آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، خبر منتشرشده درباره ابلاغ آزادسازی اینترنت بینالملل از سوی شورای عالی امنیت ملی را تکذیب کرد. این وزارتخانه اعلام کرد گزارش منتشرشده از سوی خبرگزاری فارس در این خصوص صحت ندارد و هیچ مصوبهای با این عنوان به وزارت ارتباطات ابلاغ نشده است. در نتیجه بر اساس اعلام وزارت ارتباطات، اخبار منتشرشده درباره تصویب اتصال مجدد اینترنت در شورای عالی امنیت ملی، نادرست است.
آیا اینترنت به قبل از ۱۸ دی برمی گردد؟ / علت قطع و وصلی ها چیست؟
اینترنت همچنان با اختلالهای بسیاری همراه است و گرچه برخی میگویند توانستهاند به اینترنت متصل شوند اما اکثر کاربران هنوز از عدم دسترسی خود سخن میگویند. در این شرایط پرسش آن که این قطع و وصلها نشان از وصلشدن تدریجی اینترنت در کشور دارد؟ از سوی دیگر اگر اینترنت وصل شود، حدود و ثغور آن چه قدر است و آیا میتوان انتظار داشت اینترنت به حالت سابق وصل شود؟ در سالهای دور برای ایجاد محدودیت بر شبکه اینترنت سایتها فیلتر میشدند اما به تدریج و با استفاده از فیلترشکنها این ابزار کارایی خود را از دست داد. بعدتر اینترنت بینالمللی قطع میشد اما شبکه داخلی وصل بود و سرورهای اینترنت وجود داشتند و باز هم کاربران به سختی میتوانستند با استفاده از ویپیانهایی تونل بزنند و متصل شوند؛ مانند شرایطی که در سال ۹۸ داشتیم اما اتفاقی که اینبار رخ داد آن بود که شبکه اینترنت به طور کلی قطع شد و همه از جمله اینترنتهای خانگی، اینترنت سیمکارت سفیدها و همه و همه قطع شدند. پیشتر بسیاری از اپها و سایتها فیلتر میشدند تا حدی که شاید بشود گفت ۳۰ تا ۴۰ درصد فضای اینترنت کشور مسدود میشد اما اینبار پیشفرض مسدود شد. یعنی بهجای مسدودسازی موردیِ سرویسها، شبکه بهصورت پیشفرض مسدود (Default Deny) بود و فقط مسیرها و مقصدهایی که از قبل بهصورت صریح مجاز شده بودند امکان عبور پیدا کردند. این وضعیت زنگ خطری است که نشان میدهد زیرساخت شبکه بهسمتی رفته که امکان اعمال دائمیِ سیاستهای Allowlist و اینترنت طبقاتی نه در حد تصمیم، بلکه بهصورت عملی و فنی فراهم شده است. در روز اولِ اتصالِ محدود اینترنت، شاهد بودیم که بانکها، تاکسیهای اینترنتی و حتی مارکتهای داخلی مانند کافهبازار دچار اختلال شدید شدند اما بعدتر این ها وصل شدند. این نشان میدهد که حتی سرویسهای بهاصطلاح داخلی نیز به ارتباطهای بینالمللی، APIهای خارجی یا مسیرهای بیناپراتوری وابستگی جدی دارند. حالا فرض کنیم اگر مثلا در مقطعی دیگر بخواهند اینترنت را قطع کنند، طوری میتوانند این کار را انجام دهند که بخشهای مورد نظر دچار اختلال نشوند. چنین شرایطی خطر قطعکردنهای پیاپی اینترنت را به دنبال دارد. اکنون هم چون شفافیتی در کار نیست نمیشود به دقت گفت که در آینده سطح و شکل اینترنت چگونه میشود. مثلا رسانههای داخلی گفتند اینترنت وصل شده است یا کسی که فقط چند دقیقه وصل بود توئیتی زد و گفت که اتصال برقرار شده است یا کاربران خانگی گفتند که با سرعت پایین متصل شدهایم. همه اینها در حالی است که بخش قابلتوجهی از دیتاسنترها همچنان دسترسی پایدار به اینترنت ندارند. نمونههای دیگر هم هست؛ مثلا بر اساس گزارشهای متعدد کاربران در نیمههای شب اینترنت بدون هیچ محدودیت وصل شده است یا صبح روز گذشته اینترنت همراه اول به مدت ۱۰ دقیقه به طور کامل و بدون هیچ فیلتری وصل شد و حتی سایت های غیراخلاقی هم فیلتر نبودند و کاربران هیجانزده گفتند که اینترنت وصل شده یا برخی میگویند تلگرامشان وصل شده است؛ در حالی که باید بدانیم این قطع و وصلشدنها به دلیل آپدیتشدن مدامِ قوانین شبکه است. یعنی تغییر مداوم Ruleها (قوانین کنترلی) در لایههای مختلف شبکه و مسیریابی که باعث رفتارهای ناپایدار، اتصالهای مقطعی و تجربههای متناقض برای کاربران میشود. می گویند مشغول انجام مراحل فنی اتصال هستند. علتش این است که آنقدر قوانین شبکه را آپدیت کردهاند که حالا برای وصل آن باید کارهایی را