آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
سینمای جهان یکی از بزرگترین ستارگان خود را از دست داد. رابرت دووال، بازیگر اسطورهای هالیوود که با نقشآفرینی در فیلمهای ماندگار «پدرخوانده» و «اینک آخرالزمان» نام خود را در تاریخ سینما جاودانه کرد، در سن ۹۵ سالگی دار فانی را وداع گفت. همسر این بازیگر سرشناس آمریکایی، لوسیانا دووال، روز دوشنبه ۲۷ بهمن با انتشار بیانیهای اعلام کرد که دووال در منزلش در ایالت ویرجینیا «در آرامش» چشم از جهان فروبسته است. خبری که موجی از اندوه را در میان دوستداران سینما در سراسر جهان برانگیخت. رابرت دووال بیش از شش دهه در هالیوود فعالیت کرد و در طول این دوران، نقشهایی به یادماندنی خلق کرد که هر یک به تنهایی میتوانست گنجینهای برای یک بازیگر باشد. اما دو نقش او بیش از همه در ذهنها ماندگار شد: تام هیگن، مشاور خانواده کورلئونه در «پدرخوانده»، و سرهنگ دوم بیل کیلگور، افسر مقتدر و دیوانه ارتش در «اینک آخرالزمان».
دیالوگ مشهور او در فیلم کلاسیک سال ۱۹۷۹ به کارگردانی فرانسیس فورد کوپولا، «من بوی ناپالم را در صبح دوست دارم»، به یکی از ماندگارترین جملات تاریخ سینما تبدیل شد. این دیالوگ دهههاست که از سوی منتقدان و دوستداران سینما بازگو میشود و به نمادی از سینمای ویتنام تبدیل شده است. دووال در طول فعالیت حرفهای خود یک جایزه اسکار دریافت کرد و چندین بار نیز نامزد این جایزه شد. او همچنین جوایز معتبر دیگری از جمله گلدن گلوب و بفتا را نیز در کارنامه خود دارد. رابرت دووال نه فقط یک بازیگر، که یک اسطوره بود. او با بازیهای قدرتمند و ماندگار خود، نسلهای متعددی از سینمادوستان را تحت تأثیر قرار داد و الهامبخش بازیگران جوان بسیاری شد.
تحلیل نقش تام هیگن در پدرخوانده
نقش تام هیگن در «پدرخوانده» (۱۹۷۲) یکی از مهمترین نقشهای کارنامه رابرت دووال است. هیگن، پسرخوانده خانواده کورلئونه و مشاور وفادار دان وایتو و سپس مایکل، شخصیتی پیچیده و چندلایه است. او نه یک عضو خونخوار مافیا، که یک مرد قانونی و باهوش است که سعی میکند خانواده را از مشکلات حقوقی نجات دهد. دووال با بازی آرام، متین و تأثیرگذار خود، هیگن را به یکی از بهیادماندنیترین شخصیتهای تاریخ سینما تبدیل کرد. او به خوبی توانست تضاد میان وفاداری به خانواده و پایبندی به اصول اخلاقی را به تصویر بکشد. اگرچه دووال برای این نقش نامزد اسکار نشد، اما بسیاری از منتقدان بازی او را یکی از نقاط قوت فیلم میدانند. جالب است که او تنها بازیگر اصلی «پدرخوانده» است که برای هیچیک از دو قسمت این فیلم نامزد اسکار نشد، اما همچنان یکی از بهیادماندنیترین چهرههای این مجموعه است.
نقش سرهنگ کیلگور در اینک آخرالزمان
نقش سرهنگ دوم بیل کیلگور در «اینک آخرالزمان» (۱۹۷۹) یکی از دیوانهوارترین و بهیادماندنیترین نقشهای تاریخ سینماست. کیلگور، افسر ارتشی است که عاشق موجسواری و بوی ناپالم است و جنگ را به مثابه یک بازی و تفریح میبیند. دووال با بازی اغراقآمیز و در عین حال مسحورکننده خود، کیلگور را به نمادی از جنون جنگ ویتنام تبدیل کرد. دیالوگ مشهور او («من بوی ناپالم را در صبح دوست دارم... بوی... پیروزی!») در حالی که در میان امواج ناپالم مشغول موجسواری است، یکی از ماندگارترین صحنههای تاریخ سینما را خلق کرده است. این نقش برای دووال نامزدی اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را به ارمغان آورد و جایزه گلدن گلوب را نیز برای او به همراه داشت.
کارنامه هنری رابرت دووال و جوایز او
رابرت دووال در طول شش دهه فعالیت هنری خود، در دهها فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی به ایفای نقش پرداخت. او در همکاری با بزرگترین کارگردانان سینما از جمله فرانسیس فورد کوپولا، رابرت آلتمن، سیدنی لومت و کلینت ایستوود، تواناییهای خود را به نمایش گذاشت. او برای بازی در فیلم «احتمالاً» (۱۹۸۳) به کارگردانی بروس برسفورد، جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد را دریافت کرد. او همچنین برای فیلمهای «اینک آخرالزمان»، «یک واعظ بزرگ» (۱۹۷۲) و «محکمه نظامی» (۱۹۹۶) نامزد اسکار شد. علاوه بر اسکار، دووال جوایز معتبر دیگری از جمله گلدن گلوب (برای «اینک آخرالزمان» و «احتمالاً»)، بفتا (برای «پدرخوانده» و «محکمه نظامی») و امی (برای سریال «لانسمیر») را نیز در کارنامه خود دارد.
تأثیر دووال بر نسلهای بعدی بازیگران
رابرت دووال با بازیهای قدرتمند و ماندگار خود، الهامبخش نسلهای متعددی از بازیگران بوده است. او نشان داد که یک بازیگر میتواند در عین سادگی و بیآلایشی، شخصیتهای پیچیده و بهیادماندنی خلق کند. بازی او در «پدرخوانده» و «اینک آخرالزمان» هنوز هم توسط دانشجویان بازیگری و سینما مطالعه و تحلیل میشود. دووال ثابت کرد که برای ماندگاری در تاریخ سینما، نیازی به حضور در فیلمهای پر زرق و برق نیست؛ بلکه میتوان با انتخاب درست نقشها و بازی عمیق و تأثیرگذار، نام خود را جاودانه کرد.
میراث فرهنگی رابرت دووال
میراث فرهنگی رابرت دووال فراتر از فیلمهایی است که در آنها بازی کرد. او بخشی از تاریخ سینما بود و با نقشآفرینیهای خود، تأثیری ماندگار بر فرهنگ عامه گذاشت. دیالوگهایش نقل محافل و حضورش در فیلمها ضامن کیفیت بود. او نمادی از دوران طلایی هالیوود بود؛ دوران بازیگرانی که برای نقشهایشان زندگی میکردند و با تمام وجود در خدمت سینما بودند. درگذشت او پایان یک عصر را رقم میزند. با رفتن رابرت دووال، سینمای جهان یکی از بزرگترین و محبوبترین ستارگان خود را از دست داد، اما میراثی که از خود به جا گذاشته، برای همیشه در تاریخ سینما زنده خواهد ماند.