آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
جادههای کشور یک بار دیگر صحنه غمانگیز یک حادثه مرگبار شد. این بار محور ارتباطی اراک به سلفچگان شاهد رویدادی تلخ بود که خانوادهای را داغدار کرد. ساعت نزدیک به نه شب چهارم دی، آرامش مسیر به ناگاه با صدای مهیب برخورد و واژگونی یک خودرو درهم شکست. حادثهای که در کمتر از چند ثانیه، زندگی سرنشینان را برای همیشه تغییر داد. خودروی سمند که ظاهراً در مسیر خود به سمت سلفچگان در حرکت بود، به دلایلی که هنوز به طور دقیق مشخص نیست، کنترل خود را از دست داد و واژگون شد. این اتفاق در فاصله بسیار نزدیک به مقصد، یعنی تنها دو کیلومتر مانده به سلفچگان رخ داد. با گزارش این حادثه به اورژانس قم، تیمهای امدادی به سرعت خود را به محل رساندند. اما صحنه غمانگیز بود: دو نفر از سرنشینان خودرو در دم جان باخته بودند و سه نفر دیگر با آسیبهای مختلف بر جای مانده بودند. مصدومان بلافاصله تحت اقدامات اولیه پزشکی قرار گرفتند و برای دریافت خدمات تخصصی به مراکز درمانی منتقل شدند. وضعیت آنان تاکنون مشخص نشده است.
این حادثه بار دیگر زنگ هشدار را درباره ایمنی جادههای کشور به صدا درآورد. محور اراک به سلفچگان یکی از مسیرهای پرتردد است که گاه به دلیل عوامل مختلف از جمله خستگی راننده، سرعت غیرمجاز یا نقص فنی خودرو، شاهد بروز چنین حوادثی است. هرچند بررسیهای کارشناسی برای تعیین علت دقیق سانحه ادامه دارد، اما از دست دادن دو جان در آستانه فصل سرد سال، جامعه محلی و مسافران این مسیر را در اندوه فرو برده است. این رویداد تلخ یادآور آن است که رانندگی در جادهها نیازمند هوشیاری کامل و رعایت تمامی اصول ایمنی است؛ چرا که یک لحظه غفلت میتواند پایان یک زندگی باشد.
عوامل احتمالی بروز حادثه در جادههای برونشهری
تصادفات جادهای اغلب ناشی از ترکیبی از عوامل انسانی، محیطی و فنی است. در این حادثه، با توجه به ساعت وقوع (شب) و فصل سرد سال، کاهش دید به دلیل تاریکی و احتمال وجود مه یا یخبندان موضعی میتواند از دلایل محیطی مؤثر باشد. همچنین، خستگی راننده پس از سفر طولانی یا عدم تمرکز میتواند عاملی انسانی محسوب شود. از سوی دیگر، وضعیت فنی خودرو نیز باید به دقت بررسی شود. فرسودگی خودروهای داخلی مانند سمند، نقص در سیستم ترمز، فرسایش لاستیکها یا مشکل در سیستم فرمان میتواند به راحتی منجر به از دست دادن کنترل در سرعتهای بالا شود. این موارد به ویژه در جادههای پرپیچ و خم یا با شیب متغیر خطرناکتر است. علاوه بر این، عدم رعایت سرعت مجاز و سبقتهای غیرمجاز نیز از عوامل همیشگی چنین حوادثی هستند. تا زمانی که گزارش نهایی پلیس راه منتشر نشده است، نمیتوان به طور قطع علت را مشخص کرد، اما تجربه نشان میدهد که این حوادث غالباً حاصل ترکیبی از این عوامل است.
نقاط حادثهخیز در محورهای ارتباطی استان مرکزی و قم
محور اراک به سلفچگان به عنوان بخشی از جاده اصلی ارتباطی استان مرکزی به قم، به دلیل تردد بالای خودروهای سبک و سنگین، همواره در معرض حوادث رانندگی است. نقاط خاصی از این مسیر ممکن است به دلیل طراحی نامناسب، شیب تند، پیچهای خطرناک یا عدم وجود روشنایی کافی، بیشتر شاهد سوانح باشند. آمارهای پیشین نیز نشان میدهد که فاصله بین شهرهای بزرگ تا شهرکهای اطراف (مانند فاصله اراک تا سلفچگان) گاه به دلیل احساس نزدیکی به مقصد، باعث کاهش تمرکز راننده و افزایش بیاحتیاطی میشود. این پدیده روانی میتواند منجر به غفلت در آخرین کیلومترهای سفر شود. لازم است سازمانهای مسئول مانند پلیس راه و وزارت راه و شهرسازی با نصب تابلوهای هشدار بیشتر، بهبود روشنایی جاده و تقویت سیستمهای کنترل سرعت در این محور، اقدامات پیشگیرانه را افزایش دهند.
