آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
ساکنان شمال غرب کشور دقایقی پیش لرزشی ناگهانی را زیر پای خود احساس کردند. زمینلرزهای که در ساعت پایانی روز سهشنبه، آرامش شب را در آذربایجان شرقی برهم زد. بر اساس گزارشهای اولیه رسانهها و تأیید مرکز لرزهنگاری کشور، این زمینلرزه در ساعت ۲۲:۳۱ دقیقه شب ۱۴ بهمن ماه ۱۴۰۴ به وقت محلی ایران رخ داده است. مرکز این زمینلرزه، منطقه «سیس» در استان آذربایجان شرقی اعلام شده است. قدرت این زمینلرزه ۴.۵ ریشتر اندازهگیری شده است. شدت لرزه به حدی بوده که علاوه بر مناطق مرکزی، در شهرهای بزرگ و پرجمعیت استان از جمله کلانشهر تبریز نیز به وضوح احساس شده است.
حتی گزارشهایی از احساس لرزش در دو شهر بزرگ دیگر منطقه یعنی مرند و ارومیه نیز دریافت شده است که نشان از گستره تأثیر این زمینلرزه دارد. هنوز گزارشی از خسارت جانی یا مالی قابل توجه در پی این زمینلرزه از سوی مقامات استانی یا اورژانس اعلام نشده است. با این حال، ارزیابیهای اولیه معمولاً در ساعات اولیه پس از زمینلرزه ادامه دارد. استان آذربایجان شرقی به دلیل قرارگیری روی گسلهای فعال، از مناطق زلزلهخیز کشور محسوب میشود. زمینلرزههای متعددی در سالهای گذشته این منطقه را لرزانده است. این زمینلرزه بار دیگر اهمیت آمادگی در برابر زلزله و استحکامبنی ساختمانها را در مناطق آسیبپذیر کشور به یاد شهروندان و مسئولان آورده است.
مشخصات فنی زمینلرزه و منطقه مرکزی
زمینلرزه با قدرت ۴.۵ ریشتر در مقیاس اعلام شده، در دسته زمینلرزههای «خفیف تا متوسط» طبقهبندی میشود. چنین زمینلرزههایی معمولاً توسط مردم احساس میشوند، اما خسارت گسترده به دنبال ندارند. منطقه «سیس» در استان آذربایجان شرقی که مرکز این زمینلرزه اعلام شده، از مناطق کمجمعیتتر استان محسوب میشود. این موضوع میتواند از خطر آسیبهای بزرگ کاسته باشد. با این حال، عمق کانونی زمینلرزه که هنوز به طور دقیق اعلام نشده، عامل مهمی است. زمینلرزههای با عمق کم (کمتر از ۱۰ کیلومتر) حتی با قدرت متوسط نیز میتوانند در مرکز احساس شدت بیشتری داشته باشند.
گستره احساس لرزش و دلایل آن
احساس لرزش در سه شهر مهم تبریز، مرند و ارومیه نشان میدهد که این زمینلرزه انرژی قابل توجهی را در منطقه پخش کرده است. فاصله این شهرها از مرکز زمینلرزه، دلیل اصلی این گستره احساس است. شرایط زمینشناسی منطقه، از جمله نوع خاک و ساختارهای زیرسطحی، میتواند بر چگونگی انتقال امواج لرزهای و احساس آن در نقاط دورتر تأثیر بگذارد. در چنین مواردی، معمولاً ساکنان ساختمانهای بلندمرتبه یا سازههای واقع بر خاکهای نرم، لرزش را شدیدتر از ساکنان طبقات پایین یا مناطق با بستر سنگی احساس میکنند.
پاسخ نهادهای امدادی و پایش پسلرزهها
بلافاصله پس از گزارش زمینلرزه، سازمانهای امدادی مانند هلال احمر و اورژانس در استان احتمالاً حالت آمادهباش به خود گرفتهاند تا در صورت دریافت گزارش خسارت، واکنش سریع نشان دهند. مرکز لرزهنگاری نیز به طور مداوم در حال پایش منطقه برای ثبت احتمالی پسلرزهها است. پسلرزهها، خصوصاً در ساعات اولیه، میتواند ادامهدار باشد و گاهی باعث نگرانی ساکنان شود. ارتباط نزدیک بین مرکز لرزهنگاری، استانداری و فرمانداریهای منطقه برای انتقال سریع اطلاعات و تصمیمگیری درباره نیاز به تخلیه یا بررسیهای میدانی ضروری است.
سابقه لرزهخیزی منطقه و گسلهای فعال
استان آذربایجان شرقی روی کمربند لرزهخیز آلپ-هیمالیا قرار دارد و تاریخچه طولانی از زمینلرزههای کوچک و بزرگ را در خود ثبت کرده است. گسلهای فعال متعددی مانند گسل تبریز در این منطقه وجود دارند که میتوانند منشاء زمینلرزه باشند. زمینلرزههای کوچک میتوانند نشانهای از فعالیت این گسلها و هشداری برای رعایت بیشتر اصول ساختمانی باشد. بررسی دقیقتر دادههای لرزهای این رویداد میتواند به دانشمندان در در بهتر شدن رفتار گسلهای منطقه و ارزیابی خطر زمینلرزههای آینده کمک کند.
توصیههای ایمنی به شهروندان و درسهای مدیریت بحران
پس از چنین زمینلرزههایی، اولین توصیه به ساکنان، حفظ آرامش و بررسی ایمنی محیط اطراف است. بررسی سریع ساختمان از نظر ترکخوردگی، کنترل شیرهای گاز و آب و آمادهباش برای پسلرزهها ضروری است. این رویداد فرصتی است برای تمرین و بازبینی برنامههای مدیریت بحران خانگی، از جمله داشتن کیت اضطراری، شناسایی نقاط امن خانه و برنامه ارتباطی با اعضای خانواده. برای مسئولان نیز یادآوری اهمیت نظارت دقیق بر ساختوسازها، مقاومسازی ساختمانهای قدیمی و برگزاری منظم مانورهای زلزله در مدارس و ادارات است.