معرفی کتاب «​تاریخ جدید ژاپن»

آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:

کتاب تاریخ جدید ژاپن، منبعی کامل برای کسب اطلاعات از اتفاق‌های تاریخی است که در دوران اصلاحات میجی در ژاپن اتفاق افتاده. منظور نویسنده از اصلاحات میجی در این کتاب، مجموعه‌ای از تغییرات اساسی و گسترده‌ای است که در ژاپن در دوره‌ی حکومت امپراتور میجی رخ داد. این اصلاحات شامل تغییرات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و نظامی بودند که ژاپن را از یک جامعه ی فئودالی و محدود به یک کشور صنعتی و پیشرفته با ساختارهای دولتی مدرن تبدیل کردند. در این دوره، بسیاری از نهادهای فئودالی از بین رفتند، سیستم آموزشی و ارتش بازسازی شد و اقتصاد ژاپن به سمت صنعتی‌شدن و تجاری‌سازی پیش رفت.

محمد سرخی، نویسنده‌ی کتاب تاریخ جدید ژاپن، نقش اصلاحات در نوسازی ساختارهای زیربناییِ ژاپن را در این اثر بررسی کرده است. مطالب کتاب حاضر با گاه‌شمار رویدادهای تاثیرگذار بر ژاپن، آغاز می‌شود. در فصل اول، توضیحاتی درباره‌ی اصلاحات ژاپن مطرح گردیده است.... کتاب تاریخ جدید ژاپن (دوران طلایی ژاپن با اصلاحات میجی ۱۸۵۳ تا ۱۹۴۱) نوشته محمد سرخی را انتشارات آرمان رشد در ۲۴۸ صفحه رهسپار بازار کتاب کرده است.

ارتباط با انتشارات آرمان رشد

• واحد فروش: 09214381773
• واحد نشر: 09214381774 (پاسخ‌گویی سریع از طریق تمام پیام‌رسان‌های ایرانی)

 اصلاحات میجی چیست و چرا اهمیت دارد؟

اصلاحات میجی (Meiji Restoration) که با نام «انقلاب میجی» نیز شناخته می‌شود، مجموعه‌ای از تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و نظامی در ژاپن بین سال‌های ۱۸۶۸ تا ۱۹۱۲ (دوره امپراتوری میجی) است. پیش از این دوره، ژاپن یک «شوگان‌سالاری» (نظام فئودالی) به رهبری خاندان توکوگاوا بود که بیش از ۲۵۰ سال بر ژاپن حکومت می‌کرد. در این نظام، کشور به صدها قلمرو (هان) تقسیم شده بود که هر کدام توسط یک دایمیو (ارباب فئودال) اداره می‌شد. سامورایی‌ها (جنگجویان طبقه حاکم) وفاداری خود را به دایمیوهای خود اعلام می‌کردند، نه به امپراتور. نقطه عطف این دوره، ورود «کشتی‌های سیاه» آمریکا به رهبری دریادار «متیو پری» در سال ۱۸۵۳ بود که ژاپن را مجبور به گشایش بنادر خود به روی تجارت خارجی کرد (پیمان کاناگاوا). رهبران جوان ژاپنی (از جمله سامورایی‌های نواحی ساتسوما و چوشو) دریافتند که برای مقابله با تهدید غرب، باید نظام فئودالی را برچیده و کشوری مدرن و متمرکز بسازند. در سال ۱۸۶۸، امپراتور ۱۵ ساله «موتسوهیتو» (که بعدها امپراتور میجی نام گرفت) به قدرت رسید و عملاً شوگان‌سالاری پایان یافت.

اهمیت اصلاحات میجی

• نخستین کشور غیرغربی که صنعتی شد

  ژاپن در کمتر از ۵۰ سال، از یک کشور کشاورزی و عقب‌مانده به یک قدرت صنعتی و نظامی تبدیل شد که در سال ۱۹۰۵ روسیه تزاری را در جنگ شکست داد.

• الگویی برای کشورهای در حال توسعه

  اصلاحات میجی به عنوان یک «موفقیت بزرگ» در تاریخ جهان شناخته می‌شود که نشان می‌دهد یک کشور غیرغربی (با فرهنگ و سنت متفاوت) می‌تواند بدون از دست دادن هویت خود، مدرن شود.