واکنش اورژانس و سیستم مدیریت بحران در حوادث جادهای
اطلاعیه سریع اورژانس قم درباره این حادثه نشاندهنده بهبود نسبی در سیستم اطلاعرسانی و حضور به موقع تیمهای امدادی است. با این حال، سرعت عمل در انتقال مصدومان به مراکز درمانی مجهز، عامل تعیینکنندهای در نجات جان آسیبدیدگان است. وجود ایستگاههای اورژانس در فواصل مشخص در جادههای اصلی و تجهیز آنان به آمبولانسهای مجهز و پرسنل آموزشدیده میتواند فاصله بین وقوع حادثه و ارایه خدمات درمانی را به حداقل برساند. همچنین، هماهنگی بین اورژانس جادهای، پلیس راه و هلال احمر برای مدیریت صحنه حوادث بزرگتر ضروری است. در این حادثه خاص، محل وقوع سانحه در فاصله نزدیک به یک شهر (سلفچگان) قرار داشته که احتمالاً دسترسی به خدمات درمانی را تسهیل کرده است. اما در مناطق دورافتادهتر، این زمان میتواند به عاملی برای افزایش تلفات تبدیل شود.
تأثیر روانی و اجتماعی حوادث رانندگی بر خانوادهها و جامعه
مرگ ناگهانی دو نفر در یک حادثه رانندگی، علاوه بر داغدار کردن خانوادههای آنان، تأثیر روانی گستردهای بر جامعه محلی و هممسافران دیگر میگذارد. این گونه حوادث به ویژه اگر منجر به فوت جوانان شود، آسیب اجتماعی مضاعفی وارد میکند. از دست دادن نانآور خانواده یا فردی که مسئولیت مراقبت از دیگران را بر عهده داشته، میتواند یک خانواده را از نظر اقتصادی و عاطفی دچار بحران کند. حمایتهای روانی و اجتماعی از بازماندگان این حوادث، باید توسط نهادهای ذیربط مانند بهزیستی و هلال احمر به صورت مستمر انجام پذیرد. علاوه بر این، تکرار چنین اخباری در رسانهها میتواند باعث ایجاد ترس و نگرانی عمومی نسبت به سفرهای جادهای شود. این امر لزوم فرهنگسازی بیشتر برای رانندگی ایمن و مسئولیتپذیری اجتماعی در رانندگی را پررنگتر میکند.
راهکارهای پیشگیرانه برای کاهش تلفات جادهای
برای کاهش حوادثی از این دست، باید رویکردی چندبعدی در پیش گرفت:
- اولاً، نوسازی ناوگان خودروهای داخلی و الزام به معاینهفنی دقیق و دورهای میتواند از بروز حوادث ناشی از نقص فنی بکاهد. خودروهای فرسوده مانند سمندهای قدیمی باید با برنامهریزی دقیق از چرخه تردد خارج شوند.
- ثانیاً، افزایش جریمههای رانندگی پرخطر مانند سرعت غیرمجاز و سبقت از راست، همراه با نصب دوربینهای کنترل سرعت در نقاط حادثهخیز، میتواند بازدارنده باشد. آموزش مستمر رانندگان درباره خطرات رانندگی در شب، خستگی و عدم تمرکز نیز ضروری است.
- ثالثاً، بهبود کیفیت زیرساختهای جادهای شامل تعریض جاده، نصب گاردریلهای ایمن، روشنایی مناسب و علامتگذاری صحیح میتواند به شکل قابل توجهی از خطای انسانی بکاهد. در نهایت، ترویج فرهنگ استفاده از وسایل ایمنی مانند بستن کمربند برای همه سرنشینان (صندلیهای جلو و عقب) باید به عنوان یک imperative اخلاقی و قانونی نهادینه شود.