آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
قطر با انتشار بیانیهای رسمی، خروج محدود برخی افراد از پایگاه هوایی العدید را تأیید کرد و این اقدام را بخشی از مجموعه تدابیر احتیاطی در شرایط ناپایدار کنونی منطقه دانست. همچنین رسانهها چهارشنبه شب از تخلیه محدود پایگاه هوایی نواتیم در اسرائیل خبر میدهند. پس از پایان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، منطقه همچنان در تنش شدید به سر میبرد. هر دو طرف در حال بازسازی نیروهای خود هستند و زمزمههای درگیری مجدد به گوش میرسد. تحلیلگران هشدار میدهند که این آتشبس شکننده است و هر لحظه ممکن است آتش جنگ دوباره شعلهور شود.
اسرائیل در حال آمادهسازی برای "جنگ دوم"!
رسانههای اسرائیلی از افزایش تولید تسلیحات و تمرینات نظامی خبر دادهاند. مقامات تلآویو تاکید کردهاند که اگر ایران تهدید هستهای خود را ادامه دهد، حمله پیشدستانه تنها گزینه باقیمانده است. اما آیا ایران اجازه خواهد داد اسرائیل ابتکار عمل را در دست بگیرد؟
ایران: از موشکباران تا بازسازی توان دفاعی
جمهوری اسلامی پس از حملات اخیر، به سرعت در حال تقویت پدافند هوایی و موشکی خود است. همکاری با چین برای دریافت سامانههای دفاعی پیشرفته، نشاندهنده عزم تهران برای مقابله با هر حمله آینده است. اما آیا این اقدامات کافی خواهد بود؟
نقش تعیینکننده آمریکا در معادله جنگ
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بارها هشدار داده که در صورت ازسرگیری برنامه هستهای ایران، واشنگتن بار دیگر وارد عمل خواهد شد. اما آیا آمریکا حاضر است درگیر جنگی تمامعیار با ایران شود؟ پاسخ این سوال میتواند آینده خاورمیانه را تغییر دهد. یک ماه و نیم پس از پایان «جنگ ۱۲ روزه» اسرائیل و ایران، پیامدهای این جنگ تا حدودی مشخص شده است. به نظر میرسد که اکنون دو طرف هر دو طرف در حال بسیج نیروها و متحدان هستند و چه در تهران و چه در تلآویو، زمزمهها درباره احتمال ازسرگیری درگیری به گوش میرسد. «فرانس ۲۴» روز گذشته طی گزارشی تحلیلی به پیامدها و خسارات حملات ایران به اسرائیل در جریان این جنگ پرداخت و اعلام کرد که بهرغم سانسور اسرائیل، تحلیلگرانش موفق به شناسایی و مکانیابی ۳۶ نقطه برخورد موشکهای ایرانی در اسرائیل شدهاند.
یک مقام ارشد نظامی اسرائیل که دفتر او در فاصله چندصد متری یکی از این نقاط برخورد قرار دارد روز سهشنبه به هفتهنامه فرانسوی «اکسپرس» گفت: «میتوانید ببینید فقط یک موشک بالستیک ایرانی چه خسارتی به تلآویو زده، ساده است؛ اگر ایران همچنان تهدیدی حیاتی برای کشور ما باقی بماند، جلویش را خواهیم گرفت. اگر بخواهند ما را بکشند، ما زودتر آنها را خواهیم کشت.» به گزارش این هفتهنامه فرانسوی، با گذشت ۴۵ روز از این درگیری بیسابقه، ایران و اسرائیل آمادهسازی نیروها و متحدان خود را برای فصل دوم جنگ آغاز کردهاند.
