و در بازخوانی آن نباید کنار گذاشته شود.
دو جمله متفاوت که نباید یکی شوند
عبارت «مملکت مال حزب‌اللهی‌هاست» که در بعضی بازنشرهای جدید کنار نام ابوطالبی دیده می‌شود، با اظهارات منصوره معصومی‌اصل در سال ۱۴۰۲ شناخته می‌شود. جمله ابوطالبی درباره رفتن کسانی بود که به آن شیوه زندگی اعتقاد ندارند. شباهت نگاه این دو سخن، دلیل نمی‌شود نقل‌قول یک نفر را به دیگری نسبت بدهیم.
ایران ملک شخصی هیچ جریان سیاسی نیست
بحث انحصاری‌شدن تریبون تلویزیون پیش‌تر نیز در انتقادهای حسن روحانی از صداوسیما مطرح شده بود.
نکته اصلی این پرونده فراتر از محل زندگی یک مجری است. حق زندگی در ایران را نمی‌توان به هم‌عقیده‌بودن با جمهوری اسلامی، یک جناح یا گوینده تلویزیونی مشروط کرد. تریبونی که با نام رسانه ملی فعالیت می‌کند، باید پذیرای وجود شهروندانی با باورهای متفاوت باشد؛ دعوت منتقدان به ترک وطن، پاسخی به اعتراض آنان نیست.
هم‌زمان، نقد این نگاه نیازی به اثبات مهاجرت گوینده ندارد. حتی اگر او در ایران مانده باشد، آن جمله همچنان قابل نقد است؛ و اگر کسی روزی مهاجرت کند، رفتن به‌خودی‌خود جرم یا دلیل محکومیت اخلاقی نیست. مسئله، تعیین حق ماندن برای دیگران و مسئولیت سخنی است که از یک تریبون عمومی پخش شده است.
برای باهنر و رسانه‌های بازنشرکننده نیز پرسش روشن است: خبر خروج از ایران بر چه سندی استوار بوده؟ پاسخ به این پرسش و انعکاس روشن جواب ابوطالبی، از دامن‌زدن به روایت‌های بی‌سند مفیدتر است. به نظر شما چهره‌های تلویزیونی چگونه باید درباره سخنان گذشته خود پاسخ‌گو باشند؟
این گزارش در آسیانیوز ایران با بررسی گزارش تسنیم، بازتاب سخنان باهنر و گزارش‌های هم‌زمان با اظهارات سال ۱۳۹۸ تهیه شده است.