آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
در حالی که مصرفکنندگان از کاهش نسبی قیمت مرغ و تخممرغ در بازار خوشحال هستند، پشت صحنه این صنعت خبری تلخ و نگرانکننده جریان دارد. رئیس کارگروه طیور ایران با اعلام آماری تکاندهنده، از بحران عمیق در این بخش پرده برداشت. مهدیزاد، رئیس کارگروه طیور ایران، با اشاره به کاهش قیمت مرغ و تخممرغ در بازار، گفت که هزینه خرید نهادهها برای تولیدکنندگان چهار برابر شده است. این یعنی تولیدکنندگان با قیمت بالایی نهاده میخرند، اما محصول خود را با قیمت پایین میفروشند و متحمل ضرر هنگفتی میشوند. این وضعیت، بسیاری از مرغداران را از ادامه کار ناامید کرده است. به گفته مهدیزاد، امروز بیش از ۶۰ درصد مرغداران گوشتی نه رغبت و نه توان جوجهریزی دارند. این یعنی ظرفیت تولید در این بخش به شدت کاهش یافته است.
بخش تخمگذار نیز از این بحران در امان نمانده است. حدود ۳۰ درصد واحدهای تخمگذار بار خود را جمع کردهاند و از چرخه تولید خارج شدهاند. این یعنی عرضه تخممرغ در آینده با کاهش قابل توجهی مواجه خواهد شد. این آمار، زنگ خطری جدی برای صنعت طیور کشور است. اگر این روند ادامه یابد، در آینده نزدیک شاهد کمبود مرغ و تخممرغ در بازار و افزایش شدید قیمتها خواهیم بود. علت اصلی این بحران، افزایش سرسامآور قیمت نهادههای دامی (ذرت، سویا و ...) است. این نهادهها که عمدتاً وارداتی هستند، با نوسانات ارزی و تحریمها، افزایش قیمت چشمگیری داشتهاند. در مقابل، قیمت مرغ و تخممرغ به دلیل تنظیم بازار و کنترل قیمتها، نتوانسته است متناسب با این افزایش رشد کند.
علت افزایش قیمت نهادهها
افزایش چهار برابری قیمت نهادهها، یک شوک بزرگ به صنعت طیور است. نهادههای دامی (ذرت، سویا، کنجاله سویا و ...) عمدتاً وارداتی هستند و قیمت آنها تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد:
- نرخ ارز: افزایش نرخ ارز، مستقیماً بر قیمت تمامشده نهادههای وارداتی تأثیر میگذارد.
- تحریمها: تحریمهای بینالمللی، فرآیند واردات را با مشکل مواجه کرده و هزینههای آن را افزایش داده است.
- تورم جهانی: افزایش قیمت مواد غذایی در بازارهای جهانی، بر قیمت نهادهها نیز تأثیر گذاشته است.
- اختلال در زنجیره تأمین: مشکلات لجستیکی و حمل و نقل بینالمللی، بر عرضه نهادهها تأثیر منفی گذاشته است.
ترکیب این عوامل، افزایش سرسامآور قیمت نهادهها را رقم زده است.
علت کاهش قیمت مرغ و تخممرغ
کاهش قیمت مرغ و تخممرغ در بازار، در شرایطی که نهادهها گران شدهاند، یک پارادوکس است. این کاهش معمولاً به دلایل زیر رخ میدهد:
-
تنظیم بازار
دولت برای کنترل قیمتها و کاهش فشار بر مصرفکنندگان، قیمت مرغ و تخممرغ را در بازار تعیین و بر آن نظارت میکند. این قیمتها ممکن است متناسب با افزایش هزینههای تولید نباشد.
-
افزایش عرضه موقت
گاهی اوقات به دلیل جوجهریزیهای قبلی، عرضه مرغ در بازار افزایش یافته و قیمتها کاهش مییابد. اما این کاهش، موقتی است.
-
کاهش تقاضا
در برخی مقاطع، تقاضا برای مرغ و تخممرغ کاهش مییابد که میتواند به کاهش قیمتها منجر شود.
اما در شرایط فعلی، کاهش قیمتها در حالی رخ داده که هزینههای تولید به شدت افزایش یافته است. این یعنی تولیدکنندگان با ضرر تولید میکنند.
پیامدهای بحران بر تولیدکنندگان
افزایش هزینهها و کاهش قیمت فروش، تولیدکنندگان را در تنگنای شدیدی قرار داده است. آنها مجبورند نهادهها را با قیمت بالا بخرند، اما محصول خود را با قیمت پایین بفروشند. این وضعیت، بسیاری از آنها را به مرز ورشکستگی کشانده است. به گفته مهدیزاد، ۶۰ درصد مرغداران گوشتی توان جوجهریزی ندارند و ۳۰ درصد واحدهای تخمگذار تعطیل شدهاند. اگر این روند ادامه یابد، شاهد خروج گسترده تولیدکنندگان از چرخه تولید خواهیم بود که عواقب جبرانناپذیری برای صنعت و امنیت غذایی کشور خواهد داشت.
پیامدهای بحران بر مصرفکنندگان
در کوتاهمدت، مصرفکنندگان از کاهش قیمت مرغ و تخممرغ خوشحال هستند. اما این خوشحالی دیری نخواهد پایید. با کاهش تولید و خروج تولیدکنندگان از چرخه، در آینده نزدیک شاهد کمبود عرضه و افزایش شدید قیمتها خواهیم بود. مرغ و تخممرغ از مهمترین منابع پروتئینی و ارزانترین نوع گوشت برای اقشار کمدرآمد جامعه هستند. افزایش قیمت آنها، فشار مضاعفی بر معیشت این اقشار وارد میکند و میتواند به نارضایتی اجتماعی دامن بزند.
راهکارهای پیشنهادی برای برونرفت از بحران
برای خروج از این بحران، نیاز به اقدامات فوری و هماهنگ است. برخی از راهکارهای پیشنهادی عبارتند از:
-
تأمین نهادهها با قیمت مناسب
دولت باید با تخصیص ارز کافی و تسهیل واردات، نهادهها را با قیمت مناسب در اختیار تولیدکنندگان قرار دهد.
-
افزایش قیمت خرید تضمینی
دولت باید قیمت خرید تضمینی مرغ و تخممرغ را متناسب با افزایش هزینههای تولید افزایش دهد تا تولیدکنندگان با انگیزه به کار خود ادامه دهند.
-
پرداخت یارانه یا تسهیلات
دولت میتواند با پرداخت یارانه یا ارائه تسهیلات کمبهره به تولیدکنندگان، آنها را در این شرایط سخت یاری کند.
-
اصلاح ساختار تولید
در بلندمدت، باید به سمت افزایش بهرهوری و کاهش وابستگی به نهادههای وارداتی حرکت کرد.
بدون اقدامات فوری، صنعت طیور ایران با یک فاجعه بزرگ مواجه خواهد شد که عواقب آن گریبانگیر همه مردم خواهد شد.