دالیا شیندلین، پژوهشگر اندیشکده «بنیاد قرن» (The Century International Foundation) و متخصص افکار عمومی اسرائیل گفت: «مانع روانی حمله مستقیم میان ایران و اسرائیل در کمتر از دو سال، سه بار شکسته شده است. این یعنی حالا همه گزینهها از جمله آغاز دوباره درگیریها روی میز است. علاوه بر این، همه میدانند موفقیتهای [اسرائیل در ایران] قابل توجه بوده، اما تاثیر آنها محدود مانده است و همین موضوع موجب وضعیتی بالقوه انفجاری شده است.» در حالی که ایران و اسرائیل وارد مرحلهای از سکوت و توقف درگیریهای نظامی شدهاند، هشدارها درباره شکنندگی آتشبس و احتمال ازسرگیری حملات شدت گرفته است. کارشناسان بینالمللی، رسانههای داخلی و تحلیلگران اسرائیلی آتشبس را تاکتیکی و موقتی میدانند؛ برخی حتی وقوع حمله مجدد تا یک هفته آینده را پیشبینی کردهاند. آیا منطقه در آستانه شعلهور شدن دوباره است؟
از آتش تا آتشبس
با پایان هر چالش جدی و هر تنازعی، ارزیابی دستاوردها و ضعفهای احتمالی یکی از طبیعیترین اقداماتی است که هر ساختار قوام یافتهای به دنبال انجام آن است. در جنگ ۱۲ روزه اخیر هم، ایران توانست دستاوردهای قابلتوجهی را به نفع خود ثبت کند. ایران هم پاسخ حملات دشمن را در عرصه میدانی داد، هم اتحاد ملی و انسجام اجتماعی را در بالاترین سطح نمایان کرد و هم افکار عمومی بینالمللی را با خود همراه ساخت. برخلاف تصور اسرائیل د دولت آمریکا، نه تنها آتش اعتراضات مردم شعلهور نشد، بلکه نشانههایی از انسجام ملی و اتحاد عمومی در میان اقشار مختلف شکل گرفت. ایرانیان از هر قشر و گروه و دستهای از تمامیت ارضی کشور دفاع کردند و پشت دولت و کشورشان ایستادند. طی دو هفته گذشته، تنش نظامی میان ایران و اسرائیل به اوج رسید. تبادل حملات موشکی و پهپادی و تهدیدهای متقابل، فضای خاورمیانه را بهشدت امنیتی کرد. در پاسخ به حملات اسرائیل به تاسیسات حساس ایران، تهران در دفاع از خود، ضرباتی را به اسرائیل وارد کرد. در نهایت، آتشبسی غیررسمی از بامداد دوشنبه (۳ تیر) آغاز شد اما گزارشهایی از پرتاب چند موشک در همان ساعات ابتدایی آتشبس نیز منتشر شد. موضوعی که گویا دلیلش سوءتفاهم طرفین درباره ساعت شروع آتشبس بود.
آتشبس را باور نکنید
درباره این آتشبس و آینده آن اما تحلیلهای مختلفی ارائه شده است. مثلا ابراهیم متقی، تحلیلگر شناختهشده روابط بینالملل و استاد دانشگاه تهران، در گفتوگو با صداوسیما نسبت به دوام این آتشبس ابراز بدبینی کرد و گفت: «اسرائیل تا یک هفته دیگر دوباره به ایران حمله نظامی خواهد کرد.» او با اشاره به تجربه تاریخی اقدامات نظامی اسرائیل افزود: «آمریکا و اسرائیل با آتشبس به دنبال تجدید قوا هستند. گام اول، اقدامات غافلگیرکننده خواهد بود و گام دوم عملیات تخریبی.» دیگر تحلیلگران در رسانههای داخلی نیز بر این باورند که آتشبس فعلی، صرفاً یک وقفه برای بازسازی و طراحی عملیاتهای بعدی است و تضمینی برای صلح نیست.
آمادهباش اسرائیل، ادامه جنگ در سایه
رسانههای اسرائیلی از جمله والا نیوز، گلوبز و کالکالیست گزارش دادهاند که ارتش این کشور در حال آمادهسازی برای "جنگ دوم" است. به گفته آن ها مقامات نظامی اسرائیل از افزایش تولید تجهیزات نظامی، تمرینات نظامی گسترده، و برنامهریزی برای عملیات پیشگیرانه در صورت بازگشت حملات خبر دادهاند.
