برای دورشدن از زندگی معمولی، همیشه لازم نیست موشکی از زمین بلند شود. چهار داوطلب ناسا بیش از یک سال با هم زندگی کرده‌اند؛ با غذایی حساب‌شده، کارهای روزانه فشرده و پیام‌هایی که قرار نیست بی‌درنگ به مقصد برسند. نام این تجربه «چاپیا ۲» است؛ آزمایشی که بخش دشوار سفر به مریخ را در رفتار و زندگی انسان‌ها جست‌وجو می‌کند.
به گزارش آسیانیوز ایران، چاپیا ۲ یک پژوهش زمینی در مرکز فضایی جانسونِ هیوستون است، نه سفر انسان به مریخ. مدت برنامه‌ریزی‌شده آن ۳۷۸ روز بود و ناسا ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۹ آبان ۱۴۰۵، را برای خروج گروه اعلام کرده بود. در زمان تنظیم این گزارش، وقوع خروج به‌طور مستقل تأیید نشده است؛ آنچه در ادامه می‌خوانید، درباره خود آزمایش و تجربه مستند اعضای آن است، نه اعلام پایان مأموریت.
چاپیا ۲ چیست و چرا روی زمین انجام می‌شود؟
نام CHAPEA که ناسا آن را «چاپیا» تلفظ می‌کند، کوتاه‌شده عبارت Crew Health and Performance Exploration Analog است؛ طرحی برای بررسی سلامت و عملکرد خدمه در شرایط شبیه‌سازی‌شده اکتشاف فضایی. پرسش اصلی فقط این نیست که انسان چطور به مقصد برسد؛ مهم است که پس از رسیدن، چگونه ماه‌ها کار کند، غذا بخورد، ورزش کند و با دیگر اعضای گروه کنار بیاید.
چهار عضو مأموریت دوم از ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، برابر با ۲۷ مهر ۱۴۰۴، وارد زیستگاهی شدند که با چاپ سه‌بعدی ساخته شده است. مساحت اعلام‌شده آن ۱۷۰۰ فوت مربع، یعنی حدود ۱۵۸ مترمربع است؛ فضایی شامل اتاق‌های خصوصی، آشپزخانه و بخش‌هایی برای کار، ورزش، رسیدگی پزشکی و پرورش گیاه. داشتن اتاق شخصی به معنی دسترسی آزاد به زندگی بیرون نیست: محدودیت منابع و ارتباطات، بخشی از طراحی پژوهش است.
چهار نفر پشت این تجربه چه کسانی هستند؟
ناسا در معرفی گروه، این مسئولیت‌ها را برای اعضای چاپیا ۲ مشخص کرده است:
- راس الدر (Ross Elder): فرمانده مأموریت شبیه‌سازی‌شده.
- الن الیس (Ellen Ellis): مسئول پزشکی.
- متیو مونتگمری (Matthew Montgomery): مسئول علمی.
- جیمز اسپایسر (James Spicer): مهندس پرواز.
این عنوان‌ها نقش افراد در آزمایش را توضیح می‌دهد؛ هیچ‌کدام به معنی حضور آن‌ها روی سطح واقعی مریخ نیست. تفاوت این کار با مأموریت مریخ‌نورد پرسویرنس نیز همین‌جاست: آن ربات روی سیاره سرخ حرکت می‌کند، اما این گروه در هیوستون، دشواری‌های زندگی یک گروه انسانی دور از زمین را تجربه می‌کند.
از تعمیر تجهیزات تا حساب‌کردن هر جرعه آب
برنامه روزانه فقط نشستن در یک فضای بسته نبوده است. در شرح رسمی مأموریت، راهپیمایی‌های شبیه‌سازی‌شده، نگهداری زیستگاه، ورزش و پرورش گیاه دیده می‌شود. اعضای گروه در پادکست رسمی ناسا، منتشرشده در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با اول آبان ۱۴۰۵، از کار با نمونه‌های سنگ، آزمایش جوانه‌زنی و تمرین‌های بدنی گفته‌اند.
