اگر فرصت دیدن شهاب‌های آبان را از دست داده‌اید، هنوز لازم نیست تقویم رصد را ببندید. پس از اوج تقریبی شاخه جنوبی ثوری، نوبت شاخه شمالی نزدیک است؛ بارشی کم‌تعداد که جذابیتش بیشتر به احتمال دیدن یک شهاب درخشان برمی‌گردد تا آسمانی پر از خط‌های نور.
به گزارش آسیانیوز ایران، راهنمای نوامبر ناسا، منتشرشده در ۲ نوامبر ۲۰۲۶ برابر با ۱۱ آبان ۱۴۰۵، اوج ثوری شمالی را حوالی ۱۲ نوامبر، برابر با پنجشنبه ۲۱ آبان، معرفی می‌کند. تقویم سازمان بین‌المللی شهاب نیز همین تاریخ تقریبی را آورده است. برای برنامه‌ریزی در ایران، شب‌های نزدیک به این موعد مهم‌اند؛ نه یک ساعت قطعی که برای همه شهرها یکسان باشد.
بارش ثوری شمالی چه زمانی دیده می‌شود؟
«ثوری شمالی» با نام انگلیسی Northern Taurids، به فارسی آوایی «نوردرن توریدز»، یکی از دو شاخه شناخته‌شده بارش ثوری است. واژه ثوری به صورت فلکی ثور یا گاو اشاره دارد؛ ناحیه‌ای که امتداد مسیر شهاب‌ها ظاهراً به سوی آن برمی‌گردد. نام‌گذاری یک بارش به معنی آن نیست که همه شهاب‌ها فقط در همان نقطه دیده می‌شوند.
طبق تقویم ۲۰۲۶ سازمان بین‌المللی شهاب، فعالیت شاخه شمالی از ۲۰ اکتبر تا ۱۰ دسامبر، برابر با ۲۸ مهر تا ۱۹ آذر، ادامه دارد. این سازمان توضیح می‌دهد که اوج می‌تواند گسترده و نسبتاً تخت باشد؛ بنابراین ثبت یک روز در تقویم نباید به تصور «چند دقیقه فرصت و بعد هیچ» منجر شود.
انجمن شهاب آمریکا شب ۱۱ تا ۱۲ نوامبر، برابر با شامگاه چهارشنبه ۲۰ تا بامداد پنجشنبه ۲۱ آبان، را در راهنمای خود برجسته کرده است. این بازه را همراه با شب‌های نزدیک به آن و وضع آسمان محل خود بسنجید. ثوری جنوبی، که اوج تقریبی‌اش ۵ نوامبر یا ۱۴ آبان بود، با شاخه شمالی یکی نیست؛ دیدن دو تاریخ متفاوت در خبرها لزوماً تناقض ندارد.
چرا نباید منتظر بارانی از شهاب باشیم؟
برآورد رایج برای ثوری شمالی حدود پنج شهاب در ساعت در شرایط ایدئال است. این عدد را نمی‌توان به وعده مشاهده پنج شهاب از پشت‌بام روشن هر شهر تبدیل کرد. روشنایی محیط، ابر، ارتفاع کانون بارش و فرصت واقعی تماشا بر شمار دیده‌شده اثر می‌گذارند؛ ممکن است نتیجه رصد شما کمتر باشد.
امتیاز امسال، نزدیکی این بازه به ماه نو در ۹ نوامبر، برابر با ۱۸ آبان، است. نور کمتر ماه می‌تواند کمک کند، اما آلودگی نوری شهر یا آسمان ابری را جبران نمی‌کند. همچنین «شهاب درخشان» یا آذرگوی، یک امکان در این بارش است؛ دیدنش برای هیچ رصدگر یا هیچ شب تضمین نشده است.
برای این بارش، تاریکی و حوصله از انتظارِ یک نمایش پرسرعت مهم‌تر است.
برای رصد در ایران چه کار کنیم؟
راهنمای عمومی رصد ثوری، ساعت‌های حوالی نیمه‌شب و پس از آن را مناسب می‌داند. زمان دقیق طلوع و ارتفاع صورت فلکی، ماه و سپیده‌دم به محل و تاریخ بستگی دارد؛ ساعت یک نقشه خارجی را بی‌تبدیل، ساعت رصد تهران یا شهر دیگری نگیرید.
- پیش از حرکت، پوشش ابر و وضعیت راه محل رصد را بررسی کنید. نقطه‌ای امن با دید باز و دور از چراغ‌های مستقیم انتخاب کنید؛ برای تاریکی بیشتر وارد مسیر خطرناک یا زمین خصوصی نشوید.
- برای تماشای شهاب‌ها از چشم غیرمسلح استفاده کنید. تلسکوپ و دوربین دوچشمی میدان دید را محدود می‌کنند؛ برای این کار دیدن بخش بزرگی از آسمان مفیدتر است.
- حدود نیم ساعت به چشم‌ها فرصت سازگاری با تاریکی بدهید و از نگاه مکرر به صفحه روشن گوشی پرهیز کنید. لباس گرم و زمان کافی همراه داشته باشید.
اگر پیش‌تر راهنمای رصد بارش جباری را خوانده‌اید، اصل انتخاب آسمان تاریک همچنان کاربرد دارد، اما تاریخ و شدت آن بارش را نباید به ثوری منتقل کرد.
این راهنما پیش‌بینی هوای شهرهای ایران یا گزارش مشاهده شهاب در یک نقطه مشخص نیست. برای انتخاب شب، شرایط محلی را نزدیک به زمان حرکت دوباره بررسی کنید. شما از کدام شهر قصد رصد دارید و آلودگی نوری چقدر کار را دشوار می‌کند؟ تجربه‌تان را بدون درج نشانی دقیق محل خصوصی در دیدگاه‌ها بنویسید.