برای رفتن به مریخ، گاهی باید اول به نزدیکی خانه برگشت. دو فضاپیمای مأموریت اسکاپید پس از نزدیک به یک سال سفر در اطراف زمین، به مرحله‌ای رسیده‌اند که قرار است مسیرشان را به سوی سیاره سرخ باز کند؛ با بهره‌گیری هم‌زمان از گرانش زمین و نیروی موتور.
به گزارش آسیانیوز ایران، ناسا در اطلاعیه دوم نوامبر ۲۰۲۶، با به‌روزرسانی سوم نوامبر، برنامه این دو عبور را برای ۷ و ۹ نوامبر اعلام کرده است. این خبر درباره یک مانور برنامه‌ریزی‌شده است؛ هنوز نباید آن را انجام‌شده یا موفق دانست.
عبور اسکاپید چه زمانی است؟
نخستین عبور و مانور موتور برای شنبه ۱۶ آبان، حدود ساعت ۱۳:۳۰ تهران و دومی برای دوشنبه ۱۸ آبان، حدود ساعت ۱۴:۳۰ تهران برنامه‌ریزی شده است. این زمان‌ها تبدیل ساعت استاندارد شرق آمریکا در اطلاعیه ناسا هستند، نه ساعت تابستانی. روشن‌شدن موتور حدود ۹ دقیقه طول می‌کشد؛ این بازه، بخشی از عبور نزدیک است و نباید آن را با کل سفر اشتباه گرفت.
نام کامل مأموریت، Escape and Plasma Acceleration and Dynamics Explorers است؛ با نام کوتاه ESCAPADE و آوانویسی «اسکاپید». نام توصیفی آن به کاوش فرار جو و شتاب و پویایی پلاسما اشاره دارد. دو فضاپیما نیز Blue و Gold، یعنی «آبی» و «طلایی»، نام دارند.
چرا مسیر مستقیم نبود؟
طبق توضیح صفحه رسمی مأموریت، هنگام پرتاب در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، زمین و مریخ برای سفر مستقیم در آرایش مناسب نبودند. فضاپیماها به‌جای رفتن مستقیم به مریخ، وارد مسیری انتظارگونه در اطراف نقطه لاگرانژی دوم سامانه زمین و خورشید شدند. تصویر مسیر منتشرشده در استودیوی تجسم علمی ناسا، این گردش را حلقه‌ای کشیده نشان می‌دهد که دوباره به نزدیکی زمین می‌رسد.
در عبور پیش رو، کشش گرانشی زمین مسیر حرکت را تغییر می‌دهد و روشن‌شدن موتور نیز انرژی بیشتری به سفر می‌دهد. ناسا این ترکیب را «عبور همراه با نیروی موتور» و نمونه‌ای از مانور اوبرت توصیف می‌کند. این روش، فرود روی زمین نیست و با ورود مخرب به جو تفاوت دارد. نمونه‌ای از ورود به جو در خبر جداگانه پایان مأموریت رصدخانه سوئیفت توضیح داده شد.
دو فضاپیما چه چیزی را بهتر می‌بینند؟
دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، که عملیات مأموریت را هدایت می‌کند، در گزارش هشتم اکتبر توضیح داده است که رصد هم‌زمان از دو جای متفاوت، تصویری دوجانبه از محیط مغناطیسی مریخ می‌دهد. وقتی فقط یک کاوشگر داده می‌فرستد، جداکردن تغییرات مکانی از تغییرات زمانی دشوارتر است؛ دو نقطه مشاهده برای فهم این تفاوت کمک می‌کنند.
هدف علمی، بررسی برخورد باد خورشیدی با محیط مغناطیسی مریخ و خروج ذرات جو آن است. صفحه رسمی ناسا توضیح می‌دهد که مریخ ترکیبی از میدان‌های مغناطیسی به‌جامانده در پوسته و میدان ضعیف‌تر بخش بالایی جو دارد. شناخت این محیط به پرسش بزرگ‌تری مربوط می‌شود: سیاره‌ای که زمانی جوی ضخیم‌تر داشت، چگونه به وضعیت کنونی رسید؟ این مأموریت برای یافتن پاسخ طراحی شده، نه اینکه پاسخ نهایی را از پیش داشته باشد.
از ایران می‌توان آن‌ها را دید؟
اطلاعیه ناسا امکان رصد کم‌نور با تلسکوپ را برای بخش‌هایی از استرالیا و غرب آمریکا مطرح کرده است. این توضیح، تأیید رصدپذیری از ایران نیست. برای هر شهر باید مسیر و ارتفاع همان فضاپیما در آسمان، روشنایی محیط و تجهیزات بررسی شود؛ صرف نزدیک‌شدن به زمین، وعده نمایش با چشم غیرمسلح نمی‌دهد.
پس از مانور، سفر بین‌سیاره‌ای و اصلاح‌های کوچک مسیر ادامه خواهد داشت. ورود به مدار مریخ مرحله دیگری است: هر فضاپیما باید سرعت خود را کم کند و سپس مدارش را برای رصد علمی تنظیم کند. طبق برنامه فعلی ناسا، رسیدن به مریخ برای سپتامبر ۲۰۲۷ در نظر گرفته شده؛ اکنون خبر مهم، نزدیک‌شدن زمان همین پیچ تعیین‌کننده در کنار زمین است.