انجام دهد که البته این موضوع از سر بیتدبیری است. اینترنت طبقاتی یعنی آنکه به افراد حقیقی یا حقوقی بر اساس نیازشان دسترسی به اینترنت داده میشود. مثلا تشخیص میدهند که خبرگزاریها نیاز به تلگرام دارند و بعد از احراز هویت به آنها ویپیانهایی میدهند که بتوانند به تلگرام متصل شوند یا دسترسی آنها از طریق IPهای ثبتشده و مسیرهای مجاز در سطح اپراتور باز میشود و عملاً سایر ترافیکها بهصورت پیشفرض مسدود باقی میمانند. برای دیتاسرورهای کاربران هم این امر ممکن است. در جنگ ۱۲ روزه هم بحث اینترنت طبقاتی مطرح بود اما برای انجام این امر گویا تعهدات سفت و سختی میگیرند. وقتی در رخدادهای پیش از این اینترنت قطع میشد، هیچ راه ارتباطیای وجود نداشت اما حالا که پیشفرض اینترنت مسدود و حتی خطوط تلفن همراه و پیامکها هم قطع شد، دیدیم که بعضا اخباری مخابره میشد. این شرایط نشان میدهد که استارلینک تا حدی جای خود را در ایران باز کرده است. افراد از دل محدودها به ناچار و علیرغم آنکه استفاده از آن جرمانگاری شده است، سراغ استارلینک میروند زیرا کار روزمرهشان در گرو استفاده از اینترنت است. در این ایام کسانی بودند که در نقاط مرزی صرافی داشتند و برای انجام کارهایشان مجبور شدند لب مرز بروند و از خودروهایی که این سمت مرز میآمدند سیمکارت عراقی به قیمتهایی گزاف بخرند تا کارشان انجام شود. این مثال نشان میدهد مردم وقتی ناچار شوند سعی میکنند به هر طریق به اینترنت دسترسی پیدا کنند و تصور می شود جرمانگاری در موضوع استفاده از استارلینک بازدارندگی لازم را نخواهد داشت و باتوجه به تستهایی که شرکت استارلینک انجام داده است، بعید نیست در سالهای آینده استفاده از اینترنت استارلینک بدون نیاز به دیش و تجهیزات بزرگ خانگی، و از طریق دستگاههای کوچکتر یا اتصال مستقیم موبایل به ماهواره از طریق سرویس Direct to Cell یا سرویسهای مشابه در برخی مناطق ممکن شود. این روند، عملا نشان میدهد سیاستهای محدودسازی ارتباطات با واقعیتهای فنی و نیازهای اجتماعی کاربران در تعارض قرار گرفتهاند و در آینده نیز این شکاف عمیقتر خواهد شد.
سازمان نظام صنفی رایانهای: اثر اقتصادی مستقیم قطع اینترنت روزانه ۲ تا ۳ هزار میلیارد تومان است
حکیمجوادی میگوید چون اثر قطعی اینترنت در تمامی ابعاد گسترده است و هنوز بخشهایی از آن محاسبه نشده، قطعا خسارت واقعی بسیار فراتر از این برآورد است. علی حکیمجوادی، رئیس سازمان نظام صنفی رایانهای کشور، در گفتوگو با شفقنا خسارت قطعی اینترنت را بین ۲ تا ۳ همت برآورد کرده است: روزانه بین ۲ تا ۳ هزار میلیارد تومان اثر مستقیم قطعی اینترنت است اما قطع شدن اینترنت در حوزههای دیگری از جمله اعتماد کاربران، کاهش رتبهبندی بینالمللی و مهاجرت نخبگان نیز اثرات منفی ملموسی دارد. به گفته او، مردم نسبت به برخی سرویسها و خدماتی که بر بستر اینترنت ارائه میشوند، اعتماد پیدا کردهاند و این اعتماد به یک دارایی برای ارائهدهندگان این سرویسها تبدیل شده است. قطع شدن اینترنت باعث میشود این اعتماد آسیب ببیند و حتی در رتبهبندیهای بینالمللی نیز اثرگذار باشد. او میگوید قطع اینترنت بر نیروی انسانی و متخصصان این حوزه نیز تاثیر قابل توجهی دارد به طوری که حکیمجوادی میگوید «بسیاری از این افراد حتی مجددا موضوع مهاجرت را مطرح میکنند که میتواند پیامدهای منفی به همراه داشته باشد.» رئیس نصر کشور با اشاره به این که «قطع اینترنت در بخشهای متعددی از جمله زندگی روزمره افراد، بخش صنعت، حوزه اقتصاد و… تاثیرات قابل توجهی دارد به حوزه آیتی اشاره کرده و گفته است: «در اکوسیستم آیتی که بهصورت مستقیم با اینترنت ارتباط دارد، اختلال بیش از ۱۰ روز، تاثیر کاملا ملموسی داشته است. اثر اقتصادی آن بهصورت مستقیم روزانه بین ۲ تا ۳ هزار میلیارد تومان (همت) تخمین زده شده است. با این حال، از آنجا که این اثر در تمامی ابعاد گسترده است و هنوز بخشهایی از آن محاسبه نشده، قطعا خسارت واقعی بسیار فراتر از این برآورد است.»