غنیسازی دوباره اورانیوم
از سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کرده است که قصد دارد بار دیگر غنیسازی اورانیوم را از سر بگیرد. عباس عراقچی روز چهارشنبه در گفتگو با تلویزیون دولتی ایران بار دیگر تایید کرد که حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران به آنها آسیب رسانده است و حملات به این تاسیسات را «بزرگترین نقض قوانین بینالملل» و «نقض واقعا نابخشودنی» دانست. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز چهارشنبه مدعی شد که با ایالات متحده حمله به تاسیسات هستهای ایران و جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای جلوی جنگ در خاورمیانه را گرفته است و گفت که اگر ایران مجددا برنامه هستهای خود را آغاز کند، آمریکا دوباره به آن حمله خواهد کرد.
ترامپ گفت: «ما با جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، جلوی جنگ در خاورمیانه را گرفتهایم. آنها میتوانند بگویند که توانایی شروع دوباره [برنامه هستهای] را دارند، اما این برای آنها کار بسیار خطرناکی است. چون به محض این که آغاز کنند، ما باز میگردیم. فکر میکنم متوجه این موضوع هستند و فقط حرف [آغاز دوباره] را میزنند.» رئیسجمهوری آمریکا افزود: «ما جلوی جنگهای زیادی در خاورمیانه را گرفتهایم. ببینید با ایران چه کردیم. ایران عامل نفرتپراکنی بود، جایی بسیار بد و من فکر میکنم در سالهای آینده بسیار متفاوت خواهند بود.»
فضای بهشدت تهاجمی
بر اساس گزارش پنتاگون، حملات هوایی اسرائیل و آمریکا، برنامه هستهای ایران را چند ماه به تعویق انداختهاند. همین مساله موجب شده راستگرایان اسرائیلی برای «تمام کردن هرچه سریعتر کار» خواستار حملات مجدد به تهران شوند. یکی از مشاوران بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل به «اکسپرس» گفت: «اگر اسرائیل به ایران حمله پیشدستانه نکند، به منزله خودکشی است. ایرانیها خودشان هم میگویند اسرائیل کشوری به وسعت هیروشیما است و فقط یک بمب اتمی کافی است تا از روی نقشه محو شود.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هشدار داده که ایران ممکن است تا سه یا چهار ماه دیگر غنیسازی اورانیوم را از سر بگیرد. بنابر این گزارش، آقای نتانیاهو روز ۱۱ ژوئیه اعلام کرد که ۶۰ روز منتظر خواهد ماند تا تحول وضعیت هستهای ایران را بررسی کرده و سپس درباره «گام بعدی» تصمیم بگیرد. نگرانی دیگر در تلآویو، توانمندی موشکی ایران است. اگرچه سامانه «گنبد آهنین» حدود ۹۰ درصد حملات موشکی به اسرائیل را رهگیری کرد، اما ۱۰ درصد باقیمانده از آن عبور کرده و خسارات قابل توجهی به بار آوردند.
یک افسر ارشد نظامی اسرائیل به این هفتهنامه فرانسوی گفت: «در جریان همین جنگ ۱۲ روزه، ایران بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک به سمت اسرائیل شلیک کرد و برنامهریزی کرده بود تا به ۱۰ هزار یا حتی ۲۰ هزار موشک برسد. اگر حالا وارد عمل نشویم و دو سال صبر کنیم تا ببینیم حمله میکنند یا نه، دیگر قادر به دفاع نخواهیم بود. هیچ سامانه پدافندی در جهان نمیتواند با چنین حجمی مقابله کند. اگر حالا نجنگیم، بعدا خواهیم مرد. پس بهتر است همین حالا بجنگیم.»
ایران از آن زمان تا کنون شاهد موجی از انفجارهای مشکوک و «توضیحناپذیر» بوده است و تقریبا هر روز یکی یا دو انفجار، اغلب در مکانهای حساس مانند پالایشگاهها یا انبارهای نظامی رخ دادهاند. اگرچه تهران برای خودداری از تایید فرضیه «نفوذ گسترده» اسرائیل، تاکنون از متهم کردن مستقیم این کشور خودداری کرده است، اما، مقامات ایرانی در گفتگو با نیویورکتایمز گفتند که این انفجارها را «اتفاقی» نمیدانند و برخی معتقدند این حوادث عمدیاند و اسرائیل پشت آنهاست. پس از اعلام آتشبس، دیوید بارنئا رئیس موساد طی بیانیهای کمسابقه، ضمن تایید حضور ماموران این نهاد در ایران، گفت: «همانطور که تاکنون بودیم، همچنان آنجا خواهیم بود.» جمهوری اسلامی ایران پس از جنگ ۱۲ روزه به پاکسازی گسترده نیروهای داخلی مشکوک به جاسوسی روی آورده و نتیجه این پاکسازی، صدها بازداشت، محاکمههای شتابزده و شمار بیسابقهای از اعدامها در زندانها است.
طرفین در حال بسیج متحدان
به گزارش روزنامه «اسرائیل هیوم»، بنیامین نتانیاهو در سفر به واشنگتن در ابتدای ژوئیه، از دونالد ترامپ برای حمله مجدد به ایران درصورت لزوم، چراغ سبز دریافت کرده است. چنین چراغ سبزی تضمینی حیاتی برای ارتش اسرائیل است. زیرا، اگرچه این ارتش در ماه ژوئن تقریبا بدون مقاومت عملیات انجام داد، اما ذخایر نظامی آن پس از جنگهای اخیر علیه حزبالله و حماس به شدت آسیب دیده است. در ایران، مانورهای منطقهای با شدتی تازه از سر گرفته شدهاند. تهران در تلاش است که «محور مقاومت» به شدت تضعیف شده را دوباره فعال کند. به گزارش اکسپرس، در هفتههای اخیر، چندین نشست بین فرماندهان ایرانی و نمایندگان گروههای همسو با جمهوری اسلامی ایران برگزار شده است.
امتناع حزبالله در لبنان از تحویل سلاح
بنابر این گزارش نمایندگان حزبالله، حوثیها، حماس، جهاد اسلامی فلسطین، ائتلاف حشدالشعبی عراق، و همچنین دو گروه اسلامگرای تندرو از عربستان سعودی و بحرین در اوایل ژوئیه در بغداد گرد هم آمدند. پس از این نشست، دوباره درگیریها میان این گروهها و دولتهای میزبانشان از سر گرفته شد. حزبالله در لبنان از تحویل سلاح امتناع کرده و در تلاش است حضور خود را در جنوب کشور احیا کند. این موضوع منجر به حملات هوایی تقریبا هرروزه اسرائیل شده است. عباس عراقچی روز چهارشنبه مدعی شد که «بر اساس اطلاعات موجود، آسیبهای جنگ اخیر ترمیم شده، حزبالله مجددا سازماندهی شده، نیروهای خود را مستقر کرده و فرماندهان جایگزین شدهاند.» آقای عراقچی گفت: «تصمیمگیری نهایی در مورد اقدامات آتی با خود حزبالله است و ما به عنوان یک حامی، عمل می کنیم ولی در تصمیمگیری آنها دخالت نمیکنیم.»
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در اواسط ژوئیه اعلام کرد که مقامهای یمنی ۷۵۰ تن تجهیزات نظامی را که از ایران برای حوثیها ارسال شده بود، ضبط کردهاند. این تجهیزات شامل موشکهای کروز، موشکهای ضدکشتی و ضدهوایی، و همچنین موتورهای پهپاد بود. یک منبع نظامی اسرائیل به اکسپرس گفت: «تهدید نیروهای نیابتی ایران امروز نسبت به دو سال پیش ضعیفتر شده است، اما ما اطلاعات بسیار دقیقی درباره طرحی برای احیای این تهدید داریم. این اقدام در حد حملهای شبیه ۷ اکتبر، اما اینبار از تمام جبههها خواهد بود و از سوی حماس، حزبالله، شبهنظامیان سوری و حتی از اردن انجام خواهد شد. او افزود: «همچنین میدانیم ایران برخی گروههای تروریستی را تشویق کرده است که از خاک مصر علیه ما اقدام کنند.»
تصمیمات استراتژیک تهران در گرو بازگشت تواناییهاست
این هفته، فرانسه، آلمان و بریتانیا با تهدید به اعمال مجدد تحریمهای بینالمللی علیه ایران، فشار را افزایش دادند. روز چهارشنبه، وزرای امور خارجه فرانسه، آلمان و بریتانیا اعلام کردند که آمادهاند تا مکانیسم «بازگشت سریع» را در پایان ماه فعال کنند، اما در صورت تمایل ایران به بازگشت جدی به میز مذاکره، این گزینه را برای به دادن فرصتی دیگر به دیپلماسی حاضرند به تعویق بیندازند.آن ها در نامهای به دبیرکل سازمان ملل نوشتند: «ما روشن کردهایم که اگر ایران آماده دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک قبل از پایان ماه اوت نباشد یا از فرصت تمدید استفاده نکند، ما آماده خواهیم بود تا مکانیسم بازگشت سریع تحریمها را فعال کنیم.» مکانیسم «اسنپبک» در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ گنجانده شد که به هر یک از کشورهای گروه ۵+۱ (پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل به علاوه آلمان) اجازه میدهد در صورت عدم پایبندی قابل توجه تهران به توافق، تحریمهای اعمال شده توسط شورا علیه ایران بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ را دوباره برقرار کنند.
مسئله مکانیسم ماشه
این مکانیسم از طریق شورای امنیت فعال میشود، اما اعضای دائم آن نمیتوانند با وتو مانع آن شوند و ایران را بدون سپر دیپلماتیک چین یا روسیه در معرض خطر قرار دهند. از آنجایی که ایالات متحده از توافق خارج شد، فقط فرانسه، آلمان یا بریتانیا میتوانند آن را فعال کنند. اما جدول زمانی کوتاه است: گزینه انجام این کار در ۱۸ اکتبر، ۱۰ سال پس از «روز تصویب» توافق، منقضی میشود. این تحریمها شامل تحریم کامل تسلیحاتی، ممنوعیت کامل غنیسازی اورانیوم، ممنوعیت آزمایش موشکهای بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هستهای و ممنوعیت انتقال فناوری و کمکهای فنی در حوزه موشکی است. علاوه بر این، مسدود کردن داراییها و ممنوعیت سفرهای بینالمللی را برای مقامات و نهادهای ایرانی اعمال میکند و به کشورها اجازه داده میشود هواپیماهای باری و کشتیهای شرکت ملی کشتیرانی ایران را برای یافتن کالاهای ممنوعه بازرسی کنند.
یک مقام ارشد ایرانی احتمال فعال کردن مکانیسم ماشه توسط قدرتها را «یک تهدید وجودی» توصیف کرد. او به روزنامه بریتانیایی تلگراف گفت: «جمهوری اسلامی نه از نظر اقتصادی و نه از نظر نظامی توانایی مقاومت در برابر بازگشت تحریمهای سازمان ملل را ندارد. این باعث خواهد شد که مردم دوباره اعتراض کنند و این بار میتواند متفاوت باشد.» یکی دیگر از مقامات ارشد ایرانی افزود: «تحریمها از جنگ مخربترند. شورای عالی امنیت ملی از ریاست جمهوری خواسته است تا قبل از اینکه خیلی دیر شود، راهی برای مذاکره پیدا کند.»
چرا جنگ ایران و اسرائیل متوقف شد، در حالی که اهداف محقق نشدند؟
دلیل فوری آن این بود که سامانه رهگیر موشکی اسرائیل در آستانه اتمام ذخایر خود قرار داشت. توان جبهه داخلی این رژیم برای تحمل ضربات پیاپی ایران رو به تحلیل بود. در ابتدای حمله اسرائیل به ایران، نظرسنجیها از حمایت ۷۰ تا ۸۵ درصدی افکار عمومی اسرائیل خبر میدادند. اما در روزهای پایانی جنگ، با افزایش خسارات جانی و مالی، ۶۵ درصد مردم اسرائیل خواهان آتشبس شدند. میتوان تصور کرد که اگر سامانه گنبد آهنین بهطور کامل از کار بیفتد و آسمان اسرائیل بر روی موشکهای ایرانی باز شود، میزان حمایت افکار عمومی تا چه اندازه کاهش خواهد یافت. نتیجه نهایی این است: ایران همچنان قادر است بمب اتمی تولید کند، و اسرائیل با تهدیدی وجودی از سوی موشکهای ایران یا بمبی که هر لحظه ممکن است غافلگیرش کند، مواجه است.