• تأثیر بر تاریخ جهان

  صنعتی شدن ژاپن، پایه‌های امپراتوری ژاپن در جنگ جهانی دوم را شکل داد. همچنین الهام‌بخش جنبش‌های نوسازی در سایر نقاط آسیا (از جمله چین و کره) شد.

نقش امپراتور میجی و مشاوران کلیدی

موفقیت اصلاحات میجی مدیون رهبری «امپراتور میجی» و گروهی از نخبگان جوان (عمدتاً سامورایی‌های سابق) بود:

• امپراتور موتسوهیتو (میجی)

  او در ۱۵ سالگی به سلطنت رسید و تا سال ۱۹۱۲ (۵۹ سالگی) حکومت کرد. او نماد وحدت ملی بود و از اختیارات خود برای تثبیت دولت مرکزی استفاده کرد (بر خلاف امپراتورهای قبل که فقط تشریفاتی بودند). شعار معروف او: «بگذارید دریاهای دانش در سراسر جهان باز شود» (دستور اعزام دانشجویان به اروپا و آمریکا).

• مشاوران کلیدی (اولیگارشی میجی)

  افرادی مانند «اوکوبو توشیمیچی»، «کیدو تاکایوشی»، «ایتو هیروبومی»، «یاماگاتا آریتومو»، و «سایگو تاکاموری». آنها پس از سفر به اروپا و آمریکا (هیئت ایواکورا ۱۸۷۱-۱۸۷۳)، آموخته‌های خود را در ژاپن پیاده کردند. ایتو هیروبومی، اولین نخست‌وزیر ژاپن (۱۸۸۵) و طراح قانون اساسی میجی بود.

اهمیت مطالعه تاریخ ژاپن برای مخاطبان ایرانی

چرا یک ایرانی باید تاریخ ژاپن را بخواند؟ پاسخ در این نکته نهفته است که ایران و ژاپن هر دو در قرن نوزدهم با «تهدید غرب» (استعمار انگلیس و روسیه برای ایران، آمریکا برای ژاپن) مواجه بودند. اما واکنش دو کشور کاملاً متفاوت بود:

• واکنش ایران

  قاجارها با اتکا به «سیاست تعادل» (بازیگری بین روس و انگلیس) و حفظ نظام فئودالی (کشور به صورت عشیره‌ای اداره می‌شد)، نتوانستند اصلاحات بنیادین انجام دهند. نتایج: عقب‌ماندگی، وابستگی به خارج، و در نهایت کودتای ۱۲۹۹ و سقوط قاجار.

• واکنش ژاپن

  رهبران میجی با شعار «کشور ثروتمند، ارتش قدرتمند» دست به اصلاحات ریشه‌ای زدند (از ریشه‌کن کردن نظام فئودالی تا ایجاد ارتش مدرن). نتایج: صنعتی شدن، استقلال کامل، و تبدیل به یک قدرت جهانی.

بنابراین، مطالعه تاریخ ژاپن می‌تواند «درس‌هایی» برای ایران امروز داشته باشد: اهمیت «اراده ملی»، «نوسازی ساختارهای فئودالی»، و «الگوبرداری بدون تعصب» از مدل‌های پیشرفته جهانی. محمد سرخی در مقدمه کتاب خود می‌نویسد: «هدف من از نوشتن این کتاب، صرفاً روایت تاریخ یک کشور دیگر نیست. می‌خواهم به خواننده ایرانی نشان دهم که چگونه یک ملت (با وجود تمام محدودیت‌ها) می‌تواند "شکست" را به "پیروزی" تبدیل کند.» این کتاب برای دانشجویان رشته تاریخ (گرایش شرق شناسی و آسیای جنوب شرقی)، علوم سیاسی، اقتصاد و جامعه‌شناسی، و همچنین برای مدیران اجرایی (که به دنبال الگوهای توسعه هستند) بسیار مفید خواهد بود. انتشارات آرمان رشد با انتشار این اثر، نشان داده است که به «نیازهای فکری» جامعه ایرانی (فراتر از ادبیات داستانی) توجه دارد.