پروازی که قرار بود گروهی از ایرانیان بازداشت‌شده در آمریکا را به مسیر بازگشت به ایران منتقل کند، بنا بر گزارش‌های منتشرشده به نقل از وکیل آنان، روز یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۸ نوامبر ۲۰۲۶، لغو شد. علت این تغییر هنوز به‌طور رسمی روشن نشده و نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که سیاست اخراج ایرانیان به‌طور کلی متوقف شده است.
در این گزارش آسیانیوز ایران، خبر تازه پرواز از سابقه پرونده قضایی جدا شده است؛ دو موضوع مرتبط که یکی دانستن آنها می‌تواند برداشت نادرستی از وضعیت افراد ایجاد کند.
درباره پرواز ۸ نوامبر چه گزارش شده است؟
علی رهنما، وکیل صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکایی، به آسوشیتدپرس گفته است دست‌کم هشت ایرانی در شهر میسا در ایالت آریزونا سوار هواپیما شده بودند. به روایت او، مسیر برنامه‌ریزی‌شده از کشور گرجستان و پاکستان می‌گذشت تا در نهایت به ایران برسد؛ اما پرواز بدون توضیح لغو شد. یورونیوز فارسی نیز همین گزارش را بازتاب داده است.
شبکه ای‌بی‌سی نیوز در گزارش جداگانه خود، به نقل از وکیل این نهاد، نوشته است پرواز هنگامی لغو شد که هواپیما روی باند و آماده برخاستن بود و افراد دوباره به محل بازداشت منتقل شدند. بنابراین خبر منتشرشده، خبر آزادی آنان نیست.
این دو رسانه گزارش خود را به اظهارات وکیل مستند کرده‌اند. انتشار روایت در دو تحریریه، به‌تنهایی به معنای تأیید مستقل علت لغو از سوی دولت نیست. وزارت امنیت داخلی آمریکا در پاسخ به ای‌بی‌سی گفته درباره عملیات آتی اخراج، پروازها، مسافران، مقصدها و پرونده‌های فردی اظهارنظر نمی‌کند.
علی رهنما و نهاد پیگیر پرونده چه کسانی هستند؟
رهنما در گزارش‌های ای‌بی‌سی و آسوشیتدپرس به‌عنوان وکیل صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکایی معرفی شده است. نام انگلیسی این نهاد Iranian American Legal Defense Fund و صورت کوتاه آن IALDF است. این صندوق از طرف‌های پرونده‌ای در دادگاه فدرال واشنگتن است که بخشی از مناقشه حقوقی درباره روند بازگرداندن ایرانیان را پیگیری می‌کند.
صفحه پرونده در وب‌سایت پابلیک سیتیزن، از نهادهای حقوقی همراه شاکیان، وضعیت رسیدگی را باز اعلام کرده است. موضع یک طرف دعوا را نباید رأی نهایی دادگاه دانست؛ همان‌طور که ندادن توضیح درباره یک عملیات، به‌خودی‌خود علت لغو آن را ثابت نمی‌کند.
دادگاه دقیقاً چه نوع اطلاع‌رسانی خواسته بود؟
در صفحات ۱۳ و ۱۴ صورت‌جلسه منتشرشده از جلسه دادگاه، قاضی دو موعد جداگانه را روشن کرده است:
- دادگاه باید ظرف ۲۴ ساعت پس از نهایی‌شدن برنامه از آن مطلع شود.
- اطلاع‌رسانی باید دست‌کم پنج روز پیش از انتقال فرد انجام شود؛ توضیح قاضی این شرط را فقط به سوارشدن به هواپیما محدود نمی‌کند.
این دو مهلت، یکی «پس از نهایی‌شدن برنامه» و دیگری «پیش از انتقال» است. تبدیل شرط اول به «۲۴ ساعت پیش از پرواز» معنای متن را تغییر می‌دهد. پیش‌تر جزئیات این موضوع در گزارش دستور اطلاع‌رسانی دادگاه درباره اخراج ایرانیان بررسی شده بود.
این سابقه قضایی، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که لغو پرواز ۸ نوامبر مستقیماً بر اثر حکم تازه دادگاه رخ داده است. برای چنین نتیجه‌ای باید دستور مربوط یا توضیح قابل اتکای مشخصی منتشر شود؛ منابع بررسی‌شده برای این خبر، علت لغو را روشن نکرده‌اند.
کدام پرسش‌ها هنوز بی‌پاسخ است؟
- چرا پرواز پس از سوارشدن افراد لغو شد؟
- آیا زمان تازه‌ای برای انتقال همین افراد تعیین شده است؟
- این تغییر چه اثری بر وضعیت حقوقی هر یک از بازداشت‌شدگان خواهد داشت؟
پاسخ این پرسش‌ها را نمی‌توان از یک خبر لغو پرواز استخراج کرد. توقف یک انتقال، صدور ممنوعیت کلی اخراج، آزادی از بازداشت و پذیرش درخواست پناهندگی، چهار وضعیت متفاوت‌اند و هر کدام به سند جداگانه نیاز دارد.
تا زمان تنظیم این گزارش، آنچه در منابع بررسی‌شده آمده، روایت لغو همین پرواز و بازگشت افراد به بازداشت است؛ نه اعلام پایان همه اخراج‌ها. برای خانواده‌ها، تفاوت میان این وضعیت‌ها مهم‌تر از تیترهای قطعی است. کدام بخش از این روند به توضیح عمومی بیشتری نیاز دارد؟ دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.
پرسش‌های رایج: