علی‌اصغر فانی، وزیر آموزش‌وپرورش در دولت نخست حسن روحانی، پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۵ نوامبر ۲۰۲۶، درگذشت. وزارت آموزش‌وپرورش و دانشگاه تربیت مدرس خبر درگذشت او را اعلام کرده‌اند. نام فانی برای فرهنگیان با سال‌هایی از بحث درباره مدیریت مدارس، جایگاه معلمان و کشمکش‌های دولت و مجلس پیوند خورده است؛ کارنامه‌ای که مرور آن به پیام‌های رسمی پس از درگذشت محدود نمی‌شود.
به گزارش آسیانیوز ایران، خبر تازه، پایان زندگی یکی از مدیران باسابقه آموزش‌وپرورش جمهوری اسلامی است. برای شناخت او باید دوره کوتاه سرپرستی در دولت محمود احمدی‌نژاد، وزارت در دولت روحانی و فعالیت دانشگاهی‌اش را از یکدیگر جدا دید.
خبر درگذشت فانی چگونه تأیید شد؟
کانال رسمی مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش‌وپرورش، پنجشنبه ۱۴ آبان، پیام علیرضا کاظمی درباره درگذشت وزیر پیشین را منتشر کرد. خبرنامه همان روز وزارتخانه نیز این پیام را در فهرست خبرهای خود آورد. دانشگاه تربیت مدرس هم در اطلاعیه‌ای جداگانه، درگذشت فانی را اعلام و او را عضو هیئت علمی پیشکسوت و بازنشسته گروه مدیریت دولتی معرفی کرد.
در گزارش‌های رسانه‌های داخلی، سن او هنگام درگذشت ۷۲ سال اعلام شده است. با این حال، در دو اطلاعیه نهادی بررسی‌شده، توضیح پزشکی مشخصی درباره علت مرگ ارائه نشده است. از این رو، نسبت‌دادن بیماری معین یا شرح جزئیات درمان به او، بدون اعلام معتبر خانواده یا مرجع مرتبط، مبنایی برای این گزارش ندارد.
بیوگرافی علی‌اصغر فانی؛ از سرپرستی تا وزارت
علی‌اصغر فانی که نامش در منابع انگلیسی به صورت Ali-Asghar Fani نوشته می‌شود، پیش از رسیدن به وزارت، در ساختار مدیریتی آموزش‌وپرورش فعالیت داشت. گزارش هم‌زمان رادیو فردا با رأی اعتماد سال ۱۳۹۲، سابقه معاونت او در دولت محمد خاتمی و سرپرستی ۷۰روزه وزارتخانه در آغاز دولت نهم را ثبت کرده است. بنابراین، مسئولیت او در سال ۱۳۸۴ سرپرستی بود؛ نباید آن را با دوره وزارتش در دولت یازدهم یکسان نوشت.
فانی در دولت نخست حسن روحانی ابتدا سرپرست شد و سپس روز ۵ آبان ۱۳۹۲ از مجلس رأی اعتماد گرفت. بر پایه گزارش آن روز رادیو فردا به نقل از خانه ملت، رأی‌گیری برای او با ۱۸۵ رأی موافق، ۵۳ رأی مخالف و ۲۴ رأی ممتنع پایان یافت. دوره وزارتش تا مهر ۱۳۹۵ ادامه داشت. ارتباط او با آموزش تنها به ساختمان وزارتخانه محدود نبود؛ اطلاعیه تازه دانشگاه تربیت مدرس نیز سابقه عضویت علمی او در گروه مدیریت دولتی را تأیید می‌کند.
استیضاحی که به برکناری نرسید
وزارت فانی بدون چالش نگذشت. روز ۳ تیر ۱۳۹۴، نمایندگان مجلس طرح استیضاح او را بررسی کردند. بنا بر گزارش همان روز رادیو فردا، از ۲۵۶ رأی اخذشده، ۱۶۷ رأی مخالف استیضاح و ۷۶ رأی موافق آن بود و فانی در مقام خود باقی ماند.
محورهای مطرح‌شده از سوی استیضاح‌کنندگان شامل نارضایتی فرهنگیان، عملکرد وزارتخانه درباره دانشگاه فرهنگیان، کمبود توجه دولت به آموزش‌وپرورش و ضعف نظارت بر برنامه‌ها بود. این‌ها انتقادهای نمایندگان در آن جلسه‌اند، نه حکم قضایی یا ارزیابی قطعی همه عملکرد وزیر. در مقابل، فانی از عملکرد خود دفاع کرد و اسحاق جهانگیری، معاون اول وقت رئیس‌جمهوری، استیضاح او را منصفانه ندانست.
سه مقطع اصلی این کارنامه عبارت‌اند از:
- ۱۳۸۴: سرپرستی کوتاه وزارت آموزش‌وپرورش در آغاز دولت نهم.
- ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵: وزارت در دولت نخست روحانی و عبور از استیضاح تیر ۱۳۹۴.
- مهر ۱۳۹۵: پایان وزارت، در جریان تغییر چند عضو کابینه روحانی.
پایان وزارت و پرسش‌های باقیمانده درباره آموزش
رادیو فردا در گزارش ۲۸ مهر ۱۳۹۵ نوشت که فانی، پس از تکذیب اولیه خبر استعفا، در نامه‌ای به روحانی آمادگی خود را برای پذیرش تصمیم رئیس‌جمهوری درباره ادامه کار اعلام کرد. در همان مقطع، محمد بطحایی سرپرست وزارتخانه شد و استیضاح تازه‌ای که در مجلس مطرح شده بود، ادامه نیافت. این توالی را باید دقیق روایت کرد؛ پایان وزارت او نتیجه رأی استیضاح سال ۱۳۹۴ نبود.
مرور کارنامه یک وزیر آموزش‌وپرورش، فراتر از فهرست سمت‌ها، به کیفیت آموزش، پاسخ‌گویی مدیران و وضعیت معلمان مربوط است. بحث مطالبات فرهنگیان پس از دوره فانی هم ادامه یافت؛ گزارش ۲۹ مهر ۱۴۰۵ درباره وعده‌های وزیر کنونی برای حقوق معلمان نمونه‌ای از همین پرسش ادامه‌دار درباره تفاوت وعده و پرداخت است. آن گزارش به دوره علیرضا کاظمی مربوط است و نباید تعهدات یا پیشنهادهای امروز را به کارنامه اجرایی فانی نسبت داد.
به نظر شما، مهم‌ترین معیار برای سنجش عملکرد وزیر آموزش‌وپرورش چیست: کیفیت مدرسه، وضعیت معلمان یا پاسخ‌گویی در برابر خانواده‌ها؟ دیدگاهتان را بدون درج اطلاعات شخصی در کادر نظرات انتهای خبر، پایین بخش اخبار مرتبط، بنویسید.