رصدخانه‌ای که برای دو سال کار طراحی شده بود، پس از نزدیک ۲۲ سال به پایان راه مداری خود رسیده است. «سوئیفت» دیگر داده علمی تازه نمی‌گیرد و اکنون زمان بازگشتش به جو زمین زیر نظر است. اما ساعت پیش‌بینی‌شده را نباید با زمان قطعی سقوط یا محل فرود قطعات یکی گرفت.
به گزارش آسیانیوز ایران، ناسا در اطلاعیه ۲ نوامبر، برابر با ۱۱ آبان ۱۴۰۵، بازگشت رصدخانه «نیل گرلز سوئیفت» (Neil Gehrels Swift Observatory) را برای چهارشنبه ۴ نوامبر، برابر با ۱۳ آبان، پیش‌بینی کرده است. این گزارش درباره پیش‌بینی بازگشت است؛ تأیید وقوع آن هنوز در منابع بررسی‌شده دیده نشده است.
زمان بازگشت سوئیفت چه ساعتی است؟
اطلاعیه ناسا برآورد نیروی فضایی آمریکا را حدود ۰۳:۳۰ بامداد به وقت استاندارد شرق آمریکا، معادل ۱۲ ظهر تهران، با عدم‌قطعیت ۱۱ ساعت نقل کرده است. در بررسی ساعت ۰۹:۲۴ صبح تهران در ۱۳ آبان، صفحه اختصاصی سوئیفت در سامانه CORDS مؤسسه Aerospace، پیش‌بینی دیگری با بازه محدودتر نشان می‌داد:
| منبع |
زمان مرکزی به وقت تهران |
عدم‌قطعیت اعلامی |
| اطلاعیه ۲ نوامبر ناسا |
۱۳ آبان، حدود ۱۲:۰۰ |
۱۱ ساعت |
| صفحه سوئیفت در CORDS |
۱۳ آبان، ۱۳:۴۹ |
دو ساعت زودتر یا دیرتر |
عدد دوم از ساعت ۱۰:۱۹ UTC در صفحه CORDS به وقت تهران تبدیل شده است. این داده تا ساعت ۰۹:۲۴ صبح تهران در ۱۳ آبان بررسی شده و وقوع ورود به جو هنوز تأیید نشده بود. هر دو، برآورد قابل تغییرند. کنار هم گذاشتن ساعت‌ها بدون نام منبع، زمان بررسی و دامنه عدم‌قطعیت، تصویری دقیق‌تر از واقعیت نمی‌سازد؛ فقط دقت ظاهری ایجاد می‌کند.
آیا محل افتادن قطعات معلوم است؟
ناسا انتظار دارد بیشتر بخش‌های فضاپیما در جو بسوزند، اما احتمال باقی‌ماندن بعضی قطعات را مطرح کرده است. محدوده عرض جغرافیایی اعلام‌شده برای قطعات احتمالی، از ۲۰٫۶ درجه جنوبی تا ۲۰٫۶ درجه شمالی است. این نوار وسیع، نام یک شهر یا نقطه قطعی برخورد نیست.
ناسا احتمال آسیب‌رسیدن به کسی روی زمین را حدود یک در ۲۱۰۰ برآورد کرده است. این عدد درباره احتمال آسیب انسانی در کل رویداد است؛ نباید آن را خطر یکسانِ یک‌در۲۱۰۰ برای تک‌تک ساکنان زمین معرفی کرد.
پیش‌بینی بازگشت، گزارش وقوع بازگشت نیست؛ نقشه مسیر احتمالی هم نشانی قطعی برخورد نیست.
چرا پیش‌بینی ساعت دقیق دشوار است؟
آژانس فضایی اروپا در توضیح روش‌های پیش‌بینی بازگشت، چگالی جو، اثر خورشید و ویژگی‌های حرکت و شکل فضاپیما را از عوامل مؤثر می‌داند. مقدار مقاومت هوا در ارتفاع‌های مداری ثابت نیست. با تغییر داده‌ها و نزدیک‌شدن به رویداد، برآورد زمان نیز می‌تواند عوض شود؛ از همین رو باید نسخه و زمان پیش‌بینی را همراه خبر خواند.
پایان کار سوئیفت نیز به همین محیط مربوط است. ناسا اعلام کرده آخرین رصد آن ۲۰ اکتبر انجام شد. در ارتفاعی کمتر از حدود ۲۷۵ کیلومتر، مقاومت بیشتر جو اجازه نمی‌داد تلسکوپ‌ها با ثبات لازم به هدف نگاه کنند. عملیات علمی پایان یافت، اما این به معنی ورود هم‌زمان فضاپیما به جو نبود.
سوئیفت چه چیزی از کیهان برای ما باقی گذاشت؟
این رصدخانه در سال ۲۰۰۴ پرتاب شد و با سه تلسکوپ خود برای واکنش سریع به انفجارهای پرتو گاما ساخته شده بود. ارزش آن فقط دیدن یک نور ناگهانی نبود؛ می‌توانست جهت خود را سریع عوض کند و به دیگر رصدخانه‌ها خبر بدهد تا رویدادی کوتاه‌عمر از دست نرود.
براساس گزارش پایان مأموریت ناسا، سوئیفت بیش از دو هزار انفجار پرتو گاما و بیش از ۱۴۰۰ انفجار ابرنواختری را بررسی کرده است. آرشیو آن نیز نزدیک ۲۲ سال اندازه‌گیری و بیش از ۱٫۵ میلیون تصویر تلسکوپ فرابنفش و نوری را در خود دارد. خاموش‌شدن ابزار، به معنی پایان استفاده پژوهشگران از این داده‌ها نیست.
سوئیفت در دوره پایانی کار خود هم رصد علمی انجام داد؛ تلسکوپ پرتو ایکس آن ۲۶ اوت ۲۰۲۶ بازمانده ابرنواختر تیخو را مشاهده کرد. ثبت پرتوهای نامرئی برای چشم انسان، نمونه‌ای از اطلاعاتی است که چنین رصدخانه‌هایی به شناخت جهان اضافه می‌کنند. برای مقایسه نقش ابزارهای متفاوت، گزارش تصویر هابل از کهکشان NGC 1827 نیز به تفاوت ظاهر تصویر و تفسیر داده می‌پردازد.
در پیگیری این رویداد، سه چیز را جدا نگه دارید: پایان عملیات علمی، پیش‌بینی ورود به جو و تأیید نهایی همان ورود. اگر کلیپی به نام سقوط سوئیفت دیدید، تاریخ و منبع آن را بررسی کنید؛ یک رد نور در آسمان به‌تنهایی هویت جسم را ثابت نمی‌کند. کدام بخش مأموریت‌های فضایی برایتان پرسش‌برانگیزتر است: کشف‌های علمی یا سرنوشت فضاپیما پس از پایان کار؟