آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
طرح کالابرگ الکترونیکی که از مدتی قبل آغاز به کار کرده، اکنون وارد فاز جدیدی از اجرا میشود. در این مرحله، علاوه بر گسترش دامنه تحت پوشش، امکان جدیدی نیز برای شهروندان ایجاد شده است. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با صدور اطلاعیهای رسمی، جزئیات مرحله دوم طرح کالابرگ الکترونیکی را اعلام کرده است. بر این اساس، فرآیند خرید برای گروههای مختلف از نیمه دوم بهمنماه به صورت تدریجی آغاز خواهد شد. طبق این برنامه، خانوارهای دهکهای اول تا سوم درآمدی از ۱۵ بهمن، دهکهای چهارم تا هفتم از ۲۰ بهمن و سایر خانوارها (احتمالاً دهکهای هشتم تا دهم) از ۲۵ بهمنماه میتوانند برای خرید کالاهای مشمول طرح به فروشگاههای طرف قرارداد مراجعه کنند.
اما یکی از مهمترین نکات این اطلاعیه، پاسخ به درخواست بسیاری از شهروندان است: امکان لغو یا انصراف از «روش دوم» دریافت کالابرگ. روش دوم، همان دریافت بسته فیزیکی ۹ قلمی کالا است که برخی به دلایلی ترجیح میدادند از آن صرف نظر کنند. بر اساس اعلام وزارت کار، از تاریخ ۱۱ بهمنماه، شهروندانی که تمایلی به استفاده از روش دوم (دریافت بسته) ندارند، میتوانند درخواست خود را لغو کنند. این موضوع در پی برخی نارضایتیها و مطالبات مردمی مورد توجه قرار گرفته است. همچنین تأکید شده که اگر اعتبار تخصیصیافته در هر ماه به طور کامل استفاده نشود، مانده آن به ماههای بعد منتقل میشود و هیچ اعتباری سوخت نمیشود. استفاده از اعتبار ماههای آتی نیز منوط به اعلام عمومی در زمان مقرر است.
در روش اول (اعتباری)، ۱۱ قلم کالای اساسی شامل مرغ، تخممرغ، گوشت قرمز، حبوبات، قند و شکر، روغن، ماکارونی، برنج، شیر کمچرب، ماست کمچرب و پنیر در نظر گرفته شده است. مشمولان میتوانند بدون محدودیت در برند یا مقدار، متناسب با نیاز خود خرید کنند. در ادامه، راهنمای کامل لغو روش دوم، نحوه خرید در مرحله جدید و تحلیل دیگر نکات این اطلاعیه ارائه شده است.
راهنمای عملی لغو درخواست «روش دوم» کالابرگ
برای لغو درخواست دریافت بسته فیزیکی (روش دوم)، شهروندان باید از تاریخ ۱۱ بهمنماه اقدام کنند. اگرچه در اطلاعیه جزئیات فنی دقیق (مانند آدرس سامانه یا اپلیکیشن) ذکر نشده، اما به احتمال زیاد این فرآیند از طریق سامانه اصلی طرح کالابرگ (احتمالاً در پورتال وزارت کار) یا اپلیکیشنهای مرتبط مانند «ایران من» انجام خواهد شد. کاربران باید با ورود به حساب کاربری خود (احتمالاً با کد ملی و شماره تلفن همراه ثبتشده)، گزینه «لغو درخواست روش دوم» یا «انصراف از دریافت بسته» را انتخاب کنند. توصیه میشود پس از لغو، پیام تأیید یا کد رهگیری دریافت و نگهداری شود. اگر فردی قبلاً بسته را دریافت کرده باشد، احتمالاً دیگر امکان لغو برای آن ماه وجود ندارد و این اقدام برای ماههای آتی مؤثر خواهد بود. در صورت بروز مشکل، تماس با مرکز تماس وزارت کار (شماره ۱۴۹۰) پیشنهاد میشود.
سقفبندی زمانی خرید برای دهکهای مختلف؛ چرا و چگونه؟
تعیین زمانبندی متفاوت برای شروع خرید دهکهای مختلف (۱۵، ۲۰ و ۲۵ بهمن) یک اقدام مدیریتی برای کنترل ترافیک و جلوگیری از ازدحام در فروشگاههاست. با این کار، جمعیت زیادی به صورت همزمان به فروشگاهها هجوم نمیآورند و هم فشار بر سیستم توزیع کمتر میشود، هم احتمال ایجاد صفهای طولانی کاهش مییابد. این امر به کاهش نارضایتیها و افزایش نظم کمک میکند. شهروندان باید دقت کنند که تاریخ شروع مربوط به دهک درآمدی خانوار آنها است و پیش از موعد، اعتبارشان در فروشگاهها فعال نخواهد بود. احتمالاً دهک هر خانوار از طریق سامانه رفاه ایرانیان مشخص شده و قابل استعلام است.
تحلیل محتوای روش اول (اعتباری) و مزایای آن
در روش اول که اعتباری است، ۱۱ قلم کالای اساسی پیشبینی شده است. مزیت بزرگ این روش، انعطافپذیری است: عدم محدودیت در برند، امکان خرید تدریجی در چند نوبت، و حق انتخاب مقدار مورد نیاز. این روش از هدررفت منابع جلوگیری میکند، زیرا فرد فقط آنچه نیاز دارد را خریداری میکند. همچنین، افزایش کیفیت و رقابت بین فروشگاهها را به دنبال دارد، چرا که مردم میتوانند کالاهای با کیفیتتر را انتخاب کنند. نکته مهم دیگر، انتقال مانده اعتبار به ماه بعد است که از نگرانیها درباره «سوخت شدن» اعتبار میکاهد. این روش، در صورت اجرای صحیح، میتواند به کاهش فشار روانی و افزایش رضایت بینجامد.
پویشهای مردمی و بازتاب مطالبات عمومی
در حاشیه اجرای این طرح، چند پویش مجازی شکل گرفته که نشاندهنده دغدغهها و انتقادات مردم است. پویش «آقای رئیسجمهور، قول حمایت از دهکهای پایین فراموش شده است؟» معترض به نابرابری در دسترسی و میزان حمایت است. پویش «کالابرگ آنلاین؛ راحتتر و شفافتر!» خواستار افزایش امکان خرید غیرحضوری برای جلوگیری از صف و مشکلات حضوری است. پویش «بستههای حمایتی برای اقشار آسیبپذیر!» بر هدفمندسازی دقیقتر تأکید دارد. و پویش «یارانه به دلار!» خواهان نسبت دادن مبلغ یارانه به نرخ ارز برای حفظ قدرت خرید است. این پویشها نشان میدهند که اگرچه طرح کالابرگ گام مثبتی است، اما انتظارات مردم فراتر از توزیع ساده کالا است و مسائلی مانند عدالت، شفافیت، سهولت دسترسی و پوشش تورمی برای آنان اهمیت زیادی دارد.
چشمانداز طرح و صحبتهای مجلس درباره آینده
علی باباییکارنامی، نماینده مجلس، با اشاره به پیشنهاد افزایش اعتبار کالابرگ در بودجه ۱۴۰۵، بر لزوم تقویت مالی این طرح تأکید کرده است. او همچنین خواستار تأمین منظم کالاها و شفافیت در اجرا شده است. نکته کلیدی در سخنان او، توصیه به کوتاهمدت بودن این سیاست و حرکت به سمت خروج تدریجی از قیمتگذاری دولتی است. این دیدگاه نشان میدهد که در بلندمدت، باید به سمت اصلاح ساختار بازار و توانمندسازی مردم حرکت کرد، نه تداوم دائمی توزیع کالای یارانهای. آینده موفقیتآمیز طرح کالابرگ به رفع نواقص اجرایی (مانند صف و محدودیت فروشگاهها)، پاسخگویی به مطالبات مردمی (مانند خرید آنلاین)، و تلفیق آن با سیاستهای کلان اقتصادی برای ریشهکن کردن فقر بستگی دارد. لغو روش دوم، گامی در جهت انعطافپذیری و پاسخ به خواست مردم است.