آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
پس از مصوبه هیئت دولت برای شروع دیرهنگام فعالیتها در روز بعد از شب یلدا، حالا چندین استان تصمیمات متفاوت و در برخی موارد گستردهتری را برای شهروندان خود اعلام کردهاند. این تصمیمات نشان میدهد که مدیریت روز پس از یلدا، تنها به یک مصوبه ملی محدود نمانده است. در حالی که دولت مرکزی مصوب کرد کلیه مدارس، ادارات و بانکها فردا دوشنبه با دو ساعت تأخیر کار خود را آغاز کنند، برخی استانها با درخواست تعطیلی کامل این روز موافقت نکردند، اما بسته به شرایط محلی، تصمیمات دیگری گرفتند. برخی از این تصمیمات، تنها بر پایه پاسداشت آیین یلدا است. اما برخی دیگر، علاوه بر این موضوع، مسائل آبوهوایی و سامانههای بارشی را نیز در نظر گرفتهاند که همچنان در برخی مناطق کشور فعال هستند. اولین استانی که رسماً برای روز بعد از یلدا تصمیم گرفت، استان گیلان بود. استاندار این استان اعلام کرد که فعالیتها فردا با یک ساعت تأخیر (از ساعت ۹ صبح) آغاز میشوند.
پس از گیلان، استانهای دیگر نیز یکی پس از دیگری تصمیمات خود را اعلام کردند. این تصمیمات شامل تأخیر یک تا یک و نیم ساعته در شروع کار ادارات و مراکز آموزشی است. اما جالبترین تصمیم مربوط به خراسان شمالی است. در این استان، بر اساس تصمیم ستاد مدیریت بحران، تمامی مقاطع تحصیلی و دانشگاهها فردا به صورت مجازی برگزار میشوند و کارکنان ادارات نیز با یک ساعت تأخیر سر کار حاضر خواهند شد. این تفاوت در تصمیمگیریها نشان میدهد که استانها با توجه به شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقلیمی خود، اختیار عمل داشتهاند. این رویکرد میتواند منعطفتر و پاسخگوتر به نیازهای محلی باشد. در ادامه، جزئیات تصمیمات هر یک از استانهای یادشده را به طور کامل بررسی میکنیم.
تحلیل منطق تفاوت تصمیمات؛ اختیارات استانی در عمل
این تنوع در تصمیمگیری نشان میدهد که در نظام اداری ایران، استانداران و ستادهای مدیریت بحران استانها در مواقع خاص و بر اساس شرایط محلی، از اختیار قابل توجهی برخوردارند. مصوبه هیئت دولت به عنوان چارچوب کلی و حداقلی عمل کرده است (تأخیر دو ساعته). اما استانها میتوانند بر اساس اولویتهای محلی (مثل اهمیت بیشتر یلدا در برخی مناطق، شرایط جوی، یا درخواستهای محلی) تصمیمات سختگیرانهتر یا متفاوت اتخاذ کنند. این رویکرد عدم تمرکز نسبی، امکان پاسخگویی بهتری به نیازهای متنوع یک کشور پهناور را فراهم میآورد. استان خراسان شمالی با ترکیب دلیل فرهنگی (یلدا) و احتمالاً دلیل ایمنی (برودت هوا یا شرایط جوی)، تصمیم به آموزش مجازی گرفت که قویترین اقدام است.
بررسی موردی تصمیمات؛ از تأخیر ساده تا آموزش مجازی
-
گیلان و ایلام
تصمیم به تأخیر یک ساعته (شروع از ۹ صبح). این تصمیم محافظهکارانهتر از مصوبه ملی است و احتمالاً برای حفظ توازن بین احترام به آیین و عدم اختلال جدی در روند اداری و آموزشی گرفته شده است.
-
فارس و کردستان
تصمیم به تأخیر یک و نیم ساعته. این اقدام سخاوتمندانهتر از مصوبه ملی (دو ساعت) نیست، اما نشاندهنده تأکید بیشتر این استانها بر اهمیت زمان خانواده در صبح روز بعد است.
-
چهارمحالوبختیاری
تصمیم به شروع کار از ساعت ۹ صبح برای همه دستگاهها. این عملاً یک ساعت تأخیر نسبت به ساعت رسمی جدید (۸ صبح) محسوب میشود. فهرست طولانی دستگاههای مشمول نشان از عزم جدی برای فراگیر کردن این تصمیم دارد.
-
خراسان شمالی
قویترین تصمیم: آموزش مجازی برای تمام مقاطع و تأخیر یک ساعته برای ادارات. این نشان میدهد ستاد مدیریت بحران استان (نه فقط استاندار) وارد عمل شده که معمولاً برای حوادث غیرمترقبه مانند برف و یخبندان تشکیل میشود. این احتمال را قوت میبخشد که علاوه بر یلدا، ملاحظات ایمنی جوی نیز در این تصمیم مؤثر بوده است.
تأثیر بر خانوادهها و جامعه؛ مزایا و چالشهای عدم یکنواختی
مزیت اصلی این تصمیمات استانی، انعطافپذیری و توجه به خواست محلی است. خانوادههای ساکن در استانهایی با تصمیمات سخاوتمندانهتر (مانند خراسان شمالی یا تأخیر بیشتر) فرصت باکیفیتتری خواهند داشت. اما چالش اصلی، ایجاد سردرگمی است. به ویژه برای افرادی که در مرز استانها کار یا تحصیل میکنند، یا شرکتهای ملی که دفاتری در چند استان دارند. همچنین، این تفاوت میتواند احساس تبعیض یا برتری در بین ساکنان استانهای مختلف ایجاد کند. اطلاعرسانی بسیار شفاف و به موقع از سوی هر استان برای کاهش این سردرگمی حیاتی است.
نقش شرایط جوی در تصمیمگیری؛ ترکیب فرهنگ و ایمنی
گزارش به درستی اشاره میکند که جدای از یلدا، سامانههای بارشی و برودت هوا در برخی مناطق مؤثر بودهاند. این موضوع به ویژه در تصمیم خراسان شمالی (با دخالت ستاد بحران) و احتمالاً در دیگر استانهای سردسیر یا کوهستانی میتواند پررنگ باشد. در این موارد، تصمیمگیری دو هدف را دنبال میکند:
۱) ایمنی
کاهش تردد در ساعات اولیه صبح که ممکن است جادهها یخزده یا لغزنده باشند.
۲) فرهنگی
احترام به آیین یلدا. این ترکیب، تصمیم را مستحکمتر و قابل دفاعتر میسازد، زیرا هم به سلامت مردم میاندیشد و هم به فرهنگ آنان احترام میگذارد.
چشمانداز و امکان الگوسازی برای مناسبتهای دیگر
این رویکرد متنوع استانی میتواند الگویی برای سایر مناسبتهای ملی-محلی باشد. مناسبتهایی مانند عید فطر، عید قربان، یا حتی مراسم محلی خاص هر منطقه میتوانند با اختیار استانها، منجر به تصمیمات مشابهی شوند. این امر نیازمند ضابطهمند کردن این اختیارات است تا هر استانی بر اساس سلیقه شخصی عمل نکند. تدوین دستورالعمل کشوری که چارچوبی برای اعطای مرخصی یا تأخیر محلی در مناسبتهای خاص تعیین کند، میتواند از یکسو انعطاف محلی را حفظ کند و از سوی دیگر از بینظمی گسترده جلوگیری نماید. تجربه فردای یلدا در سال ۱۴۰۴ میتواند نقطه آغاز خوبی برای چنین سیاستگذاریای باشد.