آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
طرحی که سالها درباره آن بحث میشد، سرانجام رنگ اجرا به خود میگیرد. عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی از اجرای سهمیه سوخت به کارت بانکی مالکان خودرو از سال آینده خبر داد. این تصمیم میتواند تحولی اساسی در نحوه توزیع یارانه سوخت ایجاد کند. مالک شریعتی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، با اعلام این خبر تأکید کرد که این طرح ارتباطی به قیمت و سهمیهها ندارد و سیاست سهمیهای و قیمت دولت در جای دیگری تعیین میشود. به عبارت دیگر، این فقط تغییر روش توزیع است، نه تغییر در میزان سهمیه یا قیمت. اجرای سهمیه سوخت به کارت بانکی، به معنای حذف تدریجی کارتهای سوخت فعلی و جایگزینی آن با کارتهای بانکی مالکان خودرو است. با این روش، سهمیه بنزین هر خودرو مستقیماً به حساب بانکی مالک واریز میشود و او میتواند در جایگاهها با استفاده از کارت بانکی خود، سوختگیری کند. این طرح مزایای متعددی دارد. از جمله کاهش هزینههای تولید و توزیع کارتهای سوخت، جلوگیری از قاچاق سوخت، شفافسازی مصرف و امکان اعمال سیاستهای دقیقتر در توزیع یارانهها. با این حال، چالشهایی نیز پیش روی این طرح است. اتصال سامانههای بانکی و سوخت، امنیت اطلاعات و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی، از جمله این چالشها هستند. شریعتی تأکید کرد که این طرح از سال آینده اجرایی میشود و جزئیات بیشتر آن متعاقباً اعلام خواهد شد. به نظر میرسد که دولت و مجلس عزم خود را برای اجرای این طرح جزم کردهاند.
اهداف و مزایای طرح
اجرای سهمیه سوخت به کارت بانکی، یک گام مهم در جهت مدرنسازی نظام توزیع سوخت و هدفمندسازی یارانههاست. از جمله مهمترین اهداف این طرح میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
کاهش قاچاق سوخت
با اتصال سهمیه به کارت بانکی مالک خودرو، امکان سوختگیری خودروهای بدون هویت یا قاچاق سوخت به خارج از کشور کاهش مییابد.
-
شفافسازی مصرف
این طرح به دولت امکان میدهد که مصرف سوخت هر خودرو را به دقت رصد کرده و سیاستهای دقیقتری برای مدیریت مصرف اتخاذ کند.
-
کاهش هزینهها
تولید، توزیع و مدیریت کارتهای سوخت، هزینههای قابل توجهی برای دولت دارد. حذف این کارتها و جایگزینی آن با کارت بانکی، میتواند این هزینهها را کاهش دهد.
-
امکان اعمال سیاستهای تشویقی و تنبیهی
دولت میتواند با استفاده از این روش، سیاستهای تشویقی برای مصرفکنندگان کممصرف و سیاستهای تنبیهی برای مصرفکنندگان پرمصرف اعمال کند.
چالشهای اجرایی طرح
اجرای این طرح با چالشهایی نیز همراه خواهد بود. مهمترین چالشها عبارتند از:
-
اتصال سامانهها
اتصال سامانههای بانکی کشور با سامانههای جایگاههای سوخت، یک کار پیچیده و نیازمند زیرساختهای فنی قوی است. هرگونه اختلال در این اتصال، میتواند باعث ایجاد مشکل در سوختگیری شود.
-
امنیت اطلاعات
با اتصال کارتهای بانکی به سامانه سوخت، اطلاعات بانکی میلیونها نفر در معرض خطر قرار میگیرد. تأمین امنیت این اطلاعات و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی، یک چالش بزرگ است.
-
فرهنگسازی
عادتزدایی از کارتهای سوخت و آموزش استفاده از کارت بانکی برای سوختگیری، نیازمند فرهنگسازی گسترده است.
-
مشکلات احتمالی برای مالکان چند خودرو
نحوه تخصیص سهمیه به مالکان چند خودرو و جلوگیری از سوءاستفاده آنها، نیازمند تدابیر خاصی است.
تأثیر طرح بر قاچاق سوخت
قاچاق سوخت، یکی از معضلات جدی اقتصاد ایران است. سالانه میلیونها لیتر سوخت یارانهای به صورت قاچاق از کشور خارج میشود و ضربه سنگینی به اقتصاد ملی وارد میکند. اجرای سهمیه سوخت به کارت بانکی، میتواند گامی مؤثر در جهت کاهش این معضل باشد. با اتصال سهمیه به خودروی مشخص و کارت بانکی مالک، امکان سوختگیری خودروهای بدون هویت یا سوختگیری بیش از سهمیه کاهش مییابد. با این حال، باید توجه داشت که این طرح به تنهایی نمیتواند قاچاق سوخت را به طور کامل ریشهکن کند. برای این کار، نیاز به اقدامات تکمیلی مانند تقویت نظارت بر مرزها و برخورد قاطع با قاچاقچیان نیز وجود دارد.
تأثیر طرح بر قیمت و سهمیه سوخت
شریعتی تأکید کرد که این طرح ارتباطی به قیمت و سهمیهها ندارد. این بدان معناست که دولت و مجلس فعلاً قصدی برای تغییر قیمت بنزین یا میزان سهمیه ندارند و صرفاً روش توزیع را تغییر میدهند. این یک نکته مهم است، زیرا برخی نگران بودند که این طرح مقدمهای برای افزایش قیمت بنزین یا کاهش سهمیهها باشد. اعلام صریح شریعتی، این نگرانیها را تا حد زیادی کاهش میدهد. البته در آینده، با شفاف شدن مصرف و امکان اعمال سیاستهای دقیقتر، ممکن است دولت تصمیمات جدیدی در مورد قیمت و سهمیه بگیرد. اما فعلاً این طرح در راستای تغییر روش توزیع اجرا میشود.
چشمانداز آینده و گامهای بعدی
اجرای این طرح از سال آینده، نیازمند برنامهریزی دقیق و هماهنگی بین دستگاههای مختلف است. وزارت نفت، بانک مرکزی، وزارت کشور و سایر نهادهای مرتبط باید با همکاری یکدیگر، زیرساختهای لازم را فراهم کنند. آزمایش این طرح در یک یا چند استان به صورت پایلوت، میتواند به شناسایی مشکلات و رفع آنها قبل از اجرای سراسری کمک کند. همچنین، اطلاعرسانی گسترده به مردم و آموزش آنها برای استفاده از روش جدید، از اهمیت بالایی برخوردار است. رسانهها و شبکههای اجتماعی میتوانند در این زمینه نقش مؤثری ایفا کنند.