یوسف پزشکیان: من هم مثل شما اطلاع ندارم که اینترنت چه زمانی به حالت عادی برخواهد گشت!
یوسف پزشکیان در یادداشت خود در کانال تلگرامیاش درباره موضوع قطع اینترنت و چرایی وصل نشدن آن یادداشتی صریح منتشر کرده است. متن این یادداشت به شرح زیر است:
برای دوستانی که درباره #اینترنت سوال دارند:
۱- من هم مثل شما اطلاع ندارم که اینترنت چه زمانی به حالت عادی برخواهد گشت. امیدوارم هرچه زودتر این اتفاق بیفتد.
۲- شاید نهادهای امنیتی نگران این هستند که بازگشت اینترنت زمینه را برای برهمزدن دوباره #آرامش در کشور مهیا کنه. نگرانی مهمتر این است که بسته ماندن اینترنت باعث تولید نارضایتی و افزایش شکاف بین مردم و حاکمیت میشود. یعنی کسانی که #ناراضی نبودند و نيستند به فهرست ناراضیها اضافه شوند.
۳- بستن اینترنت مثل پاک کردن صورت مسئله است. اینترنت امروز به ضروریات زندگی تبدیل شده است. همکاران دانشگاهی میخواهند به مقاله دسترسی داشته باشند یا مقالاتی را که به مجلات خارجی ارسال کردهاند پیگیری کنند. تجار میخواهند کسب و کارشان را بچرخانند. جوانترها تفریح و سرگرمیشان در اینترنت است. نهادهای امنیتی باید امنیت را با وجود اینترنت تضمین کنند.
۴- یکی دیگر از نگرانیهای امنیتیها انتشار فیلمها و تصاویری مربوط به «اعتراضات به اغتشاش کشیدهشده» هفته گذشته است.
اولا «آن را که حساب پاک است از محاسبه چه باک است؟». خشونتی که با آن مواجه بودیم محصول یک عملیات حساب شده و گروههای آموزش دیده حرفهای وابسته به بیگانگان بود. در این میان ممکن است نیروهای امنیتی و انتظامی هم خطایی کرده باشند که کسی قصد دفاع از کار نادرست را ندارد و باید به آن رسیدگی شود. ثانیا انتشار فیلمها چیزی است که دیر یا زود باید با آن مواجه شویم. با بستن اینترنت چیزی حل نمیشود، فقط مسئله را به عقب میاندازیم.
۵- امیدوارم مجموعه #شعام و نهادهای امنیتی با درایت و هوشیاری از ناراحتی و نارضایتی مردم جلوگیری کنند و برای فرصتطلبان اجازه سوء استفاده ندهند.
پلیس، پویش تحریم «شبکههای اجتماعی خارجی» راه انداخت!
کانال رسمی روابط عمومی پلیس در یکی از شبکههای اجتماعی داخلی، پویشی با عنوان «تحریم شبکه های اجتماعی خارجی» را راهاندازی کرد. در متن این پیام که در کانال روابط عمومی پلیس در پیامرسان سروش پلاس منتشر شده، آمده: «با توجه به اینکه دوباره امکان بازگشایی پیامرسان های خارجی با وصل شدن اینترنت بین الملل هست ، پیشنهاد میکنم در حرکتی خودجوش و مردمی شروع کنیم به کمپین تحریم و عدم استفاده از پیامرسان ها و شبکه های اجتماعی خارجی ، چرا حتما اونا فقط ما را تحریم کنند ، ما اونا رو تحریم میکنیم و پهنای باند کمتری از اینترنت کشور در پیامرسان ها وشبکه های اجتماعی خارجی صرف می شود . حتما در صورت رد و بدل کردن پیام ها و اسناد و مدارک در زندگی روزمره در صورت درخواست طرف مقابل برای ارسال در شبکه های خارجی بگویید لطفا نرم افزار سروش و یا ایتا و یا سایر پیامرسان های ایرانی که اینقدر خوب هستند را نصب کنید و زیر بار استفاده از پیامرسان های خارجی نروید.» در ادامه این پیام آمده: «با این کار اهداف ذیل محقق می شود:
۱ - پیشرفت پیامرسان های داخلی و حمایت از کالای ایرانی که حضرت آقا مورد تاکید ایشان هست که حتی سال ها هم در شعار سال خود تاکید کردند ولیکن متاسفانه اصلا مردم و مسئولین به این موضوع توجهی ندارند
۲ - کم شدن مصرف اینترنت شخصی
۳ - پر سرعت تر شدن شبکه اینترنت کشور که درگیر پهنای باند برنامه های خارجی نشود
۴ - باعث می شود که پیامرسان های داخلی ما نیز بین المللی شود ، سروش و ایتا به نظرم چیزی کم ندارند و توان برابری با واتساپ و تلگرام را دارند و امکان صادر کردن آن به کشور های دیگر وجود دارد.»