منصور انوری، داستان‌نویس ایرانی که بسیاری از خوانندگان نام او را با مجموعه بلند «جاده جنگ» می‌شناسند، درگذشت. معصومه انوری، دختر این نویسنده، در گفت‌وگویی که ایسنا روز جمعه ۱۵ آبان ۱۴۰۵ منتشر کرده و صفحه سیاست بازنشر داده است، زمان درگذشت پدرش را صبح همان روز اعلام کرد. سن او در این گزارش ۷۱ سال ذکر شده است.
این خبر درباره نویسنده‌ای است که بخش عمده کارنامه‌اش به روایت داستانی تاریخ معاصر و ادبیات جنگ اختصاص داشت؛ کارنامه‌ای که برای شناخت آن، مرور نام کتاب‌ها و شیوه پیوند داستان با گذشته از تکرار عنوان‌های ستایش‌آمیز مفیدتر است.
منصور انوری که بود؟
انوری متولد سال ۱۳۳۴ در یکی از روستاهای نیشابور بود. گزارش‌های زندگی‌نامه‌ای منتشرشده پس از درگذشت او، از چند دهه فعالیتش در داستان‌نویسی، زندگی‌نامه‌نویسی و نگارش متن برای تلویزیون یاد می‌کنند. شناخته‌شده‌ترین اثر او «جاده جنگ» است؛ مجموعه‌ای دوازده‌جلدی که انتشارات سوره مهر آن را منتشر کرده است.
گزارش خرداد ۱۳۹۹ مجمع ناشران انقلاب اسلامی، به نقل از مصاحبه تسنیم با انوری، انتشار جلد دوازدهم را ثبت کرده بود. انوری آن زمان توضیح داده بود که این دوازده جلد، بخش نخست طرح روایی بزرگ‌تری است؛ بنابراین نباید از تعداد جلدهای «جاده جنگ» نتیجه گرفت که تمام طرح‌های بعدی او نیز منتشر شده‌اند.
«جاده جنگ»؛ تاریخ در قالب داستان
معرفی سال ۱۳۹۹ این مجموعه، بازه داستان را از اشغال ایران به دست متفقین تا ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ توصیف می‌کند. گزارش تسنیم در سال ۱۳۹۳، از حضور رویدادهایی مانند جنگ جهانی دوم و اصلاحات دهه چهل در زمینه داستان یاد کرده بود. این گستره زمانی نشان می‌دهد که نام کتاب را نباید فقط به روایت یک نبرد محدود کرد.
با این حال، رمان را باید از سند تاریخی جدا خواند. شخصیت‌پردازی، انتخاب زاویه دید و ترتیب روایت، بخشی از کار ادبی‌اند و برای داوری درباره واقعیت‌های تاریخی به بررسی منابع مستقل نیاز است. همین نسبت میان زندگی روزمره و گذشته اجتماعی، در معرفی رمان «انیسه» و روایت زنان در ایران معاصر نیز از زاویه‌ای دیگر مطرح شده است.
آثار دیگر و کارنامه ادبی
در گزارش ایسنا و مرور نورنیوز، افزون بر «جاده جنگ»، این آثار در کارنامه انوری آمده‌اند:
- «قربانگاه عشق»، مجموعه زندگی‌نامه‌ها؛
- «از عشق‌آباد تا عشق‌آباد»؛
- «قلب تپنده»؛
- «بر فراز آشیانه عنقا».
همین منابع از برگزیده‌شدن آثار او در جایزه‌های کتاب سال، جلال آل‌احمد، کتاب فصل و قلم زرین یاد کرده‌اند. بدون تطبیق تک‌تک دوره‌ها، نباید تاریخ یا عنوان دقیق جایزه‌ای را به کتابی مشخص نسبت داد.
واکنش وزیر فرهنگ و وضعیت مراسم
نورنیوز در گزارشی در آغاز شنبه ۱۶ آبان، پیام تسلیت سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، را منتشر کرد. صالحی در این پیام بر نقش ادبیات در حفظ حافظه تاریخی و باقی‌ماندن آثار مکتوب انوری پس از درگذشت او تأکید کرده است. این توصیف، دیدگاه وزیر فرهنگ است و جای نقد مستقل آثار را نمی‌گیرد.
در گزارش جمعه‌ای که تأیید خانواده در آن آمده، زمان و مکان مراسم تشییع به اطلاع‌رسانی بعدی موکول شده بود. جزئیات قطعی تازه‌ای از مراسم در منابع بررسی‌شده این گزارش احراز نشده است. علت دقیق پزشکی درگذشت نیز در اینجا مطرح نمی‌شود.
اگر از کتاب‌های انوری خوانده‌اید، کدام اثر یا بخش از روایت او بیشتر در خاطرتان مانده است؟
تحریریه آسیانیوز ایران درگذشت منصور انوری را به خانواده و دوستداران او تسلیت می‌گوید.
پرسش‌های رایج: