ترامپ: ایران چندین بار برای مذاکره تماس گرفته، اما توافق شامل ۴ شرط است

آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:

در حالی که آسمان خاورمیانه زیر سایه تهدیدهای نظامی سنگین‌تر شده، کانال‌های دیپلماسی نیز دوباره فعال به نظر می‌رسند. اخبار متناقض و پیچیده‌ای در ساعات گذشته از سوی منابع آمریکایی منتشر شده که هم بر آمادگی برای گفت‌وگو با ایران تأکید دارد و هم بر نمایش قدرت و پیش‌شرط‌های سخت برای هرگونه توافق. در نخستین خبر، العربیه به نقل از یک مقام بلندپایه آمریکایی گزارش داده است که «اگر ایران بخواهد، ما برای گفت‌وگو با تهران آمادگی داریم.» این اعلام، به عنوان یک سیگنال دیپلماتیک مثبت قابل تفسیر است و نشان می‌دهد واشنگتن در شرایط کنونی، مسیر مذاکره را به طور کامل مسدود نمی‌بیند. سپس، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در یک گفت‌وگوی مفصل با وب‌سایت خبری «اکسیوس»، ادعاهای گسترده‌تری مطرح کرده است. ترامپ صراحتاً اعلام کرد: «ایران به دنبال توافق است، این را می‌دانم. آن‌ها چندین بار با ما ارتباط گرفته‌اند. آن‌ها می‌خواهند مذاکره کنند!» این ادعا اگر درست باشد، نشان از تمایل پنهان یا آشکار تهران برای خروج از بن‌بست کنونی دارد. اما ترامپ در همان گفت‌وگو تاکید کرد که این تمایل در سایه «یک ناوگان بزرگ» است که او به منطقه اعزام کرده. او گفت: «ما یک ناوگان بزرگ کنار ایران داریم. بزرگ‌تر از ونزوئلا.» این سخنان به وضوح رویکرد «چماق و هویج» یا فشار حداکثری به موازات پیشنهاد مذاکره را نشان می‌دهد.

ترامپ همچنین به بهانه‌گیری برای اقدام نظامی پیشین خود پرداخت و مدعی شد که «نیروی موشکی قوی ایران»، قادر به انجام حمله غافلگیرانه به اسرائیل بود و اعطای مجوز به اسرائیل برای حمله پیش‌دستانه مانع از آن شد. او ادعا کرد: «اگر رئیس‌جمهور دیگری غیر از من در قدرت بود، ایران اکنون به سلاح‌های هسته‌ای دست یافته و اولین حمله را انجام داده بود.» اما قلب ماجرا در شرایط از پیش تعیین شده آمریکا برای هرگونه توافق نهفته است. به گزارش اکسیوس، مقامات آمریکایی می‌گویند هر توافقی باید شامل چهار شرط اصلی باشد:

۱. خارج کردن تمام اورانیوم غنی‌شده از ایران.

۲. تعیین سقف برای ذخایر موشک‌های دوربرد ایران.

۳. تغییر سیاست ایران در حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه.

۴. ممنوعیت غنی‌سازی مستقل اورانیوم در این کشور.

این شروط، بسیار فراتر از محدودیت‌های برجام قبلی است و به معنای پذیرش یک «تسلیم کامل» از سوی جمهوری اسلامی در زمینه‌های هسته‌ای، موشکی و منطقه‌ای خواهد بود. این مجموعه اخبار در حالی منتشر می‌شود که منطقه در وضعیت فوق‌العاده حساسی قرار دارد. در ادامه، این تحولات و پیامدهای احتمالی آن را تحلیل می‌کنیم.

تحلیل استراتژی «فشار حداکثری به موازات پیشنهاد مذاکره»

اظهارات همزمان مقام آمریکایی و شخص ترامپ، مؤلفه‌های یک استراتژی دووجهی کلاسیک را نشان می‌دهد. از یک سو، با اعلام آمادگی برای گفت‌وگو و تأیید تماس‌های ایرانی (اگر صحت داشته باشد)، بار مسئولیت رد مذاکره را به دوش طرف مقابل می‌اندازند و خود را طرفدار راه حل مسالمت‌آمیز نشان می‌دهند. این امر برای افکار عمومی داخلی و بین‌المللی جذاب است. از سوی دیگر، با نمایش قدرت نظامی («ناوگان بزرگ») و فاش کردن شرط‌های غیرقابل قبول، پیش‌زمینه شکست مذاکرات را فراهم می‌کنند تا در صورت عدم پذیرش شروط، بتوانند اقدام قهری را توجیه کنند. هدف نهایی، وادار کردن ایران به تسلیم در ازای کاهش فشار یا ایجاد بهانه‌ای برای تشدید تنش در صورت مقاومت است.