این مسئله در اظهارات مدیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی، وزرای کابینه نتانیاهو و مقامهای آمریکایی نیز به چشم میخورد که گفتهاند ایران میتواند ظرف چند ماه برنامه هستهایاش را بازیابی کند. بنابراین، واشنگتن و تلآویو تنها با دو سناریو مواجهاند:
۱. ایران همین حالا توان تولید بمب را دارد و تنها منتظر تصمیم سیاسی است،
یا ۲. ظرف چند ماه این توان را دوباره به دست خواهد آورد.
در هر دو حالت، مطابق دادههای امنیت ملی آمریکا و اسرائیل، این رژیم با یک تهدید واقعی و وجودی مواجه است.
تحلیل رفتار بازیگران در تنش ایران و اسرائیل
شکست در نابودسازی یا حتی خنثیسازی برنامه هستهای ایران، با بحران حقوقی عمیق نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، همراه شده؛ بحرانی که میتواند به پایان حیات سیاسی او بینجامد. نتانیاهو در حال حاضر در سه پرونده فساد جدی، شامل رشوه، خیانت در امانت و تقلب، تحت محاکمه است و روند شهادتدهی او آغاز شده است. در تاریخ ۲۷ ژوئن، دادگاه مرکزی اسرائیل برای دومین بار درخواست تعویق محاکمه نتانیاهو را رد کرد، اما با تعویق جلسات روز یکشنبه، ۲۹ ژوئن ۲۰۲۵ موافقت کرد. همچنین جلسات روزهای ۳۰ ژوئن و ۲ ژوئیه نیز لغو شد. برای درک میزان تأثیر بُعد شخصی در این موضوع، کافی است بدانیم ترامپ بارها، از جمله در ۲۹ ژوئن، اعلام کرده: «محاکمه نتانیاهو باید فوراً متوقف شود یا عفو برای این قهرمان بزرگ صادر گردد که خدمات زیادی به کشور کرده است.» او حتی تهدید کرد که اگر محاکمه ادامه یابد، آمریکا اسرائیل را مسئول خواهد دانست و گفت: «ایالات متحده ادامه این محاکمه را تحمل نخواهد کرد.»
فشار علنی ترامپ بر دستگاه قضایی اسرائیل اقدامی غیرمعمول در عرف بینالمللی است و نشان میدهد که پرونده نتانیاهو تا چه اندازه بر روند جنگهای جاری در غزه، لبنان و ایران تأثیرگذار است. تحلیلهایی که بر تأثیر سیاسی این پرونده بر روند جنگ تأکید دارند، اغراقآمیز نیستند. نکته حساس دیگر، لورفتن شبکه جاسوسان اسرائیل در ایران طی جنگ اخیر بود. این شبکه که سالها توسط اسرائیل ساخته شده بود، حالا تحت تعقیب نهادهای امنیتی ایران قرار دارد. این بدان معناست که ممکن است این شبکه قبل از آنکه تلآویو بتواند برنامه هستهای ایران را نابود کند، از بین برود. در نتیجه، اسرائیل در یک رقابت زمانی قرار گرفته تا قبل از فروپاشی شبکه جاسوسیاش، مأموریت نابودی برنامه هستهای ایران را به سرانجام برساند.
