آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
به گزارش ایرنا، بازار بزرگ تهران و شماری از راستههای مرکزی پایتخت، روز سهشنبه ۱۶ دیماه شاهد تجمعها و تحرکات پراکندهای بود که در برخی نقاط با مداخله نیروهای انتظامی همراه شد. بر اساس مشاهدات میدانی خبرنگاران ایرنا، از ساعات میانی روز، راستههایی از جمله ۱۵ خرداد، بازار یدکفروشان (چراغ برق)، سپهسالار و بازار کفاشها شاهد تجمعهای محدود با حضور دهها نفر بودند. این تحرکات در محدوده چهارراه گلوبندک نمود بیشتری داشت و برای مدتی فضای این نقطه را ملتهب کرد. در چهارراه گلوبندک، با افزایش تجمع و سردادن شعارهایی، نیروهای انتظامی برای کنترل شرایط وارد عمل شدند که به بازداشت تعدادی از افراد انجامید. همزمان، فضای بازار در این ساعات نیمهتعطیل بود و بسیاری از کسبه با پایین کشیدن کرکرهها فعالیت خود را متوقف کردند. به گزارش ایرنا، بررسیهای میدانی نشان میدهد بخشی از افراد حاضر در این تجمعها از کسبه بازار نبودند. در مقابل، در محدودههایی مانند علاءالدین و چارسو تحرک قابلتوجهی گزارش نشد و تجمعها به پایان رسید. در راسته جمهوری نیز استقرار گسترده نیروهای انتظامی و یگانهای امدادی گزارش شده و تردد تحت کنترل قرار داشت. همچنین در راسته ۱۵ خرداد، تقاطع ناصر خسرو و بازار طلا، بیشتر واحدهای صنفی تعطیل بودند.
تهران، پایتخت اقتصادی ایران، امروز شاهد تکانی در قلب تپنده تجارت خود بود. بازاری که معمولاً مملو از هیاهو و دادوستد است، امروز حال و هوای متفاوتی داشت. گزارشهایی از مرکز شهر حاکی از شکلگیری تجمعات پراکنده در محدوده تاریخی بازار تهران است. این حرکات، از بازار جعفری و پاساژ شیرازی آغاز شده است. شعار اصلی معترضان، "بازاری با غیرت حمایت، حمایت" اعلام شده است. این تجمع سپس به سمت راسته اصلی بازار ادامه یافته و دامنه آن گسترش پیدا کرده است. حتی مناطق اطراف مانند خیابان سعدی، لالهزار و بازار آهنگرهای تهران نیز شاهد شکلگیری تجمعاتی از سوی بازاریان بودهاند. این نشان از گستردگی نارضایتی دارد. از ظهر امروز، واکنش به ابعاد جدیتری رسید. راستههای مهمی مانند ۱۵ خرداد، بازار طلا و ناصرخسرو در بازار بزرگ تهران، به نشانه اعتراض تعطیل شدند. علت اصلی این اعتراضات و تعطیلی، افزایش قیمت ارز و عدم ثبات در بازارهای مالی عنوان شده است. بیثباتیای که مستقیماً بر کسب و کار میلیونها نفر تأثیر میگذارد. در کنار این اخبار، منابع رسمی نیز از درگیریهای پراکنده در روزهای گذشته خبر دادهاند. آمارهایی از زخمی شدن نیروهای امنیتی و بسیج در شب گذشته منتشر شده است. این رویدادها در حالی رخ میدهد که ثبات اقتصادی به دغدغه اصلی بسیاری از فعالان تولید و تجارت در کشور تبدیل شده است. انتظار میرود این تحولات، واکنشهای بیشتری را در پی داشته باشد.
ریشههای اقتصادی اعتراض؛ ارز، تورم و فشار بر کسبوکار
تعطیلی بخشهای حیاتی بازار تهران، نشانهای آشکار از نارضایتی عمیق بدنه تجاری کشور از سیاستهای اقتصادی است. نوسانات شدید و افزایش قیمت ارز، مستقیماً بر هزینههای واردات کالا، مواد اولیه و همچنین قیمت تمامشده کالاهای داخلی تأثیر میگذارد. این بیثباتی، برنامهریزی بلندمدت را برای بازرگانان و تولیدکنندگان ناممکن کرده و سود آنان را در هالهای از ابهام قرار میدهد. اعتراض امروز، تنها یک واکنش کوتاهمدت نیست، بلکه فریاد اعتراض بخش بزرگی از اقتصاد ملی است که زیر بار تورم فزاینده، کاهش قدرت خرید مردم و سیاستهای ارزی بیثبات خرد شده است. این حرکت میتواند سرآغاز اعتراضات گستردهتر اصناف دیگر باشد.