بررسی چهار شرط آمریکا و غیرعملی بودن آن از منظر ایران

چهار شرط اعلام شده از سوی مقامات آمریکایی به گزارش اکسیوس، در واقع خواسته‌هایی است که حاکمیت، امنیت و دستاوردهای استراتژیک ایران را هدف گرفته است:

۱. خارج کردن تمام اورانیوم غنی‌شده: به معنای صفر کردن کلیه ذخایر و از بین بردن هرگونه اهرم چانه‌زنی آینده.

۲. سقف‌گذاری موشک‌های دوربرد: به معنای محدود کردن بازدارندگی استراتژیک ایران در برابر تهدیداتی مانند اسرائیل.

۳. تغییر سیاست حمایت از نیروهای نیابتی: به معنای چشم‌پوشی از نفوذ ژئوپلیتیک و ابزارهای امنیتی در منطقه خاورمیانه.

۴. ممنوعیت غنی‌سازی مستقل: به معنای نفی حق مصرح در NPT و وابستگی دائم به خارج.

پذیرش این شروط از سوی هر حکومتی در ایران، برابر با «استحاله استراتژیک» و از دست دادن تمامی ابزارهای دفاعی و امنیتی در برابر دشمنانی خواهد بود که وجودشان را به رسمیت نمی‌شناسند. بنابراین، این شروط بیشتر شبیه یک اولتیماتوم است تا مبنایی برای مذاکره واقعی.

واکنش احتمالی ایران و دورنمای مذاکرات

در برابر این اظهارات، واکنش احتمالی ایران می‌تواند بر چند محور باشد:

• تکذیب یا سکوت درباره تماس‌ها

  ایران احتمالاً ادعای ترامپ مبنی بر «چندین بار تماس گرفتن» را رد می‌کند یا در مورد آن سکوت می‌کند تا موضع خود را به عنوان طرف تحت فشار حفظ کند.

• تأکید بر مذاکره با احترام متقابل و لغو تحریم‌ها

  تهران احتمالاً بر شروط همیشگی خود (لغو کامل تحریم‌ها، تضمین‌های معتبر، به رسمیت شناخته شدن حقوق هسته‌ای) پای خواهد فشرد.

• افزایش آمادگی نظامی و موشکی

  در عمل، برای مقابله با تهدید ناوگان آمریکا، احتمالاً آماده‌باش و مانورهای نظامی خود را تشدید خواهد کرد.

• فعالسازی دیپلماسی منطقه‌ای و بین‌المللی

  تلاش برای شکستن انزوای دیپلماتیک و جلب حمایت یا میانجی‌گری قدرت‌هایی مانند روسیه و چین.

با این شروط اعلام‌شده آمریکا، احتمال شروع مذاکرات مستقیم در کوتاه‌مدت نزدیک به صفر است. دورنمای محتمل، ادامه تنش کنترل‌شده با دوره‌هایی از اوج‌گیری و کاهش نسبی است.

سناریوهای محتمل آینده نزدیک

با توجه به مجموع اخبار، چند سناریو برای هفته‌های آینده محتمل است:

۱. سناریوی غالب

تداوم بن‌بست و جنگ روانی: مذاکره‌ای در کار نخواهد بود، اما دو طرف با اعلام آمادگی برای گفت‌وگو و نمایش قدرت، جنگ روانی و دیپلماتیک را ادامه می‌دهند تا طرف مقابل را وادار به عقب‌نشینی کنند.

۲. سناریوی حداقلی

مذاکرات غیرمستقیم و قطره‌چکانی: ممکن است از طریق واسطه‌ها (مانند عمان) یا در چارچوبی محدود تماس‌هایی برقرار شود، اما حل مسئله اصلی ناممکن است.

۳. سناریوی خطرناک

تشدید درگیری محدود: در صورت اشتباه محاسبه یا حادثه‌ای مانند درگیری در دریای عرب، ممکن است تنش به یک درگیری نظامی محدود اما خطرناک گسترش یابد.

در هر حال، منطقه وارد دوره‌ای بسیار شکننده شده است که در آن نمایش قدرت و آمادگی‌های نظامی، احتمال اشتباه و درگیری ناخواسته را به شدت افزایش می‌دهد.