بنابراین، از منظر امنیت ملی آمریکا و اسرائیل، تهدید ایران واقعی است؛ و نتانیاهو نیز دلایل شخصی برای ادامه جنگ دارد تا از محاکمه فرار کند. ادامه درگیری به او این امکان را میدهد که مرتباً خواستار تعویق جلسات دادگاه شود و تمرکز را بر «اولویتهای امنیتی» بگذارد؛ همانطور که اخیراً در آخرین درخواست تعویق خود گفته بود «تحولات مهمی» در راه است. جنگ همچنین به او کمک میکند انسجام دولت ائتلافیاش را حفظ کند؛ دولتی که ممکن است در دوران صلح فرو بپاشد و منجر به برگزاری انتخابات زودهنگام شود که احتمالاً به شکست او بیانجامد. مهمتر از همه، جنگ فرصتی است برای نتانیاهو تا خود را بهعنوان «فرمانده زمان جنگ» معرفی کند که در برابر تهدیدهای وجودی از اسرائیل دفاع میکند؛ چیزی که میتواند همدلی عمومی را به همراه داشته باشد و تأثیر پروندههای فساد را بر محبوبیت او کاهش دهد. این تاکتیک سیاسی که به آن «اثر بسیج ملی پشت پرچم» گفته میشود، پیشتر نیز توسط نتانیاهو با موفقیت بهکار گرفته شده است. با توجه به تمام دادههای فوق، سناریوی وقوع جنگ میان ایران و اسرائیل، محتملترین و نزدیکترین سناریو در ماههای آینده، و شاید حتی در همین تابستان است.
اسرائیل که حملهای گسترده علیه یک عضو سازمان ملل انجام داد ـ در نقض تمام قوانین و هنجارهای بینالمللی ـ نهتنها پاسخگو نشد، بلکه اقداماتش با حمایت آمریکا توجیه شد. همین امر اشتهای این رژیم برای ورود به جنگی جدید را بیشتر کرده است. آنکه از مجازات در امان بماند، بدون بازدارندگی و ترس عمل میکند. این جنگ لزوما مانند دور قبلی آغاز نخواهد شد، بلکه ممکن است بهصورت سلسلهای از حملات مخفی اسرائیل در داخل ایران آغاز شود، از جمله ترورها یا انفجارها در مناطق حساس. پاسخ ایران است که میزان تشدید درگیری و اندازه گلولهبرفی را که میتواند کل منطقه را شعلهور سازد، تعیین خواهد کرد.»
تحلیل نهایی
۱. شکست استراتژیک اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه
اگرچه اسرائیل موفق شد بخشی از تأسیسات هستهای ایران را نابود کند، اما نتوانست برنامه اتمی تهران را به طور کامل متوقف سازد. ذخایر اورانیوم غنیشده ایران همچنان باقی است و توان موشکی آن تضعیف نشده. این مسئله اسرائیل را وارد یک رقابت زمانی خطرناک کرده است.
۲. بازدارندگی موشکی ایران؛ عامل کلیدی در معادله جنگ
ایران با شلیک بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک در جنگ اخیر، ثابت کرد که میتواند هزینه سنگینی به اسرائیل تحمیل کند. حتی اگر سامانه "گنبد آهنین" ۹۰٪ موشکها را رهگیری کند، ۱۰٪ باقیمانده میتواند خسارات جبرانناپذیری وارد کند. این موضوع محاسبات امنیتی تلآویو را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
۳. سناریوهای احتمالی جنگ آینده
-
حمله پیشدستانه اسرائیل
تلآویو ممکن است قبل از آنکه ایران توان دفاعی خود را کامل بازسازی کند، حمله دیگری ترتیب دهد.
-
جنگ نیابتی گسترده
ایران میتواند از گروههای مقاومت در یمن و عراق برای افزایش فشار بر اسرائیل استفاده کند.
-
درگیری مستقیم با آمریکا
اگر ترامپ وارد جنگ شود، این درگیری میتواند به یک جنگ منطقهای تمامعیار تبدیل شود.
۴. تأثیر بحران داخلی اسرائیل بر تصمیمگیریها
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با محاکمههای فساد و کاهش محبوبیت روبهرو است. او ممکن است برای حفظ قدرت، به دنبال ایجاد یک بحران امنیتی بزرگ باشد تا افکار عمومی را متحد کند.