نمادین بودن مکان اعتراض؛ بازار به عنوان قلب اقتصاد سنتی
برگزاری اعتراض در "بازار بزرگ تهران" اتفاقی تصادفی نیست. بازار سنتی همواره نماد اقتصاد ایران و دارای نفوذ اجتماعی و سیاسی قابل توجهی بوده است. تعطیلی راستههای مهمی مانند بازار طلا و ۱۵ خرداد، که شریانهای اصلی اقتصادی هستند، پیام سیاسی و اقتصادی شدیدی به همراه دارد. این اقدام نشان میدهد که نارضایتی از وضعیت موجود، از حاشیه به مرکز قدرت اقتصادی کشور کشیده شده است. بازار که معمولاً محافظهکار و دارای رابطه پیچیده با ساختار قدرت است، وقتی به صحنه اعتراض میآید، بیانگر عمق بحران اقتصادی است. این نمادین بودن، باعث میشود تأثیر رسانهای و اجتماعی این اعتراض چند برابر شود.
گسترش جغرافیایی و احتمال تکرار در دیگر شهرها
اعتراضات تنها به هسته مرکزی بازار محدود نماند و به خیابانهای اطراف مانند سعدی، لالهزار و بازار آهنگرها کشیده شد. این گسترش جغرافیایی نشان از خودجوش بودن و فراگیری نسبی این حرکت دارد. همچنین، این احتمال را تقویت میکند که با تداوم بیثباتی اقتصادی، شاهد تکرار چنین اعتراضاتی در بازارهای بزرگ سایر کلانشهرهای ایران مانند تبریز، اصفهان، مشهد و شیراز باشیم. بازارهای این شهرها نیز از همان مشکلات رنج میبرند و اقدام بازاریان تهران میتواند برای آنان الهامبخش باشد. این امر میتواند چالشی گسترده و سراسری برای مدیریت اقتصادی کشور ایجاد کند.
مواجهه امنیتی و آمارهای درگیر شدن نیروها
انتشار آمار زخمی شدن نیروهای انتظامی و بسیج (۵۶۸ و ۶۶ نفر به ترتیب) و جزئیات مصدومیتها (گلوله جنگی، تفنگ شکاری، چاقو) از سوی منابع رسمی، نشاندهنده درگیری فیزیکی و احتمالاً خشونتآمیز در شب گذشته است. این گزارشها معمولاً با هدف نشان دادن حاد بودن وضعیت و مشروعیت بخشیدن به اقدامات سختگیرانهتر بعدی منتشر میشوند. از طرف دیگر، عدم انتشار آمار مشابه درباره معترضان، شکاف روایی در گزارش رویدادها را نشان میدهد. این مواجهه امنیتی میتواند به جای کاهش تنش، باعث تعمیق شکاف بین بدنه تجاری و سیستم حاکمیتی شود و فضای اعتماد را بیش از پیش مخدوش کند.
پیامدهای احتمالی و سناریوهای آتی
پیامد این اعتراضات میتواند چندوجهی باشد. در کوتاهمدت، احتمال دارد فشار بر دولت برای اتخاذ تدابیر فوری جهت مهار نوسانات ارزی و ارائه تسهیلات به کسبوکارها افزایش یابد. ممکن است شاهد تشکیل جلسات فوری بین مقامات اقتصادی و نمایندگان اصناف باشیم. در میانمدت، این اتفاق میتواند سرمایهگذاری و رونق اقتصادی را بیشتر تحت تأثیر منفی قرار دهد، زیرا بیثباتی سیاسی-اجتماعی را به بیثباتی اقتصادی اضافه میکند. در بدترین سناریو، در صورت عدم پاسخ مناسب به خواستههای اقتصادی، امکان گسترش دامنه اعتراضات به سایر اصناف و اقشار اجتماعی وجود دارد. واکنش سیستم حاکمیت (چه از طریق گفتوگو و وعده اصلاحات اقتصادی، چه از طریق افزایش کنترلهای امنیتی) تعیینکننده مسیر آینده خواهد بود.