هابل هنوز به کیهان نگاه می‌کند، اما برای ماندن در مدار به کمک نیاز دارد. ناسا در اطلاعیه ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۸ آبان ۱۴۰۵، از بررسی توان شرکت‌های تجاری برای ادامه زندگی این تلسکوپ خبر داد. موضوع، پرتاب یک تلسکوپ تازه نیست؛ پرسش این است که با رصدخانه‌ای ارزشمند و سالخورده که همین حالا بالای زمین کار می‌کند، چه باید کرد.
به گزارش آسیانیوز ایران، فراخوان «درخواست اطلاعات» ناسا در ۲۹ اکتبر منتشر شده است. این مرحله برای شناخت توان صنعت است و نباید آن را با انتخاب پیمانکار، قرارداد قطعی یا آغاز مأموریت تعمیر هابل یکی گرفت.
ناسا برای هابل چه گزینه‌هایی را بررسی می‌کند؟
در اطلاعیه، سه مسیر مطرح شده است:
- انتقال تلسکوپ به مداری بالاتر برای طولانی‌تر شدن عمر علمی آن؛
- سرویس و تعمیر در فضا با هدف بهبود توانایی‌های رصدخانه؛
- بازگشت کنترل‌شده به جو یا تعیین تکلیف مداری در پایان مأموریت.
کنار هم آمدن گزینه «ادامه کار» و «پایان ایمن مأموریت» تناقض نیست. یک سازمان فضایی باید هم امکان استفاده بیشتر از ابزار موجود را بسنجد و هم برای زمانی که ادامه فعالیت عملی نیست، برنامه داشته باشد. از این فراخوان نمی‌توان نتیجه گرفت که هابل هم‌اکنون خاموش شده یا تصمیم نهایی برای کنار گذاشتن آن گرفته شده است.
چرا مدار تلسکوپ به کمک نیاز دارد؟
طبق توضیح ناسا، مقاومت جو به‌تدریج ارتفاع مدار هابل را کاهش می‌دهد و تلسکوپ سامانه پیشران لازم برای حفظ مدار خودش را ندارد. این نهاد در برآورد فعلی، بازگشت احتمالی به جو را در بازه ۲۰۳۳ تا ۲۰۳۴ قرار می‌دهد و انتظار دارد مأموریت موردنیاز تا ۲۰۳۲ انجام شود. این‌ها افق برنامه‌ریزی و برآوردند، نه تاریخ قطعی سقوط یا زمان اعلام‌شده پرتاب یک مأموریت نجات.
هابل؛ رصدخانه‌ای که سابقه تعمیر در فضا دارد
تلسکوپ فضایی هابل (Hubble Space Telescope) پروژه مشترک ناسا و آژانس فضایی اروپا (ESA) است و در آوریل ۱۹۹۰ پرتاب شد. طراحی آن امکان سرویس توسط فضانوردان را فراهم کرده بود؛ ویژگی مهمی که در طول عمر این رصدخانه بارها به کار آمد.
در آخرین سفر شاتل برای سرویس هابل در مه ۲۰۰۹، فضانوردان ابزارهای تازه نصب کردند، دو ابزار علمی ازکارافتاده را تعمیر کردند و قطعاتی مانند باتری‌ها، ژیروسکوپ‌ها و رایانه علمی را تعویض کردند. این سابقه نشان می‌دهد تعمیر مداری برای هابل ایده‌ای بی‌پیشینه نیست؛ بااین‌حال، تجربه شاتل به‌خودی‌خود اثبات نمی‌کند که پیشنهاد تجاری امروز نیز از نظر فنی و مالی آماده اجراست.
ارزش ادامه فعالیت این تلسکوپ را در خروجی علمی آن هم می‌توان دید؛ از جمله تصاویر تازه هابل و جیمز وب از سحابی سر گربه که پیش‌تر بررسی کردیم. ثبت تصویر جذاب و نگهداری ابزار ثبت‌کننده، دو بخش جدا اما به‌هم‌پیوسته این داستان‌اند.
تا تصمیم واقعی چه چیزی را باید دنبال کرد؟
مهلت پاسخ به فراخوان، طبق اطلاعیه ناسا، ساعت ۱۵ به وقت استاندارد شرق آمریکا در دوشنبه ۳۰ نوامبر است. برای دنبال کردن ادامه خبر، سه مرحله را باید از هم جدا نگه داشت:
- دریافت اطلاعات درباره توان و پیشنهادهای صنعت؛
- اعلام تصمیم، دامنه کار و قرارداد احتمالی؛
- اجرای مأموریت و تأیید نتیجه آن.
در خبر فعلی، مرحله نخست اعلام شده است. نام شرکت منتخب، قیمت نهایی و زمان پرتاب مأموریت در این اطلاعیه اعلام نشده‌اند؛ بنابراین وعده «نجات قطعی هابل» جلوتر از شواهد موجود است. پرسش جذاب فعلاً این است: آیا صنعت فضایی می‌تواند راهی عملی برای سال‌های بیشتر رصد هابل ارائه کند؟ شما ادامه فعالیت این تلسکوپ را مهم‌تر می‌دانید یا تمرکز بودجه بر رصدخانه‌های تازه را؟
پرسش‌های رایج: