قرار است «یک روز» همدیگر را ببینیم؛ همان روزی که میان کار، رفت‌وآمد و مسئولیت‌های خانه عقب می‌افتد. گاهی دوستی تمام نشده، فقط جایی در برنامه روزانه پیدا نمی‌کند. مسئله همیشه پیدا کردن آدم‌های بیشتر نیست؛ ممکن است لازم باشد برای ارتباط‌های موجود، شکل ساده‌تر و توقع واقع‌بینانه‌تری پیدا کنیم.
این گزارش آسیانیوز ایران به دوستی در بزرگسالی می‌پردازد: تفاوت تعداد دوستان با احساس نزدیکی، اثر محدودیت وقت و هزینه، و مرزی که میان صمیمیت و انتظارِ در دسترس بودن همیشگی وجود دارد. مبنای آن منابع منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ است، نه اعلام یک پژوهش تازه در امروز.
تنها بودن و احساس تنهایی یک چیز نیست
سازمان جهانی بهداشت در توضیح منتشرشده در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵، ارتباط اجتماعی را با سه وجه شرح می‌دهد: ساختار رابطه‌ها، حمایتی که فراهم می‌کنند و کیفیت تجربه ارتباط. انزوای اجتماعی به کمبود عینی رابطه و تعامل اشاره دارد؛ تنهایی، احساس فاصله میان ارتباط مطلوب فرد و آن چیزی است که واقعاً تجربه می‌کند.
بنابراین شمار آشنایان به‌تنهایی پاسخ نمی‌دهد که کسی چقدر احساس نزدیکی دارد. جمع پرشمار می‌تواند برای یک نفر رضایت‌بخش و برای دیگری خسته‌کننده باشد. این تفکیک، دلیلی برای قضاوت درباره زندگی خصوصی دیگران یا برچسب زدن به کسی که خلوت را دوست دارد نیست.
کمتر بیرون رفتن، لزوماً پایان دوستی نیست
دانشگاه کانزاس در گزارشی به تاریخ ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶، یافته‌های پژوهشی بر بیش از دو هزار شرکت‌کننده آمریکایی در سال ۲۰۲۵ را شرح داده است. پیام مهم گزارش این است که تغییر شیوه وقت‌گذرانی را نباید خودکار با کاهش تعداد دوستان یا افزایش تنهایی یکی دانست. برخی افراد زمان بیشتری را در خانه و کنار خانواده می‌گذرانند؛ هزینه، خستگی و مشغله نیز در دیدارها نقش دارند.
در همان گزارش، اهمیت دادن هم‌زمان به خانواده و دوستان با رضایت بیشتر از زندگی همراه بوده است. این همراهی، اثبات رابطه علت و معلولی نیست. داده‌های آمریکایی هم آمار ایران محسوب نمی‌شوند؛ از آنها نمی‌توان درباره همه خانواده‌های ایرانی نتیجه قطعی گرفت.
چرا قرار گذاشتن دشوار می‌شود؟
ناتالی پنینگتون، پژوهشگر ارتباطات در دانشگاه ایالتی کلرادو و از پژوهشگران «پروژه دوستی آمریکایی»، در گفت‌وگوی ۱۸ مارس ۲۰۲۶ با رسانه CPR به موانع عملی مانند وقت، پول و جابه‌جایی اشاره می‌کند. در بزرگسالی، محیط مشترکی مانند مدرسه دیگر الزاماً آدم‌ها را هر روز کنار هم نمی‌آورد و مراحل زندگی دوستان نیز ممکن است متفاوت باشد.
او همچنین میان کیفیت دوستی و صرفِ تعداد دوستان تفاوت می‌گذارد. شریک زندگی می‌تواند دوست نزدیک فرد باشد، اما لازم نیست تنها محل دریافت تمام حمایت‌های اجتماعی شود. این نکته دعوت به پنهان‌کاری یا کم‌اهمیت کردن رابطه زوجی نیست؛ درباره متنوع بودن رابطه‌های انسانی و واقع‌بینانه بودن انتظارهاست.
برای خواننده ایرانی، پرسش عملی می‌تواند بسیار ملموس باشد: آیا هزینه یک قرار، مسیر رفت‌وآمد یا مسئولیت مراقبت از کودک و سالمند، حضور را دشوار کرده است؟ اینها مثال‌هایی برای گفت‌وگو هستند، نه ادعای آماری درباره علت فاصله گرفتن دوستان در ایران.
از یک دعوت روشن شروع کنیم
می‌توان به‌جای تلاش برای تغییر یک‌باره همه رابطه‌ها، یک پیشنهاد کوچک و قابل مذاکره مطرح کرد. این پیشنهادهای تحریریه، نسخه درمان یا تضمین صمیمیت نیستند:
- به‌جای «هر وقت شد»، یک زمان و فعالیت مشخص پیشنهاد کنید؛ مثلاً یک تماس کوتاه یا پیاده‌روی، اگر برای هر دو نفر مناسب است.
- راه جایگزین بگذارید. اگر دیدار حضوری دشوار است، درباره زمان و شکل دیگری از ارتباط توافق کنید؛ هزینه بیشتر نشانه دوستی عمیق‌تر نیست.
- پاسخ منفی را محترمانه بپذیرید. روشن کردن امکان دیدار با اصرار، سرزنش یا مطالبه توضیح خصوصی فرق دارد.
در خودِ دیدار هم کیفیت توجه اهمیت دارد. در گزارش مرتبط درباره فابینگ و حضور گوشی در گفت‌وگو به همین مسئله پرداخته‌ایم؛ توافق درباره وقفه‌های تلفن با کنترل کردن گوشی یا حریم خصوصی دیگری یکسان نیست.
دوستی، آزمون وفاداری روزانه نیست
- دوستی‌های مختلف می‌توانند نقش‌های متفاوت داشته باشند؛ لازم نیست هر دوست محرم همه جزئیات زندگی باشد.
- تداوم رابطه باید با اختیار و توان هر دو نفر سازگار باشد، نه با امتیازشماری پیام‌ها.
- کم شدن تماس، به‌تنهایی توضیح قطعی درباره نیت طرف مقابل به دست نمی‌دهد.
شاید پرسش مفید این نباشد که «چرا مثل گذشته نیستیم؟»؛ می‌توان پرسید اکنون چه نوع ارتباطی برای هر دو نفر شدنی و خوشایند است. شما بدون ذکر نام یا جزئیات خصوصی دیگران، چه راهی برای حفظ دوستی در روزهای شلوغ پیدا کرده‌اید؟