یکی از جزئیات ملموس همین گفت‌وگو، توجه دائمی به خوراک بود. مونتگمری توضیح داد که فعالیت‌های بدنی، تأمین انرژی کافی را به کاری جدی تبدیل کرده است. اسپایسر نیز از ثبت دقیق مصرف آب و غذا گفت. برای پژوهشگران، این جزئیات روزمره اهمیت دارد: غذای همراه یک مأموریت باید هم در محدودیت بار و فضا بگنجد و هم به افراد برای انجام کارشان توان کافی بدهد.
وقتی تماس با خانواده فوری نیست
ناسا در گزارش ۱۹ اکتبر خود نوشت که ارتباط اعضای گروه با خانواده، در طول مأموریت از راه ایمیل و با تأخیر شبیه شرایط مریخ انجام شده است. بنابراین مسئله فقط دوری جغرافیایی نیست؛ فرد نمی‌تواند هر بار که به کمک یا هم‌صحبتی نیاز دارد، انتظار پاسخ فوری داشته باشد.
از سوی دیگر، تجربه اعضای گروه به چیزهای بسیار ساده گره خورده است. در همان پادکست، اسپایسر از بازگشت به کارهای عادی مانند خرید مواد غذایی و رانندگی صحبت کرد. این بخش انسانی ماجرا یادآوری می‌کند که زندگی طولانی در یک پایگاه دورافتاده، فقط مسئله موتور و لباس فضایی نیست؛ عادت‌ها، روابط و استقلال تصمیم‌گیری هم در آن سهم دارند.
برنامه خروج چه بود و بعد از آن چه بررسی می‌شود؟
اطلاعیه ۲۷ اکتبر ناسا، شروع پوشش مراسم خروج را برای ساعت ۱۵ به وقت تابستانی شرق آمریکا در شنبه ۳۱ اکتبر تعیین کرده بود؛ معادل ساعت ۱۴ هیوستون و ۲۲:۳۰ شنبه ۹ آبان به وقت تهران. این زمان، برنامه اعلام‌شده مراسم است و به‌تنهایی وقوع خروج را ثابت نمی‌کند. ناسا مسیر رسمی پوشش را کانال NASA Johnson در یوتیوب معرفی کرده است؛ این گزارش، مشاهده خروج یا امکان پخش آن از شبکه‌های داخل ایران را تأیید نمی‌کند.
طبق برنامه ناسا، پس از خروج، دو هفته ارزیابی و گفت‌وگوی علمی با اعضای گروه در نظر گرفته شده است. هدف، فهم بهتر نیازهای غذایی، استفاده از زمان، پشتیبانی پزشکی و رفتار گروه در مأموریت‌های طولانی است. اطلاعیه خروج، نتیجه نهایی این پژوهش‌ها را ارائه نکرده است.
«مریخ زمینی» چه چیزی را ثابت نمی‌کند؟
یک زیستگاه در هیوستون، خودِ مریخ نیست. این آزمایش قرار نیست تمام شرایط پرواز فضایی یا سطح سیاره سرخ را بازتولید کند؛ تمرکز آن بر زندگی و کار انسان در محیط محدود و کنترل‌شده است. به همین دلیل، نباید از انجام یک مأموریت شبیه‌سازی نتیجه گرفت که همه دشواری‌های سفر انسان به مریخ حل شده است. ارزش چاپیا در داده‌هایی است که تصمیم‌های بعدی را دقیق‌تر می‌کند، نه در اعلام یک پیروزی نهایی.
اگر قرار بود چنین تجربه‌ای داشته باشید، کدام بخش برایتان سخت‌تر بود: محدودیت غذا، دوری از زندگی معمولی یا انتظار برای پاسخ خانواده؟ دیدگاهتان را در کادر نظرات انتهای خبر، پایین بخش اخبار مرتبط، بنویسید.